Në shtëpi, në klasa dhe në komunitete anembanë botës, po shpaloset një krizë e heshtur. Një krizë që rrallë zë vend në titujt kryesorë, por që gjithnjë e më shumë po formëson të ardhmen e shoqërive. Një numër në rritje djemsh dhe të rinjsh po përballen me vështirësi për të gjetur drejtim, stabilitet dhe një ndjenjë identiteti në një botë që ndryshon me shpejtësi. Prindërit e ndiejnë këtë në pasigurinë e bijve të tyre, mësuesit e vërejnë në klasa, dhe udhëheqësit e komunitetit e dëshmojnë në distancën në rritje mes të rinjve dhe institucioneve që synojnë t’i udhëzojnë ata.
Dëshmitë e kësaj përpjekjeje shfaqen në shumë tregues shoqërorë. Në shumë vende, të rinjtë meshkuj po mbeten pas në arsim dhe zhvillim shoqëror. Të dhënat sociale nga shumë vende tregojnë se burrat përjetojnë nivele dukshëm më të larta të vetëvrasjes, shpesh dy deri në katër herë më të larta, në varësi të vendit. Sipas të dhënave të publikuara nga Organizata Botërore e Shëndetësisë, burrat përbëjnë shumicën e vdekjeve nga vetëvrasja në nivel global, një model që shfaqet vazhdimisht në kultura dhe rajone të ndryshme. Ata janë gjithashtu të përfaqësuar në mënyrë disproporcionale në statistikat e burgosjes, varësisë nga droga dhe braktisjes së shkollës. Këto modele nuk kufizohen në një shoqëri apo kulturë të vetme; ato shfaqen në pjesën më të madhe të botës së zhvilluar.
Megjithëse statistikat nuk tregojnë të gjithë historinë, ato tregojnë drejt një shqetësimi më të thellë. Pas këtyre numrave qëndrojnë të rinj që ndihen të shkëputur nga puna me kuptim, të pasigurt për rolet e tyre të ardhshme në jetën familjare dhe të paqartë se ku të kërkojnë udhëzim.
Njohja e këtyre sfidave nuk e zvogëlon përparimin e jashtëzakonshëm që gratë kanë arritur në arsim, jetën profesionale dhe udhëheqjen publike. Ky përparim ka qenë i domosdoshëm dhe i dobishëm për shoqërinë. Megjithatë, avancimi i grave nuk duhet të errësojë vështirësitë me të cilat përballen sot shumë djem dhe të rinj.
Islami nuk e sheh zhvillimin njerëzor si një garë mes gjinive. Përkundrazi, ai vendos një sistem të balancuar, në të cilin familjet, komunitetet dhe feja punojnë së bashku për të formuar individë me karakter të fortë dhe qëllim të qartë.
Për pjesën më të madhe të historisë, të rinjtë meshkuj janë formuar nga struktura të qarta mentorimi brenda shoqërive të tyre. Kur këto struktura dobësohen, procesi përmes të cilit djemtë rriten në burra të përgjegjshëm bëhet i pasigurt, duke lënë shumë të rinj të përballen me jetën e rritur pa modele të qarta disipline, përgjegjësie dhe qëllimi.
Prandaj, është thelbësore të shqyrtohet se si feja, mentorimi dhe jeta familjare mund të ndihmojnë në rikthimin e drejtimit për një brez të rinjsh që kërkojnë kuptim. Për prindërit që rrisin djem sot, pyetja po bëhet gjithnjë e më urgjente: si t’i përgatisim të rinjtë për një botë që po ndryshon më shpejt sesa e kanë përjetuar brezat e mëparshëm?
Rëndësia e mentorimit
Djemtë e rinj natyrshëm kërkojnë shembuj të llojit të burrave që dëshirojnë të bëhen. Gjatë historisë, shoqëritë kanë njohur rëndësinë e mentorimit në formësimin e udhëheqësve të ardhshëm. Nga tutorët e perandorëve romakë deri te mentorimi i Aristotelit ndaj Aleksandrit të Madh, familjet me ndikim përgjatë historisë kanë siguruar që bijtë e tyre të udhëzoheshin nga burra me përvojë dhe të aftë. Sot, baballarët, gjyshërit dhe udhëheqësit e komunitetit duhet ta mbushin me vetëdije këtë boshllëk.
