Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëbërësit.
Nuk ka të adhuruar tjetër përveç Allahut, Muhammedi është i Dërguari i Allahut.
Muslimanët që besojnë se Hazret Mirza Ghulam Ahmedi a.s.,
është Imam Mehdiu dhe Mesihu i Premtuar.
Kapitujt (Lexoni kapitujt Online)
  1. Fjala e Allahut
  2. Shqiptimi dhe përkthimi
  3. Përse kapitujt e Kuranit quhen sure?
  4. Nëntë emrat e sures El-Fatiha
  5. Bibla bën profeci suren e parë të Kuranit, El-Fatiha, deri në detaje
  6. Emrat e sures El-Fatiha tregojnë tema të ndryshme të saj
  7. Bekimet e sures El-Fatiha
  8. Shtatë parime të pranimit të lutjes, të përmendura në El-Fatiha
  9. Surja më e madhe e Kuranit për nga kuptimi
  10. Zbritja e sures El-Fatiha
  11. Surja El-Fatiha është pjesë e Kuranit
  12. Surja El-Fatiha të thuhet në çdo rekat të çdo namazi
  13. Përmbledhje e komentimit të Sures El-Fatiha
  14. Kuptime leksikore të ajetit Bismil-lāhirr-Rrahmānirr-Rrahīm
  15. Bismil-lahi në krye të çdo sureje është shpallje e Zotit
  16. Argumente që bismil-lahi është pjesë dhe ajet i çdo sureje
  17. Përse bismil-lahi vjen para çdo sureje? Ja, pesë arsye
  18. Rëndësia e bismil-lahit
  19. Rreth bismil-lahit në Librat e mëparshëm dhe përgjigjja e një akuze
  20. Emri Allah është i përveçëm
  21. Përse është shtuar fjala “emër” në ajetin bismil-lah “në emër të Allahut”?
  22. Kuptime leksikore të ajetit: El-Hamdulil-lāhi Rabbil-‘ālemīn
  23. Komentim i ajetit: El-hamdulil-lāhi rabbil-ālemīn
  24. Komentim i ajetit: Err-Rrahmānirr-Rrahīm
  25. Komentim mbresëlënës i ajetit: Māliki jeumid-dīn – Sunduesi i Ditës së Gjykimit
  26. Renditje kuptimplote e katër emrave të Zotit të përmendura në El-Fatiha
  27. Kuptime leksikore të ajetit: Ijjāke na‘budu ve ijjāke neste‘īn
  28. Komentim i ajetit: Ijjāke na‘budu ve ijjāke neste‘īn
  29. Kuptime leksikore të ajetit: Ihdinas-sirātal-mustekīm
  30. Komentim i ajetit: Ihdinas-sirātal-mustekīm
  31. Kuptime leksikore të ajetit: Sirātal-ledhīne en‘amte ‘alejhim
Të ngjashme rreth kësaj teme
ajet El-Fatiha hidajet leksiku

اِہۡدِ نَا الصِّرَاطَ الۡمُسۡتَقِیۡمَIhdinas-sirātal-mustekīm

Na udhëzo në rrugën e drejtë!” (El-Fatiha 1:6)

اِهْدِنَا (Ihdina) dhe tri kuptime të saj

Ihdina rrjedh nga ھَدَی “heda”. ھدہ الی الطریق do të thotë  بیَّنہ لہ “ia tregoi rrugën”. ھَدَی العُرُوسَ الیٰ بَعْلِھَا  do të thotë زفھا الیہ “nusen e çoi deri te dhëndri”. ھَدیٰ فُلَاناً do të thotë تَقَدَّمَہ “eci përpara tij”. جاءت الخیلُ یھدیھا فرسٌ اشْقَرُ do të thotë یَتَقَدَّمُھَا “Erdhën kuajt, atyre u printe një kalë i kuq.[1]

Kështu që, folja “heda” ka tri kuptime: (1) i tregoj dikujt rrugën, (2) përcjell dikë deri te rruga dhe (3) i prij dikujt rrugën duke ecur vetë përpara.

Fjala hidaje në Kuran, në kuptime të ndryshme

Edhe Kurani Famëlartë ka përdorur fjalën hidaje në kuptime të ndryshme:

T’i japësh dikujt aftësitë e punës dhe t’ia vësh në funksion. Për shembull, Kurani Famëlartë thotë:

اَعۡطٰی کُلَّ شَیۡءٍ خَلۡقَہٗ ثُمَّ ہَدٰی

Është Ai që i dha çdo gjëje krijimin (trajtën dhe forcat) dhe më pas ia vuri në funksion.[2]

Një kuptim tjetër i kësaj fjale, sipas Kuranit Famëlartë, është të thërrasësh dikë drejt udhëzimit:

وَ جَعَلۡنَا مِنۡہُمۡ اَئِمَّۃً یَّہۡدُوۡنَ بِاَمۡرِنَا

Dhe Ne kemi bërë prej tyre dijetarë, që thërrisnin (drejt Tevratit) me urdhrin Tonë”.[3]

Kuptimi i tretë i kësaj fjale që tregon Kurani Famëlartë është që t’i prijësh dikujt për ta sjellë në një vend të caktuar:

الۡحَمۡدُ لِلّٰہِ الَّذِیۡ ہَدٰٮنَا لِہٰذَا

Lavdia është e Allahut që na udhëzoi për këtë”.[4]

Pra, sipas këtij ajeti, besimtarët do të shprehen: të gjitha lavdërimet i takojnë vetëm Allahut, që na priu dhe na solli deri në xhenet.

