Zhvillimi gradual i njeriut

Kur studioj Fjalën e Zotit në thellësi dhe shoh sesi ajo parashtroi këshillat në mësimet e saj për të përmirësuar gjendjet instinktive të njeriut dhe për ta ngritur atë gradualisht drejt gjendjes së lartë shpirtërore, atëherë e kuptoj mënyrën e saj të urtë për ta udhëzuar njeriun, që së pari: Zoti dëshiron t’i mësojë njeriut të gjitha sjelljet shoqërore, siç janë sjelljet për të qëndruar me dikë, sjelljet e të ngrënit, të pirit, të biseduarit etj., në mënyrë që ta shpëtojë atë nga sjelljet e egra dhe ta bëjë të dallohet nga kafshët duke marrë edukatën fillestare të jetës shoqërore.

Më pas, Zoti i jep këshilla njeriut që të sjellë në ekuilibër gjendjet instinktive, të cilat me fjalë të tjera mund t’i quajmë morale të ulëta, në mënyrë që ato t’i shndërrohen në virtyte të larta. Por, këto dy metoda janë pjesë e një procesi të vetëm, sepse ato synojnë përmirësimin e gjendjeve instinktive, vetëm se njëra i përket fazës fillestare dhe tjetra një faze më të lartë. Zoti i Urtë parashtroi sistemin e moraleve në një mënyrë të tillë, që duke e ndjekur atë, njeriu nga një gjendje e ulët e moralit të mund të përparojë deri në një gjendje më të lartë të tij.

Realiteti i Islamit

Në fazën e tretë të zhvillimit të njeriut, Kurani Famëlartë synon që njeriu të kridhet në dashurinë dhe pëlqimin e Krijuesit të tij të Vërtetë, derisa e gjithë qenie e tij të bëhet e Zotit. Feja e muslimanëve është quajtur Islam nga Zoti pikërisht për ta kujtuar këtë nivel të lartë, sepse fjala islam do të thotë t’i nënshtrohesh tërësisht Zotit, derisa të mos mbetet asgjë për veten. Allahu i Madhërishëm, në Kuranin Famëlartë, thotë:

zhvillimi i njeriutzhvillimi i njeriutzhvillimi i njeriutzhvillimi i njeriut

Përkthim:

“I shpëtuar është ai që paraqet tërë qenien e tij si një kurban për hir të Zotit në rrugën e Tij, dhe jo vetëm me synimin, por edhe me veprat e mira e vërteton besnikërinë e tij. Ai që e bën një gjë të tillë, e pret shpërblimin te Zoti. Njerëzit e tillë nuk do të kenë as frikë e as pikëllim”. (Kurani 2:113) “Thuaj: “Namazi im, sakrifica ime, jeta ime dhe vdekja ime janë për Atë Zot, që është Mbajtësi i të gjitha botëve. Askush dhe asgjë nuk shoqërohet me Të. Krijesat nuk kanë asnjë lloj ortakërie me Të. Unë kështu jam urdhëruar dhe jam i pari për t’iu përmbajtur kuptimit të Islamit e për t’u sakrifikuar në rrugën e Zotit””. (Kurani 6:163-164)

“Kjo është rruga ime. Pra, ejani dhe ndiqeni rrugën time dhe mos merrni rrugë tjetër kundër saj, sepse do të largoheni nga Zoti”.  (Kurani 6:154) Thuaju: “Nëse kërkoni dashurinë e Zotit, më ndiqni mua! Ndiqeni rrugën time, që t’ju dojë Zoti edhe ju dhe t’jua falë mëkatet. Me të vërtetë, Ai është shumë Mëkatfalës dhe shumë i Mëshirshëm”. (Kurani 3:32)

Dallimi midis gjendjeve instinktive dhe morale

Le të shpjegojmë tani, të tria fazat e njeriut veç e veç por, së pari duhet t’ju kujtojmë se gjendjet instinktive, burimi i të cilave është nefsi që nxit njeriun për të keqen,[1] sipas Fjalës së pastër të Zotit të Madhërishëm, nuk janë të ndara nga gjendjet morale. Arsyeja është se Fjala e pastër e Zotit, të gjitha impulset natyrore, dëshirat e kërkesat trupore, edhe pse i klasifikon në gjendjet instinktive, tregon që po ato shndërrohen në gjendje morale, nëse i realizon me vetëdije në një masë të ekuilibruar në vendin e në kohën e duhur.

Po ashtu, edhe gjendjet morale nuk janë të ndara nga ato shpirtërore, por po ato shndërrohen në gjendje shpirtërore, nëse i realizon duke u përhumbur pas Allahut, duke u pastruar shpirtërisht, duke u veçuar vetëm për Zotin, duke pasur dashuri të plotë, përqendrim të plotë, kënaqësi të plotë dhe pajtim të plotë me Zotin. Njeriu në asnjë mënyrë nuk mund të lëvdohet, derisa gjendjet instinktive nuk i shndërron në gjendje morale, sepse të parat i kanë edhe kafshët, madje edhe sendet.

Po ashtu, vetëm duke u pajisur me morale, njeriu nuk mund të fitojë jetën shpirtërore, sepse morale të mira, njeriu mund të tregojë edhe duke qenë mohues i Zotit të Madhërishëm.  Të jesh i dhembshur, zemërbutë, paqedashës, mirëdashës, të mos ngatërrohesh me ndonjë sherr, të gjitha këto cilësi mund t’i ketë edhe një njeri i paaftë që gjendet larg burimit të vërtetë të shpëtimit dhe që nuk ka asnjë haber për të. Madje, shumë nga kafshët shtëpiake, nëse mbahen mirë, bëhen zemërbutë, paqedashëse dhe nuk i përgjigjen dhunës me dhunë, por prapë ato nuk mund të quhen njeri, e jo të flitet që ato të bëhen njerëz të shkallës më të lartë. Pra, një njeri që ka besimin më të padenjë, madje që është i zhytur në mëkate, edhe ai mund t’i zotërojë këto cilësi.


[1] Nefsi amarrah (Përkthyesi)

Shpërndaje

Send this to a friend