ЖАЛСА САЛОНА АНГЛИЯ 2025 ГА ҚАТНАШГАН ҒАЙРИАҲМАДИЙ МЕҲМОНЛАРНИНГ ТААССУРОТЛАРИ!
أَشْھَدُ أَنْ لَّا إِلٰہَ إِلَّا اللّٰہُ وَحْدَہٗ لَا شَرِيْکَ لَہٗ وَأَشْھَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُہٗ وَ رَسُوْلُہٗ۔أَمَّا بَعْدُ فَأَعُوْذُ بِاللّٰہِ مِنَ الشَّيْطٰنِ الرَّجِيْمِ۔بِسۡمِ اللّٰہِ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ﴿۱﴾اَلۡحَمۡدُلِلّٰہِ رَبِّ الۡعٰلَمِیۡنَ ۙ﴿۲﴾ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ ۙ﴿۳﴾ مٰلِکِ یَوۡمِ الدِّیۡنِ ؕ﴿۴﴾إِیَّاکَ نَعۡبُدُ وَ إِیَّاکَ نَسۡتَعِیۡنُ ؕ﴿۵﴾اِہۡدِنَا الصِّرَاطَ الۡمُسۡتَقِیۡمَ ۙ﴿۶﴾ صِرَاطَ الَّذِیۡنَ أَنۡعَمۡتَ عَلَیۡہِمۡ ۬ۙ غَیۡرِ الۡمَغۡضُوۡبِ عَلَیۡہِمۡ وَ لَا الضَّآلِّیۡنَЎтган якшанба куни Аллоҳ таолонинг марҳамати билан Буюк Британиянинг Жалса Салонаси ўз ниҳоясига етди. Бу уч кун Аллоҳнинг катта баракалари ва фазл-марҳаматларини намоён этган кунлар бўлди. Аллоҳ таолога чексиз шукроналар бўлсинки, У Зот бизга бу уч кун давомида саноқсиз фазлларини ато этди ва йиғинни ҳар жиҳатдан баракали қилиб, хайрли ва муваффақиятли тарзда якунлашга муяссар этди. Аллоҳ таолонинг фазли билан об-ҳаво ҳам яхши келди ва барча дастурлар жуда гўзал услубда ниҳоясига етди.
Йиғиннинг асосий дастурлари — маърузалар ва бошқа тадбирлардан ташқари, турли бўлимлар томонидан ташкил этилган тарғибот ва маълумот берадиган кўргазмалар ҳам бўлиб ўтди. Бу кўргазмалар Аллоҳнинг фазли билан ғайриаҳмадийларга ҳам жуда ижобий таъсир кўрсатди ва кўпгина Аҳмадийлар ҳам ўз билимларини янада ошириш имкониятига эга бўлишди.
Шунингдек, МТА ҳам йиғин жараёнидаги танаффуслар вақтида турли маълумотли дастурларни намойиш этди ҳамда маълумотлар берди, бу эса одамларга жуда яхши таъсир қилди. Бошқа мамлакатларда ўтирган Аҳмадийлар ҳам буни жуда ёқтиришди, ушбу дастурлар орқали ҳам кўплаб янги маълумотларга эга бўлишди. Шунингдек, бу гал МТА дунё бўйлаб тахминан 56 мамлакатдаги 119та марказни йиғин билан боғлади. Бу боғланиш орқали ҳар икки томондаги одамлар бир-бирини кўра олишарди — биз бу ердан уларни кўра олардик ва улар ҳам у ердан бизларни тўғридан-тўғри кўраётган эдилар.
Бу фақат телевизор орқали берилаётган эфир эмасди, балки тўғридан-тўғри жонли боғланиш ҳам бор эди, бу эса жуда чуқур ва ижобий таъсир кўрсатди. Бу таъсирни фақат бу ерда иштирок этаётганлар эмас, балки турли мамлакатларда ўтириб, йиғинни тинглаётганлар ҳам ҳис қилишди. Улар шундай фикр билдиришдики, гўё улар йиғинга ўрнатилган чодир ичида ўтириб йиғинни тўғридан-тўғри эшитиб туришибди. Минглаб километр масофада бўлсалар ҳам, Аллоҳ таоло уларга бу восита орқали шундай имконият бердики, ўзларини гўё жисмонан ҳозирдек ҳис қилишди.