Një kuptim tjetër i kësaj fjale është të krijosh dashuri në zemrën e tjetrit për rrugën e drejtë. Siç thotë Kurani Famëlartë:

وَ مَنۡ یُّؤۡمِنۡۢ بِاللّٰہِ یَہۡدِ قَلۡبَہٗ

Atij që beson në Allah, Ai ia udhëzon zemrën”[5], pra që do të thotë krijon dashuri për udhëzimin dhe për gjërat e mira.

Folja jehdi në këtë ajet, nuk mund të ketë vetëm kuptimin e tregimit të rrugës, sepse bëhet fjalë për një njeri që tashmë ka besuar në Allah. Ai që ka besuar në Allah, e ka gjetur rrugën.

Një tjetër kuptim i kësaj fjale që na tregon Kurani Famëlartë është sukses. Duke folur për hipokritët, në suren En-Nur, Zoti i Madhërishëm thotë se hipokritët thonë se po t’u jepet urdhri i luftës, ata patjetër do të dalin për luftë, por veprat i kanë të dobëta. Të tillëve duhet t’u thuash:

Mos u betoni, por praktikisht tregoni bindje të plotë, sepse Allahu është i mirinformuar për veprat tuaja.

Pastaj thotë: O i Dërguar: Thuaju: Binduni Allahut dhe binduni të Dërguarit të Tij, e nëse e ktheni shpinën edhe pas këtij urdhri, i Dërguari ka përgjegjësinë e tij dhe ju keni përgjegjësinë tuaj, dhe mbajeni mend:

وَ اِنۡ تُطِیۡعُوۡہُ تَہۡتَدُوۡاNëse do t’i bindeni të Dërguarit (në këtë çështje) do të keni sukses dhe do të fitoni.[6]

Kurani Famëlartë gjithashtu thotë:

وَ الَّذِیۡنَ اہۡتَدَوۡا زَادَہُمۡ ہُدًیAta që e pranojnë këtë hidajet (që Allahu ua ka sjellë dhe e përthithin në veten e tyre) Ai do t’i shtojë ata akoma më shumë në hidajet.[7]

Nga Kurani Famëlartë gjithashtu kuptojmë se hidajet nuk i referohet një gjëje të vetme, por ai ka nivele të pafundme. Ata që njihen me bekimet e njërit nivel, Zoti ua tregon bekimet e nivelit tjetër.

صِرَاط Sirat: rrugë

Kjo fjalë shkruhet edhe me shkronjën sad, edhe me shkronjën sin. Pra, صِرَاط dhe سِرَاط do të thotë “rrugë e hapur, pa pengesa”. Në arabisht thuhet: سَرَطْتُ الطَّعَامَ, që do të thotë “hëngra ushqimin lehtësisht”. Një rruge të pastër e të sheshtë i thonë sirat, sepse ai që e përshkon një rrugë të tillë është sikur e ha atë.[8]

مُسْتَقِیم Mustekim

Vjen nga إِسْتِقَامَة istikameh. Në Mufredat thuhet:

istikameh El-Fatiha leksiku

“Istikameh i thonë rrugës që është e drejtë dhe nga kjo cilësohet edhe rruga e atij që ndjek të vërtetën. Kështu është kuptimi edhe në ajetin: “Na udhëzo në rrugën e drejtë”.[9]


[1] Sa‘īd el-Khūrī esh-Shertūnī, “Akrebul-Mevārid fī Fusahil-‘Arabijjeti vesh-Shevārid”, vëllimi i dytë, zëri: hā-dāl-jā (هدى), Kum 1403 h./ 1983, fq. 1380.
[2] TaHa 20:51.
[3] Es-Sexhde 32:25.
[4] El-A’raf 7:44.
[5] Et-Tegabun 64:12.
[6] En-Nur 24:55.
[7] Muhammed 47:18.
[8] Er-Rāgib el-Isfahānī, “Mufredāt Elfādhul-Kurān”, redaktor: Safvān Adnān Dāvūdī, botimi i katërt, boton: “Dārul-Kalem”, zëri: sīn-rā-tā (سرط), Damask, 1430 h./ 2009, fq. 407.
[9] Po aty, fq. 692.