Megjithatë, në sistemet moderne të arsimit, shumë djem kalojnë vitet e tyre formuese me shumë pak mentorë meshkuj. Në shumë vende sot, mësimdhënia është bërë një profesion kryesisht femëror, pjesërisht sepse stimujt financiarë më të ulët kanë dekurajuar shumë burra të hyjnë në këtë fushë. Ndërkohë që shumë edukatore femra ofrojnë udhëzim dhe kujdes të jashtëzakonshëm, mungesa e modeleve mashkullore mund të krijojë një boshllëk për djemtë që përfitojnë nga vëzhgimi i udhëheqjes pozitive mashkullore.
Në shumë raste, djemtë mund të kenë vështirësi të gjejnë modele mashkullore brenda mjedisit të klasës. Nëse djemtë rrallë hasin burra që mund t’i admirojnë dhe t’i imitojnë, kjo mund të lërë një boshllëk në kuptimin e tyre për atë se çfarë do të thotë të rritesh në një burrë të aftë dhe të përgjegjshëm. Modelet pozitive ndihmojnë në zhvillimin e disiplinës, qëndrueshmërisë dhe ndjenjës së përgjegjësisë. Pa to, shumë e kanë të vështirë të përfytyrojnë një rrugë kuptimplote përpara.
Brenda Xhematit Musliman Ahmedia, organizatat ndihmëse si Atfal-ul-Ahmedia dhe Khuddam-ul-Ahmedia ofrojnë mjedise të strukturuara ku të rinjtë marrin mentorim, disiplinë dhe udhëzim shpirtëror. Përmes takimeve të rregullta, programeve edukative, aktiviteteve sportive dhe mundësive për shërbim, këto organizata ndihmojnë në kultivimin e cilësive të udhëheqjes, përulësisë dhe vëllazërisë. Struktura të tilla pasqyrojnë një kuptim të kahershëm se edukimi moral dhe shpirtëror i të rinjve nuk mund t’i lihet rastësisë; ai duhet të kultivohet përmes mentorimit të organizuar dhe përgjegjësisë kolektive. Mungesa e një udhëzimi të tillë ndikon jo vetëm në zhvillimin personal, por edhe në vetëbesimin me të cilin të rinjtë përballen me përgjegjësitë e jetës së rritur.
Presionet ekonomike dhe çështja e martesës
Një tjetër sfidë me të cilën përballen të rinjtë lidhet me pritshmëritë ekonomike. Në shumë shoqëri, martesa historikisht është lidhur me aftësinë e një burri për të siguruar stabilitet financiar për një familje.
Megjithatë, strukturat ekonomike kanë ndryshuar ndjeshëm. Rrugët tradicionale drejt një jetese të qëndrueshme të klasës së mesme, veçanërisht për burrat pa diploma të avancuara, janë zvogëluar në shumë pjesë të botës. Në të njëjtën kohë, gratë kanë arritur sukses të jashtëzakonshëm në arsimin e lartë dhe në fusha profesionale si mjekësia, drejtësia dhe akademia.
Këto ndryshime kanë krijuar një tension të ri. Shumë gra ndiejnë se ka më pak partnerë të përshtatshëm që përmbushin pritshmëritë e tyre për stabilitet afatgjatë, ndërsa shumë burra ndihen të mbingarkuar nga presionet ekonomike dhe të pasigurt për aftësinë e tyre për të siguruar. Kjo dinamikë është e dukshme si në shoqëritë myslimane, ashtu edhe në ato jomyslimane. Kur të rinjtë humbasin besimin në aftësinë e tyre për të përmbushur role kuptimplota në jetën familjare, disa prej tyre duket se e shtyjnë ose tërhiqen plotësisht nga ndjekja e martesës.
Islami i jep një rëndësi të thellë martesës dhe jetës familjare. Hazret Profeti Muhammed s.a.v.s. i inkurajoi besimtarët të martohen dhe të ndërtojnë familje që ushqejnë brezat e ardhshëm. Familjet e forta formojnë themelin e shoqërive të shëndetshme.
Sot, megjithatë, rënia e shkallës së martesave dhe ulja e lindshmërisë në shumë vende nxjerr në pah një krizë në rritje të formimit të familjes. Në disa vende, rënia demografike është bërë aq e theksuar sa që shkollat dhe institucionet e kujdesit për fëmijët po mbyllen për shkak të mungesës së fëmijëve. Këto prirje na kujtojnë se zgjedhjet e bëra nga një brez formësojnë të ardhmen e brezit tjetër.
