Udhëheqësi botëror musliman bën paralajmërim për Luftën e Tretë Botërore | Rruga e vetme drejt paqes

(Fjalimi i Hazret Mirza Masrur Ahmedit, Kalif i Pestë i Xhematit Musliman Ahmedia, gjatë simpoziumit për paqe, maj 2026)

Kërkoj mbrojtjen e Allahut nga shejtani i mallkuar. Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëbërësit.

Të gjithë miqve të nderuar, es-selamualejkum ve rahmatullahi ve barakatuhu. Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi ju të gjithë!

Së pari, dëshiroj të shpreh mirënjohjen time të sinqertë për të gjithë mysafirët që janë bashkuar me ne këtu këtë mbrëmje. Më herët këtë vit, kur organizatorët propozuan mbajtjen e këtij simpoziumi për paqen, përgjigjja ime fillestare ishte se ne e kemi mbajtur këtë event për më shumë se dy dekada. Dhe disa njerëz, me të drejtë, pyesin se cili ka qenë dobia dhe nëse kjo ka sjellë apo jo ndonjë ndryshim domethënës në shoqëri.

Në kohët e fundit, shumë njerëz me ndikim, përfshirë politikanë, dijetarë dhe udhëheqës fetarë, kanë dënuar valën në rritje të luftërave dhe të padrejtësive globale dhe u kanë bërë thirrje qeverive dhe qytetarëve njësoj, që t’i japin përparësi paqes dhe sigurisë.

Kur njerëz të tillë, të cilët në sytë e botës kanë famë dhe ndikim, shohin se paralajmërimet e tyre nuk merren parasysh, atëherë kush do ta dëgjojë zërin tim ose zërin e bashkësisë sonë? Prandaj, është e drejtë të pyesim nëse ka ndonjë dobi në mbajtjen e këtij eventi.

Megjithatë, përgjigjja ime është se Islami na mëson të përpiqemi pa pushim për të mirën, dhe të mos dorëzohemi kurrë. Dhe çfarë e mire më e madhe mund të ketë sesa përpjekja për ta shpëtuar njerëzimin nga vetëshkatërrimi? Nëse nuk i vëmë fre luftës, dhunës, urrejtjes dhe padrejtësisë, të cilat po e gërryejnë me shpejtësi strukturën e shoqërisë moderne, kjo jo vetëm që do të shkaktojë shkatërrim të gjerë gjatë jetës sonë, por do të hedhë edhe një hije të gjatë mbi jetën e brezave që do të vijnë.

Mbi 70 milionë njerëz humbën jetën në Luftën e Dytë Botërore dhe shumica dërrmuese e tyre ishin civilë: burra, gra dhe fëmijë të zakonshëm. Është një mëshirë e vogël që vdekja dhe shkatërrimi mbetën kryesisht të kufizuara në atë epokë. Por pati një përjashtim tronditës: Japonia, mbi të cilën u hodhën dy bomba atomike në vitin 1945, ndërkohë që qindra mijëra njerëz humbën jetën menjëherë. Trashëgimia radioaktive përndoqi edhe brezin e tyre pasues.

Studime të ndryshme kanë treguar se fëmijët e të mbijetuarve u përballën me rreziqe më të larta të aftësive të kufizuara neurologjike dhe fizike, ndërsa normat e lindjeve të vdekura u rritën te gratë shtatzëna të ekspozuara ndaj rrezatimit.

Në vitin 1945, vetëm Shtetet e Bashkuara zotëronin bombën atomike. Por sot, disa kombe zotërojnë armë bërthamore, fuqia dhe aftësitë shkatërruese të të cilave i zbehin bombat e hedhura mbi Japoninë. Rrjedhimisht, nëse, Zoti na ruajt, qoftë edhe një apo dy vende do të përdornin ndonjëherë armë të tilla, masakra që do të pasonte dhe pasojat katastrofike afatgjata do të ishin përtej çdo përfytyrimi tonë.