Демак, Аллоҳ таоло Аҳмадия Жамоатига қилган фазлларидан бири шуки, У янги ихтиролар орқали бутун дунёдаги Аҳмадийларни бирлаштириб қўйди. Ягона уммат бўлишнинг бундай манзараси дунёда бошқа ҳеч қаерда кўринмайди. Бу гал ташкилий ишлар ҳам умумий жиҳатдан аввалги йилларга нисбатан кўпчиликнинг сўзларига кўра анча яхшироқ бўлган ва кўпчилик буни изҳор ҳам этишган. Бу ерда қатнашганлар ҳам, турли мамлакатларда телевизор орқали дастурларни томоша қилганлар ҳам буни таъкидлаб ўтишган. Бу йил жуда махсус муҳит ҳукм сурган ва бунинг барчаси Аллоҳ таолонинг ўзгача фазлидир. Ҳар ким ғайритабиий ҳолда Аллоҳ таолонинг ўзига хос баракаларининг йиғинга нозил бўлаётганини ҳис қилган.
Аллоҳ таоло Қуръонда марҳамат қилади: «Сизлар миннатдор бандаларим бўлинглар! Агар шукр қилсангизлар, Мен сизларга янада кўпроқ фазл-марҳаматларимни иноят этаман». Аллоҳ таоло дейди:لَئِنۡ شَکَرۡتُمۡ لَاَزِیۡدَنَّکُمۡЯъни: “Агар сизлар шукр қилсангизлар, албатта, Мен сизларга яна ҳам кўпроқ бераман”.
Шу сабабли, Аллоҳ таолонинг янада кўпроқ фазлларига сазовор бўлиш учун шукр қилиш зарур. Аллоҳ таоло Ўзи ҳақида шундай деган: «إِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ» — яъни: «Албатта, Аллоҳ таоло шукр қилувчиларни қадрлагувчи ва билгувчидир». Қачонки Аллоҳ таоло ҳақида “шукр” сўзи ишлатилса, у қадрлаш маъносида келади. Демак, Аллоҳ таоло шукр қилувчи бандаларини қадрлайди ва бу қадрлаш натижасида уларни янада фазллари билан мукофотлаб боради. Аллоҳ таоло Эгадир, Унинг Ўзи бандаларга шукр айтмайди, балки уларнинг шукр қилишини қадрлайди — бунинг ўзи Унинг энг олий қадрлашидир. Аллоҳ таоло ҳам билгувчидир — У ким ҳақиқий шукр қилувчи эканини билади. Агар шукр чин дилдан бўлса, У Ўз фазлларини янада зиёда қилади. Бу фақат оғзаки гаплар бўлмаслиги керак, балки шукр қилиш учун шижоат бўлиши лозим. Ва айнан шу шижоатни Аллоҳ таоло Ўзининг фазли билан Жамоат ичида пайдо қилган ҳамда У Зот буни янада кўпайтириб боради, иншоаллоҳ.
Йиғинга қатнашган ҳар бир киши буни ҳам ёдда тутиши керакки: қандай қилиб улар Аллоҳ таолога шукр қилишса, худди шундай йиғинда хизмат қилган ходимларга ҳам миннатдорчилик билдиришлари лозим. Шукр ана шу нарса учун бўлиши керакки, қандай қилиб Аллоҳ таоло хизмат қилувчиларнинг ишларини осонлаштирди, уларнинг қийинчиликларини енгиллаштирди, барча ишларида яхшилик ва самарадорлик пайдо қилди ҳамда уларга ҳар томонлама кўпроқ одамларга хизмат қилишга имконият берди. Натижада йиғинга қатнашувчилар учун янада кўпроқ қулайлик ва яхшироқ шарт-шароитлар яратилди.