Rritja e izolimit dhe arratisjes digjitale
Në mungesë të qëllimit dhe mentorimit, shumë të rinj tërhiqen në mjedise digjitale. Lojërat video, platformat e rrjeteve sociale dhe shërbimet e transmetimit online ofrojnë një arratisje të lehtë nga frustrimet e jetës reale. Brenda botëve virtuale, individët mund të arrijnë lehtësisht dhe menjëherë status, njohje dhe përparim.
Megjithatë, këto arritje ekzistojnë vetëm brenda mjediseve virtuale. Truri përjeton shpërblimin e arritjes, ndërkohë që aftësitë dhe marrëdhëniet në botën reale mbeten të pazhvilluara.
Në mënyrë të ngjashme, disponueshmëria e gjerë e përmbajtjeve eksplicite online ka shtrembëruar pritshmëritë rreth marrëdhënieve dhe intimitetit. Shumë të rinj zhvillojnë ide joreale për marrëdhëniet njerëzore, gjë që mund të çojë në ankth, siklet shoqëror dhe tërheqje të mëtejshme nga ndërveprimet në jetën reale. Rezultati shpesh është një cikël izolimi.
Kanalizimi i energjisë së të rinjve
Djemtë në mënyrë natyrale zotërojnë energji, konkurrueshmëri dhe shtysë fizike. Kur kanalizohen siç duhet, këto cilësi çojnë në arritje të jashtëzakonshme. Megjithatë, kur neglizhohen ose drejtohen gabimisht, e njëjta energji mund të bëhet shkatërruese.
Historikisht, shoqëritë kanë zhvilluar institucione, ekipe sportive, sisteme praktikash profesionale, organizata komunitare dhe struktura mentorimi që e kanalizonin këtë energji në rrugë produktive. Rindërtimi i këtyre mjediseve është thelbësor nëse të rinjtë do të zhvillojnë disiplinë dhe qëllim.
Rindërtimi i rrugëve për të rinjtë
Komunitetet duhet të ndërmarrin hapa praktikë për t’i udhëzuar të rinjtë drejt jetëve produktive dhe kuptimplota. Kjo përfshin forcimin e mentorimit brenda familjes, nxitjen e pjesëmarrjes më të madhe në namazin me xhemat dhe krijimin e mjediseve ku djemtë mund të zhvillojnë disiplinë përmes shërbimit, sportit dhe angazhimit në komunitet.
Institucionet brenda Xhematit Musliman Ahmedia, si Atfal-ul-Ahmedia dhe Khuddam-ul-Ahmedia, tashmë ofrojnë struktura të rëndësishme për rritjen e brezit të ardhshëm. Duke investuar në këto iniciativa dhe duke forcuar marrëdhëniet mes të moshuarve dhe të rinjve, komunitetet mund të ndihmojnë të rinjtë të zhvillojnë vetëbesim, përgjegjësi dhe besim.
Përpjekje të tilla na kujtojnë se zhvillimi i të rinjve nuk mund t’i lihet rastësisë; ai duhet të kultivohet përmes mentorimit të qëllimshëm dhe udhëzimit shpirtëror.
Namazi me xhemat dhe formimi shpirtëror
Islami ofron një kornizë të fuqishme për formësimin e karakterit të të rinjve. Një nga institucionet më të rëndësishme në këtë drejtim është namazi me xhemat.
Kurani i Shenjtë i urdhëron besimtarët:
“O ju që besuat! Kur ju bëhet thirrje për namaz në ditën e premte, nxitohuni për tek përkujtimi i Allahut dhe lëreni tregtinë.” (Sure el-Xhumua, 62:10)
Hazret Profeti Muhammed s.a.v.s. theksoi rëndësinë e përgjigjes ndaj kësaj thirrjeje. Në një transmetim, ai ka thënë:
“Namazi i së premtes me xhemat është detyrim i domosdoshëm për çdo mysliman, me katër përjashtime: një rob, një grua, një djalë dhe një i sëmurë.” (Sunan Ebi Davud, nr. i hadithit 1067)
Adhurimi në xhemat nuk është thjesht një ritual, por një sistem formimi moral. Në xhami, djemtë qëndrojnë krah për krah me të moshuarit, duke parë në praktikë disiplinën, përulësinë dhe vëllazërinë.