Një numër gjithnjë e më i madh figurash me ndikim tani po japin alarmin kundër luftës dhe padrejtësisë, duke pranuar se vazhdimi në këtë rrugë agresioni të papërgjegjshëm do të çojë në një katastrofë të pashembullt në historinë njerëzore.

Me të drejtë, ata po u bëjnë thirrje kombeve të tërhiqen nga buza e greminës para se të jetë tepër vonë. Në vend që t’i lejojnë njerëzit e zakonshëm të ndërtojnë jetë më të mira për familjet e tyre, pse udhëheqësit e botës po e shtyjnë njerëzimin drejt humnerës së një fatkeqësie të paimagjinueshme?

Vërtet, si njerëz, duhet ta pyesim veten pse po bëjmë luftë, jo vetëm kundër njëri-tjetrit, por kundër fëmijëve tanë, nipërve e mbesave tona dhe brezave të ardhshëm?

Në këtë drejtim, tani do të paraqes një përzgjedhje të deklaratave të fundit nga figura publike rreth luftës moderne dhe dështimit për të mbajtur drejtësinë në botë. Vitin e kaluar, presidenti i atëhershëm i Irlandës, Michael D. Higgins, paralajmëroi:

“Kemi hyrë në një epokë në të cilën retorika luftarake e luftës dominon diskursin global. Ndërsa diplomacia tradicionale dhe kërkimi i pikave të përbashkëta janë lënë mënjanë.

Ai vuri në dukje se, në vend të një përpjekjeje të bashkërenduar për të ndërtuar një mendësi lufte, ajo që i nevojitet tani njerëzimit është ndërtimi i një mendësie paqeje.

Po kështu, Kryeministri i Sllovakisë, Robert Fico, foli hapur vitin e kaluar se si daullja e luftës dhe kërcënimet me armë janë bërë diçka normale. Ai tha:

“Të gjithë po flasin për luftë, gjithandej. Të gjithë po trokasin armët e tyre. Kur vjen puna te Ukraina, gjithçka është e qartë. Kur vjen puna te Irani, kur vjen puna te Gaza, asgjë nuk është e qartë.”

Ai vazhdoi:

“Standardet e dyfishta janë krejtësisht të dukshme. Më falni për hapjen time, por do të them se bota është çmendur. Thjesht nuk e kuptoj pse duket sikur të gjithë e pëlqejnë luftën. Si kryeministër, unë nuk e pëlqej luftën. Unë jam për paqen.”

Standardet e dyfishta për të cilat ai flet, në mënyrë të pashmangshme, lindin zhgënjim dhe pakënaqësi. Një nga mësimet themelore të Islamit është se njeriu duhet të dëshirojë për të tjerët atë që dëshiron për veten e tij.

Është bindja ime e patundur se, nëse ky parim i artë do të zbatohej vërtet, bota do të shndërrohej në një parajsë paqeje dhe mirëkuptimi.

Pas shpërthimit të luftës së Iranit, edhe zëvendëskancelari i Gjermanisë, Lars Klingbeil, foli kundër kësaj lufte. Ndërsa unë e vlerësoj këdo që ngre zërin kundër padrejtësisë, ata që mbajnë autoritet dhe ndikim duhet gjithashtu të tregojnë hapat praktikë që po ndërmarrin për t’i vënë në jetë fjalët e tyre.

Fatkeqësisht, kur vjen puna te politikat konkrete ose te ndërmarrja e veprimeve vendimtare, ata bëjnë pak ose aspak. Fjalët e mëtejshme, sado mbresëlënëse apo të urta të jenë, nuk mund të sjellin paqe vetvetiu.

Gjatë një vizite në Turqi, Papa Leo deklaroi se Lufta e Tretë Botërore po zhvillohet pjesë-pjesë dhe se e ardhmja e njerëzimit është në rrezik. Papa dhe të tjerë tani po pranojnë atë për të cilën unë kam paralajmëruar prej kohësh: se një luftë botërore tashmë ka filluar dhe se, pjesë-pjesë, bota po ecën në gjumë gjithnjë e më thellë drejt kthetrave të saj.