Бу йил ҳам Аллоҳ таолонинг фазли билан аввал айтилганидек, йиғиннинг сўнгги кунида қатнашчилар сони қирқ олти мингдан ортиқ экани маълум қилинган эди. Аммо кейинроқ Лажна (аёллар уюшмаси) томонидан тақдим этилган ҳисоботга кўра, уларнинг аниқ рўйхати аввал тўлиқ ҳисобланмаган. Улар ўз ҳисоботида айтишларича, уларнинг сони йигирма беш минг бўлган. Шуни ҳам ҳисобга олсак, эркаклар ва аёлларнинг умумий сони эллик мингга етади.
Демак, йиғинга қатнашган бу эллик минг киши шукр қилишлари лозим. Қандай қилиб Аллоҳ таоло улар учун хизмат қилаётганлар орқали қулайликлар яратди: транспортда ҳеч қандай қийинчилик бўлмади, овқат масаласида ҳам муаммо юзага келмади, йиғин дастурларини эшитишда ҳам ҳеч қандай тўсиқ бўлмади ва бошқа зарур эҳтиёжлар ҳам қондирилди.
Яшаш учун ҳам етарли ва муносиб шарт-шароит яратилган эди. Жамоат томонидан тайёрланган турар жойлардаги меҳмонларга ҳам яхши шароитлар яратилди. Шундай экан, бу ишларнинг барчаси — Аллоҳ таолонинг фазли билан амалга ошди. Бунда бизнинг ҳеч шахсий лаёқатимиз йўқ. Бу Аллоҳ таолонинг лутфу карами. Шунинг учун хизмат қилувчилар ҳам Аллоҳ таоло уларга хизмат қилиш имкониятини бергани ва уларнинг ишларини самарали қилгани учун шукр қилсинлар. Худди шундай, қатнашувчилар ҳам Аллоҳ таоло улар учун барча қулайлик ва имкониятларни яратгани учун шукр қилсинлар. Турли қатламлардан, турли таълим даражаларига эга бўлган минглаб инсонлар кеча-кундуз Аллоҳнинг розилиги учун ихлос билан ихтиёрий равишда ўз вазифаларини бажаришди. Турли бўлимларда — эркаклар жойлашган йиғин майдонида ҳам, аёллар жойлашган жойда ҳам минглаб болалар, қизлар, ўғил болалар, аёллар ва эркаклар хизмат қилдилар. Ҳаммаси сидқидилдан хизмат қилишга муяссар бўлишди ва уларнинг барчаси қатнашувчилар томонидан миннатдорчиликка муносибдир.
Шу тариқа, Канада ва Австралиядан ҳам кўп сонли худдомлар келган эди. Улар Жалсадан аввал ҳам Жалса ишларида ёрдам беришди, Жалса давомида ва ундан кейин ҳам йиғиштириш ишларида ёрдам беришмоқда. Аллоҳ таоло уларнинг барчасига ажр берсин. Бир ҳадисда айтилишича, Аллоҳ таоло Ўз бандаларига шундай дейди: «Менинг фалон бандам сизга яхшилик қилган эди, лекин сиз унга шукр қилмадингиз». Банда айтади: «Эй, Аллоҳ! Менга Сен яхшилик қилгансан, мен Сенга шукр қилдим ва шукр қилавераман». Аллоҳ таоло айтади: «Йўқ, Мен ўша бандам орқали сизга яхшилик қилдим ва ишларингиз битди. Шунинг учун ўша бандага шукр қилиш ҳам зарурдир». (Мажмаъуз завоид, «Яхшилик ва силаи раҳм» китоби, «Эзгу иш қилганларга ташаккур айтиш» боби, 13634-ҳадис, Дорул-кутуб ал-Илмийя Байрут)
