Ислам

«Ислам» сөзүнүн мааниси

Ислам жалпысынан англис тилине, мусульмандар да жана мусулман эместер тарабынан да, «баш ийүү» деп которулуп келет. Бирок бул өтө жөнөкөй котормо болгондуктан, ал араб тилиндеги толук маанисин түшүндүрө албайт. Негизинен, бул жерде эки кыйынчылык бар. Биринчиден, «баш ийүү» англис тилиндеги контекстуалдык колдонулушта адамдын оз эркине каршы баш ийдирүү же зомбулук менен макулдатуу деген маанини берет. Мисалы, баш ийдирүү мылтыкты такоо менен ишке ашат. Бул болсо өз кезегинде, Исламдын негизги критерийне карама-каршы турат: өз эркиндиги менен тандоо!

Араб тилинде, «Ислам» эмес, «Истислам» деген сөз «баш ийүү», «бир нерседен баш тартуу» (зат атооч) дегенди билдирет. Англис тилиндеги котормосу сыяктуу эле, «Истислам» баш ийүү дегенди билдирет жана англис тилиндеги котормосу сыяктуу эле, бир адамдын экинчи бир адамга каршы туруусун сүрөттөшү мүмкүн. Тескерисинче, «Ислам» Кудайдын (Жараткандын) гана контекстинде колдонулат жана өз эрки менен гана (англис тилинде бул көрүнүштү сүрөттөөчү бир дагы сөз жок). Башкача айтканда, мусульман болуш үчүн, адам Исламды өз эрки менен, эч кыйноосуз кабыл алышы керек. Жараткан, биз Аны өз каалообуз менен тандашаныбызды каалайт жана буга эч бир башка себеп жок. Мына ушул эң маанилүү жер көбүнчө туура эмес түшүнүлүп жатат. Себеби, ишеним бул жүрөктөн чыккан сезим болгондуктан, аны эч бир мажбурлоого мүмкүн эмес. Кээ бир адамдар сунуштагандай, Исламды мажбурлоо менен таратуу техникалык түрдө мүмкүн эмес, себеби кылыч мененби же мылтык мененби мажбурлаганда, адам өлүмдөн кутулуу үчүн мусулмандыкты кабыл алдым деп, бирок жүрөгүнүн тупкурундо Исламды четке кагышы ыктымал.

Бул ислам  же башка «империя» кылыч менен таратыла албайт дегенди билдирбейт. Бирок ишеним таратыла албайт. Эч бир физикалык мажбурлоо адамды сүйбөгөн адамын сүйдүрө албаган сыяктуу эле, эч бир күч адамды ишенбеген нерсесине ишендире албайт. Кудай (Жараткан) муну түшүнөт; чындыгында ал ушундай жараткан. Себеби, ал эң биринчи жана негизгиси жүрөктөрдүн сыноочусу болгондуктан, логикалык жактан ишенимди өз эрки менен, өз жүрөгү жана акылы тандоо керек. Исламды мажбурлоо менен эмес, чакыруу (Da’wah) жана түшүндүрүп ишендируу (Hujjah)  аркылуу гана таратса болот. Куранда айкын түрдө мындай деп жазылган: «La Ikrah fel Deen» – «ишеним суроолорунда эч бир мажбурлоо болбосун». (Акырында, мусульмандар ишеним Жаарткандын жол көрсөтүүсү менен келет деп ишенишет).

Бул котормодогу экинчи кыйынчылык, бул англис тилиндеги «баш ийүү» жана «тынчтык» сөздөрүнүн ортосунда лингвистикалык катнаштын жоктугу, ал эми араб тилинде бул сөздөр «Islam» жана «Salam» бир эле сөздүн «slm»  деген негинен келип чыгышат (тынчтыкта болуу).

Бул этимологиялык карым-катнаш өтө маанилүү жана котормодо жоготулбашы керек. Биз тынчтыкты издөөдө өз эркибиз менен Жаратканга баш ийебиз. Мусульмандар катары, биз «тынчтыкты» Кудай менен болгон карым-катнаштан алып сала албайбыз, биз кайгыга, жинге жана капага алдыруу менен мусульман боло албайбыз. Адам баласы Кудайдын тынчтыгын тандоого же четке кагууга укугу бар. Куранда бул темага өтө басым жасалган. Мусульмандар Кудайды ческиз тынчтык катары карайбыз жана качан гана биз Кудай менен тынчтыкка жеткенде, биз өзүбүздүн жана дүйнөбүздөгү да тынчтыкка жете алабыз. Жана качан гана биздин жан дүйнөбүздө тынчтык болгондо, биз башка адамдар менен да тынчтыкта боло алабыз.

Акырында айта кетчү нерсе, бул «Ислам» деген араб сөзүнүн чыныгы маанисин англис тилине жетикирүү үчүн профессионалдуу жакшы котормо керек. Ислам баш ийүү дегенди билдирбейт, Ислам «жараткандын тынчтыгына жетүү үчүн өз эрки менен ниетин Кудайга буруу». Жөнөкөйрөөк айтканда, «Жараткандын тынчтыгына кирүү» дегенди билдирет.