Lidhur me rreziqet e përshkallëzimit, Kryeministri i Spanjës, Pedro Sánchez, tha së fundmi:

“Nuk mund t’i përgjigjesh një paligjshmërie me një paligjshmëri tjetër, sepse kështu fillojnë katastrofat e mëdha të njerëzimit. Shumë shpesh, luftërat e mëdha shpërthejnë për shkak të një zinxhiri përgjigjesh që dalin jashtë kontrollit, për shkak të llogaritjeve të gabuara, për shkak të dështimeve teknike dhe të ngjarjeve të paparashikuara.”

Ky është një vëzhgim i urtë dhe i rëndësishëm: padrejtësia e një pale nuk u jep të tjerëve leje të bëjnë të njëjtën gjë.

Sot, disa superfuqi po veprojnë pa u ndëshkuar, duke shpërfillur haptazi normat ndërkombëtare dhe duke ndjekur mbi gjithçka tjetër interesat e tyre të ngushta. Megjithatë, ato duhet të kujtojnë se veprimet e padrejta ose të paligjshme nuk kryhen kurrë në zbrazëti. Ato nuk duhet të jenë të verbra ndaj realitetit se edhe vetë do të vuajnë, nëse bota zhytet në kaos dhe nëse themelet e paqes shkatërrohen.

Pa dyshim, padrejtësia është një virus malinj që përhapet me shpejtësi. Prandaj, nëse sot fuqitë e mëdha shkelin ligjet ndërkombëtare pa asnjë pasojë, atëherë nesër fuqitë më të vogla do të marrin zemër të veprojnë me të njëjtën shpërfillje ndaj ligjit dhe jetës njerëzore.

Kryeministri spanjoll vuri re gjithashtu se luftërat shpesh përdoren si një diversion për të fshehur dështimet e qeverive dhe të udhëheqësve të tyre. Ai tha se qeveritë janë këtu për të përmirësuar jetën e njerëzve, për të ofruar zgjidhje për problemet, jo për t’ua përkeqësuar jetën njerëzve. Dhe është krejtësisht e papranueshme që ata udhëheqës, të cilët janë të paaftë për ta përmbushur këtë detyrë, të përdorin perden e tymit të luftës për të fshehur dështimin e tyre dhe, gjatë këtij procesi, të mbushin xhepat e disa të përzgjedhurve.

Me fjalë të tjera, ndjekja e pushtetit dhe e përfitimit material po bën që kombet dhe udhëheqësit e tyre të tradhtojnë pikërisht njerëzit të cilëve u ishin zgjedhur për t’u shërbyer. Ai vajton faktin se, në vend që të shpëtohen jetë duke ndërtuar spitale, miliarda po shpenzohen për t’u marrë jetë njerëzve duke ndërtuar armë të shkatërrimit në masë.

Profesori John Mearsheimer, një politolog i njohur amerikan, tha së fundmi:

“Mendoj se në Perëndim, dhe kjo është veçanërisht e vërtetë për Shtetet e Bashkuara, na pëlqen të flasim për fuqinë ushtarake. Sigurisht, edhe izraelitët bëjnë të njëjtën gjë. Dhe ideja është se çdo problem politik që shohim mund të zgjidhet me mjete ushtarake: mjafton të nxjerrësh shkopin e madh dhe të përdorësh diplomacinë e shkopit të madh, dhe kështu do ta zgjidhim problemin.”

Ai më tej paralajmëroi se lufta e Iranit përfaqëson një situatë krejtësisht të ndryshme dhe paralajmëroi se dështimi për të siguruar një zgjidhje të shpejtë mund të shkaktojë një depresion ekonomik global. Prandaj, e vërteta është se asnjë pjesë e botës nuk është e imunizuar nga efektet helmuese të luftës dhe të padrejtësisë.