Hazret Mirza Bashir-ud-Din Mahmud Ahmad r.a., Kalifi i Dytë i Mesihut të Premtuar, e theksoi vazhdimisht këtë parim. Duke reflektuar mbi rëndësinë e namazit me xhemat, ai tha se nëse një person ka mundësinë të marrë pjesë në namaz në xhami, por e neglizhon namazin me xhemat, adhurimi i tij humbet shpirtin dhe gjallërinë e tij. Qëllimi i një adhurimi të tillë, shpjegoi ai, është të kultivojë një besim të gjallë përmes përkushtimit dhe disiplinës kolektive. (Bekimet e Hilafetit, f. 115)
Përmes praktikave të tilla, Islami ndërton komunitete ku brezat e rinj rriten nën udhëzimin e të moshuarve.
Baballarët dhe përgjegjësia e udhëzimit
Hazret Kalifi i Dytë i Mesihut të Premtuar, Kalifi i Pestë i Mesihut të Premtuar (a.s.), i ka kujtuar vazhdimisht prindërit se e ardhmja e besimit varet nga edukimi i brezit të ardhshëm. Ai ka theksuar në shumë raste se prindërit duhet t’i kushtojnë vëmendje të veçantë formimit moral dhe shpirtëror të fëmijëve të tyre, duke paralajmëruar se neglizhenca në këtë përgjegjësi mund të çojë brezat e ardhshëm të largohen nga besimi.
Hazret Profeti Muhammed s.a.v.s. e theksoi këtë përgjegjësi me fjalë të qarta:
“Secili prej jush është bari dhe secili prej jush është përgjegjës për kopenë e tij. Imami që është mbi njerëzit është bari dhe është përgjegjës për kopenë e tij; burri është bari mbi banorët e shtëpisë së tij dhe është përgjegjës për kopenë e tij […].” (Mishkat el-Mesabih, nr. i hadithit 3685)
Reflektime personale
Si baba që rrit djem të vegjël në botën e sotme, këto pyetje bëhen gjithnjë e më personale. Ashtu si shumë prindër, ndonjëherë pyes veten se çfarë lloj mjedisi do të formësojë kuptimin e tyre për burrërinë. A do të rriten të rrethuar nga shembuj të disiplinës, përulësisë dhe përgjegjësisë, apo zërat më të fortë që do t’i ndikojnë do të vijnë nga platformat digjitale që shpërblejnë vëmendjen, e jo karakterin?
Këto reflektime janë pyetje që shumë baballarë i mbajnë në heshtje, ndërsa përpiqen t’i udhëzojnë bijtë e tyre në një botë komplekse dhe që ndryshon me shpejtësi.
Mesihu i Premtuar, Hazret Mirza Ghulam Ahmad a.s., e theksoi vazhdimisht rëndësinë e edukimit moral brenda familjes. Ai i këshilloi prindërit se karakteri i fëmijëve formohet përmes udhëzimit dhe shembullit të vazhdueshëm, dhe se reformimi i një komuniteti fillon me reformimin e individëve brenda familjeve të tyre.
Jetët e profetëve dhe udhëheqësve të drejtë tregojnë një përkushtim të përjetshëm ndaj mësimit dhe udhëzimit të të tjerëve. Edhe në moshë të shtyrë, ata vazhduan të mësojnë, të mentorojnë dhe të shërbejnë komunitetet e tyre.
Sfidat me të cilat përballen të rinjtë sot nuk mund të zgjidhen duke fajësuar një gjini apo duke romantizuar të kaluarën. Ato kërkojnë një përkushtim të ripërtërirë nga familjet, komunitetet dhe institucionet.
Edhe vetë të rinjtë duhet të reflektojnë thellë:
A jam i disiplinuar në namazet e mia? A po zhvilloj njohuritë dhe aftësitë e mia? A po kujdesem për shëndetin tim fizik dhe mendor? A po kontribuoj për familjen dhe komunitetin tim?
Kur komunitetet investojnë në mentorimin e të rinjve përmes besimit, arsimit dhe strukturave të forta familjare, i njëjti brez që sot duket i humbur mund të bëhet një brez ripërtëritjeje.
Çdo shoqëri përfundimisht përballet me pasojat e mënyrës se si i rrit të rinjtë e saj. Kur djemtë rriten pa udhëzim, disiplinë dhe qëllim, pasojat ndihen në komunitete të dobësuara dhe shoqëri të brishta.
Por kur të rinjtë rriten me besim, mentorim dhe përgjegjësi, ata bëhen mbrojtës të familjeve të tyre, shërbyes të komuniteteve të tyre dhe ndërtues të një të ardhmeje më të mirë.
Prandaj, detyra jonë nuk është thjesht ta vëzhgojmë këtë krizë; është t’i përgjigjemi asaj me urtësi, dhembshuri të thellë dhe udhëzimin e përjetshëm të besimit.