Historia na tregon se, kur kombet kanë frikë se pushteti i tyre po kërcënohet, ato i drejtohen forcës dhe padrejtësisë për të shpëtuar epërsinë e tyre. Dhe kur viktimat e tyre më në fund ngrihen, edhe ato përpihen nga një dëshirë e tërbuar për hakmarrje.

Në këtë mënyrë, rrethi vicioz i luftës, i dhunës dhe i paudhësisë vazhdon të rrotullohet pa pushim, ndërsa shkeljet e të fuqishmëve i nxisin të shtypurit të përvetësojnë pikërisht padrejtësitë që dikur i kishin vuajtur vetë.

Pikërisht për këtë arsye, Islami mëson se ne duhet t’ia ndalim dorën edhe shtypësit, edhe të shtypurit. Ndërsa jemi të detyruar t’i ndihmojmë të shtypurit, duhet po aq të sigurohemi që ata të mos ndjekin rrugën e hakmarrjes dhe të qëndrojnë rreptësisht brenda kufijve të proporcionalitetit.

Ekonomisti amerikan Jeffrey Sachs së fundmi dha një vlerësim të ashpër për dështimin e botës për t’i marrë parasysh mësimet e historisë. Ai argumentoi se institucionet dhe kornizat e së drejtës ndërkombëtare, të ndërtuara pas Luftës së Dytë Botërore, janë çmontuar plotësisht, duke e lënë Organizatën e Kombeve të Bashkuara sot po aq të paefektshme sa ç’ishte Lidhja e Kombeve në fund të viteve 1930. Ai tha:

“Nuk kemi parë kurrë një paligjshmëri të tillë në epokën bërthamore. Kombet e Bashkuara janë në thelb të padobishme tani.”

Dështimi i Kombeve të Bashkuara është diçka që e kam trajtuar shumë herë. Ajo vazhdon të funksionojë nën një sistem ku pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit mbajnë një veto absolute, një privilegj dhe pushtet shumë përtej atij të kombeve të tjera. Kjo pabarazi themelore qëndron në zemër të dështimit të saj.

Megjithatë, nëse në marrëdhëniet ndërkombëtare do të ekzistonte drejtësi dhe paanësi e vërtetë, as Shtetet e Bashkuara, as Izraeli, as Irani, as ndonjë komb tjetër nuk do të kishin asnjë arsye t’i drejtoheshin luftës.

Në një fjalim të raportuar gjerësisht më herët këtë vit, Kryeministri i Kanadasë, Mark Carney, deklaroi:

“Rendi i bazuar në rregulla po zbehet; të fortët mund të bëjnë atë që munden, ndërsa të dobëtit duhet të vuajnë atë që duhet të vuajnë.”

Edhe ai e pranon se për të pasurit dhe të fuqishmit zbatohen rregulla të ndryshme. Megjithatë, kombet e fuqishme që e shfrytëzojnë këtë parim duhet ta kuptojnë se përdorimi i forcës dhe i shtrëngimit është një strategji dritëshkurtër dhe kundërproduktive. Në mënyrë të pashmangshme, ajo lind zhgënjim, çrregullim dhe paqëndrueshmëri.

Po kështu, Kancelari gjerman Friedrich Merz paralajmëroi së fundmi se liria jonë nuk është më thjesht e garantuar. Ajo është nën kërcënim. Rendi ndërkombëtar i bazuar në të drejta dhe rregulla nuk ekziston më në mënyrën si ekzistonte dikur.

Pavarësisht nga këto fjalë, Gjermania, si shumë kombe të tjera të zhvilluara, vazhdon ta përdorë fuqinë e saj për të ruajtur dominimin në kurriz të kombeve më të dobëta.

Ato u japin përparësi aleancave strategjike mbi parimet dhe mbyllin sytë ndaj mizorive të aleatëve të tyre, në vend që të qëndrojnë për të vërtetën dhe drejtësinë në çdo rrethanë.

Në kohët e fundit, një nga arsyetimet që jepet shpesh për ndërhyrjet perëndimore në vendet e huaja ka qenë çlirimi i grave dhe i vajzave të atyre kombeve. Megjithatë, tragjikisht, mijëra gra dhe vajza të vrara nga bombat e huaja e zbulojnë zbrazëtinë e këtyre pretendimeve.

Pas shpërthimit të luftës së Iranit, një eurodeputete spanjolle, Irene Montero, pohoi se të drejtat e grave dhe vajzave shfrytëzohen me cinizëm si pretekst për të çuar përpara agjenda gjeopolitike.

Ajo tha:

“Asnjë grua nuk është çliruar ndonjëherë nga bombat amerikane apo nga agresioni i paligjshëm. Jo në Siri, jo në Irak, jo në Liban, jo në Afganistan. Dhe kjo nuk do të ndodhë as në Iran. Jemi ngopur duke parë që të drejtat tona, trupat tanë dhe dhuna që vuajnë gratë përdoren si justifikime për të përligjur bombardime të paligjshme dhe agresion imperialist.”

Fjalët e saj nxjerrin në pah një të vërtetë të qartë: kombet e fuqishme përpiqen t’i justifikojnë padrejtësitë dhe luftërat e tyre me pretekste të rreme të mbrojtjes së të drejtave të njeriut.

Gjithnjë e më shumë njerëz po zgjohen ndaj rreziqeve të këtij çasti. Megjithatë, për të gjithë muslimanët e sinqertë është shkak hidhërimi të dinë se shumë njerëz përpiqen ta fajësojnë Islamin dhe pretendojnë se ai është shkaku i çrregullimit të botës.

Akuza të tilla, të amplifikuara nga mediat kryesore dhe rrjetet sociale, janë krejtësisht të rreme dhe jashtëzakonisht të dëmshme. Në vend që Islami apo ndonjë fe tjetër të bëhet kokë turku, ajo që i duhet urgjentisht botës është që njerëzit të bashkohen me një qëllim të përbashkët: vendosjen e paqes dhe harmonisë. Xhemati Musliman Ahmedia ka qenë gjithmonë në ballë të kësaj përpjekjeje dhe do të vazhdojë të jetë e tillë.

Ne e mbledhim këtë event me shpresën se kjo mund të nxisë mirëkuptimin e ndërsjellë dhe, së paku, të frymëzojë disa njerëz që t’i shërbejnë kauzës së paqes. Me të njëjtin objektiv në mendje, disa vite më parë u shkrova udhëheqësve të ndryshëm botërorë, duke u bërë thirrje të linin mënjanë mosmarrëveshjet e tyre dhe të punonin së bashku për hir të njerëzimit.

Për shembull, i shkrova Kryeministrit Izraelit duke iu referuar mësimeve të Teuratit, si dhe Presidentit Iranian dhe udhëheqësve të tjerë muslimanë, duke u mbështetur te Kurani i Shenjtë, duke i nxitur të gjithë drejt drejtësisë dhe pajtimit.

Të njëjtin mesazh për paqe ia përcolla edhe Kryeministrit Britanik, Presidentit të Shteteve të Bashkuara, Presidentit të Kinës dhe shumë krerëve të tjerë shtetesh. Qëllimi im i vetëm ishte që ata të reflektonin mbi gjendjen e përkeqësuar të botës dhe të njihnin rreziqet ekzistenciale me të cilat përballet njerëzimi.

Fatkeqësisht, ata nuk ishin të gatshëm të dëgjonin dhe paqëndrueshmëria e çrregullimi gjithnjë në rritje në botë dëshmojnë për këtë dështim. Luftëra po zhvillohen. Kombet po ndahen. Urrejtja po përhapet. Në këtë epokë, pakicat po vihen në shënjestër. Toleranca, fisnikëria dhe dhembshuria shumë shpesh shihen si dobësi ose të meta, në vend që të shihen si virtytet që janë.

Ndërkohë, pretendohet se Islami është fe ekstremiste dhe shkaku kryesor i vuajtjeve të botës. Kjo është një padrejtësi e rëndë. Asnjë nga deklaratat që paraqita më herët nuk i bëri ndonjë referencë Islamit. Përkundrazi, ato vunë në dukje dështimet gjeopolitike të qeverive dhe shembjen e institucioneve të krijuara për të mbrojtur paqen dhe sigurinë.

Çrregullimi global nxitet nga dëshira e të pasurve dhe të fuqishmëve për të përmbushur interesat e tyre të ngushta dhe për të ruajtur dominimin e tyre mbi të tjerët. Larg të qenit burim konflikti, mësimet e Islamit ofrojnë një rrugë të përjetshme drejt paqes. Për ta ilustruar këtë, do të mbështetem në disa ajete të Kuranit të Shenjtë. Në suren e 4, ajeti 136, thuhet:

“O ju që besuat! Bëhuni të qëndrueshëm në vendosjen e drejtësisë duke qenë dëshmitarë për hir të Allahut, edhe sikur ju duhet të dëshmoni kundër vetes suaj, kundër prindërve apo të afërmve.”

Këtu Zoti u bën thirrje muslimanëve të mbajnë drejtësi dhe paanësi absolute. Kjo kërkon që njeriu të jetë i gatshëm të dëshmojë kundër vetes, prindërve, të dashurve ose bashkësisë së tij për hir të së vërtetës dhe drejtësisë.

Ajeti vazhdon:

“Qoftë i pasur, qoftë i varfër, Allahu është kujdestari më i mirë për të dy. Mos ndiqni dëshirat e t’i shmangeni drejtësisë!”

Me fjalë të tjera, statusi shoqëror ose pasuria materiale e një personi nuk kanë asnjë peshë në sytë e Zotit. Ajo që ka rëndësi është sinqeriteti i përkushtimit të njeriut ndaj së vërtetës dhe drejtësisë. Prandaj, muslimanët urdhërohen t’u rezistojnë dëshirave të ulëta që pengojnë rrugën drejt paanësisë së vërtetë.

Po kështu, në suren e 5, ajeti 9, thuhet:

“O ju që besuat! Për hir të Allahut, bëhuni dëshmitarë të qëndrueshëm ndaj drejtësisë. Nuk duhet t’ju nxisë armiqësia e ndonjë populli, që ju të mos bëni drejtësi. Bëni drejtësi! Kjo është më afër druajtjes dhe kini druajtje ndaj Allahut!”

Edhe këtu, Allahu i urdhëron muslimanët të mbajnë drejtësinë dhe ndershmërinë në çdo rrethanë, madje edhe ndaj atyre që u kundërvihen. Është e lehtë t’i përmbushësh të drejtat e atyre që janë në anën tënde. Sprova shumë më e madhe është t’i përmbushësh të drejtat e atyre që të kundërshtojnë.

Në një pasazh me rëndësi të thellë për botën e sotme të copëtuar nga luftërat, surja 49, ajeti 10 i Kuranit thotë se nëse dy kombe ose palë hyjnë në konflikt, është detyrë e të tjerëve të përpiqen t’i pajtojnë ato. Nëse arrihet një marrëveshje paqeje, por pastaj shkelet nga njëra palë, të tjerët duhet të bashkohen kundër agresorit dhe të përdorin forcë proporcionale për t’u dhënë fund mizorive të tij. Megjithatë, sapo agresori të kthehet te paqja, ai nuk duhet t’i nënshtrohet hakmarrjes. Përkundrazi, nderi dhe dinjiteti i tij duhet të respektohen.

Kjo është mënyra për të siguruar paqe të qëndrueshme në çdo situatë, qoftë kur kemi të bëjmë me të fuqishmit apo me të dobëtit, me të drejtët apo me shkelësit. Islami na mëson të veprojmë me paanësi.

Për më tepër, arritja e paqes kërkon gjithashtu një frymë sakrifice. Nuk mund të ndodhë që një komb të presë lëshime nga të tjerët, ndërsa vetë refuzon të bëjë ndonjë lëshim. Edhe pse flas nga një këndvështrim islam, unë besoj fort se drejtësia është një parim universal që shërben si garantues i paqes në çdo nivel të shoqërisë dhe mes njerëzve të të gjitha feve e besimeve. Dallimet fetare nuk duhet ta bëjnë kurrë njeriun të refuzojë urtësinë që vjen nga ndjekësit e një feje apo tradite tjetër.

Islami mëson se çdo fjalë e urtë është pronë e humbur e besimtarit, që duhet përvetësuar kudo që gjendet, qoftë kur vjen nga një i krishterë, një hebre, një ateist apo kushdo tjetër. Një frymë e tillë mendjehapur jo vetëm që e përmirëson karakterin moral të njeriut, por edhe e thellon përkushtimin e tij ndaj drejtësisë, tolerancës dhe paqes.

Pavarësisht nga realitetet shqetësuese globale që kam përshkruar, unë besoj fort se, ndërsa disa individë dhe kombe lakmojnë pushtetin, pasurinë dhe burimet e të tjerëve, zemra e përbashkët e njerëzimit thjesht dëshiron të jetojë në paqe. Prandaj, çdo person ka një rol për të luajtur dhe urgjenca e këtij roli rëndon më shumë nga dita në ditë. Siç tha Papa, një Luftë e Tretë Botërore ka filluar pjesë-pjesë dhe ne duhet të përpiqemi ta ndalim përhapjen e saj para se ajo ta përpijë të gjithë botën.

Përndryshe, kam frikë se përmasat e saj dhe humbjet e jetëve që do të pasojnë do t’i eklipsojnë shumë herë tmerret e dy luftërave botërore të mëparshme, duke arritur një nivel të pashembullt në historinë e njerëzimit.

Një katastrofë e tillë nuk do të jetë vetëm e jona. Hija e saj e gjatë dhe e frikshme do të errësojë horizontin e brezave të ardhshëm. Prandaj, ne nuk duhet të mendojmë vetëm për veten tonë. Përkundrazi, të gjithë kemi detyrë të mendojmë për botën që po lëmë pas për fëmijët tanë dhe për ata që do të vijnë pas nesh.

Le të veprojmë tani, që ata që do të vijnë pas nesh të trashëgojnë një botë paqeje dhe begatie, në vend që të mbajnë barrën e dështimeve tona. Le të veprojmë tani, që t’i kursejmë vetes shikimet qortuese të fëmijëve tanë, të cilët do të pyesin pse u lamë trashëgim një botë të përfshirë nga flakët.

Vetëm atëherë ky simpozium për paqen do ta ketë përmbushur premtimin e emrit të tij dhe nuk do të jetë thjesht një tubim synimesh të mira, por një pikë kthese në kërkimin e paqes. Në të vërtetë, është shpresa dhe lutja ime e thellë që ky event të shërbejë si një katalizator i vërtetë për paqen dhe drejtësinë, duke sjellë një ndryshim të qëndrueshëm në botë.

Allahu i Plotfuqishëm ia mundësoftë njerëzimit të kuptojë peshën e këtij çasti dhe të gjithë njerëzit, pavarësisht nga feja dhe bindjet e tyre, u bashkofshin në qëllimin e përbashkët për vendosjen e paqes në botë. Retë e errëta të luftës, që rrinë pezull kërcënueshëm përreth nesh, u shpërndafshin dhe ua lëshofshin vendin qiejve të kaltër të paqes, dashurisë dhe dhembshurisë!

Me këto fjalë, edhe një herë, ju shpreh mirënjohjen time më të thellë të gjithëve për pjesëmarrjen tuaj këtë mbrëmje. Ju faleminderit shumë!

Kjo na sjell në fund të programit formal. Siç është tradita jonë, Shenjtëria e tij tani do të na udhëheqë në lutje të heshtur. Ne lutemi duke ngritur duart dhe ju mund të na bashkoheni në çfarëdo mënyre që ndiheni rehat.