Демак, Аллоҳ таоло Ўзининг розилиги учун қилинаётган бу ишларни шунчалик қадрлайдики, «уларга миннатдорчилик билдиринглар!» дейди. Ва биздан ҳам Аллоҳнинг бандаларига миннатдор бўлишимизни истайди, токи ҳар томондан шукроналик изҳор этиладиган муҳит юзага келсин ва биз буни доимо ёдда тутишимиз керак. Айтганимдек, бу барча хизмат қилувчилар миннатдорчиликка лойиқдирлар. Бунинг ўзгаларга ҳам жуда катта таъсири бор, улар бу ҳавасни кўриб таъсирланадилар. Улар ҳайрон бўладиларки, болалар ҳам қандай қилиб ўз вазифаларини бажаришмоқда, сув тарқатишмоқда, нон ёпишмоқда, меҳмонпарварлик қилишмоқда ва турли жойларда шодлик билан тозалаш ишларини бажаришмоқда. Олинган таассуротлар кўп. Келган меҳмонлардан бири шундай деди: «Биз турли иш қилаётган одамлардан уларнинг касби ҳақида сўрадик. Уларнинг ишлашига қараб, биз уларни оддий ишчилар деб ўйлагандик. Кимдир: «Мен фирмада офицерман», деди. Кимдир: «Мен ўқитувчиман», деди. Кимдир: «Мен докторантман», деди. Кимдир эса, аллақачон докторлик даражасини олган эди. Хуллас, Ҳазрат Масийҳи Мавъуд алайҳиссаломнинг меҳмонларига хизмат қилиш ва Аллоҳ таолонинг розилигини топиш учун ўзини бағишлаган, шундай руҳга эга бўлган инсонлар мавжуддир.
Демак, бу шуни талаб қиладики, барча иштирокчилар бу одамларга миннатдор бўлишлари керак. Хизматчилар ҳам шунга миннатдор бўлишлари керакки, гарчи йил давомида улар даъват ишлари ёки Жамоат хабарини тўлиқ етказиш имкониятига эга бўлмасалар-да, бу ерда, Жалсада ўз вазифаларини бажариш орқали турли хил одамлар билан учрашиш имкониятига эга бўладилар. Бу ерга бошқа дин вакиллари ҳам келади. Турли мамлакатлардан, Жамоат билан эндигина танишаётган одамлар келишади ва улар бу одамлар айтаётган нарсаларига чинакам амал қилишадими, йўқми, шуни кўриш учун келишади. Улар турли касбларга эга бўлган бу хизматчиларнинг оддий ишчилар сингари ишлашларини кўрганларида, бу уларга катта таъсир кўрсатади. Бу — ўз-ўзидан даъватдир, улар буни ўзлари ҳам эътироф этишади. Мен бунга бир нечта мисоллар келтираман, чунки жуда кўп мисоллар бор, кўп одамлар менга Аллоҳнинг қандай қилиб одамларнинг қалбларига таъсир қилгани ҳақида ўз фикрларини юборишмоқда. Улар Жалса нутқларидан таъсирланишлари билан бирга, бизнинг хизматчиларимизнинг ишларидан ва болаларнинг хулқ-атворидан ҳам таъсирланишади. Шундай қилиб, бу ўз-ўзидан даъват ҳамда Исломнинг ҳақиқий хабари бўлиб, Аҳмадия Жамоати орқали одамларга етиб бормоқда.
Шунингдек, Жaмoaтга янги кирганлар ёки бу ерга биринчи марта ташриф буюрганлар ҳам руҳланадилар. Улар бу ердаги одамлар уларни қанчалик ҳурмат-эҳтиром билан меҳмон қилишаётганини кўрадилар. Хуллас, бу жуда муҳим нарса ва бунинг учун ҳаммамиз Аллоҳ таолога шукр қилишимиз керак. Айтганимдек, ҳозир баъзи фикрларни келтираман.
Родриго ороли полиция кучларининг ёрдамчи комиссари жаноб Маножложес Милчан бу ерга келган эди. У шундай дейди: «Мен полиция комиссари ва бўлинма командири сифатида кўплаб давлат ва ижтимоий тадбирларда қатнашганман, лекин Жалса кунларида кўрганларим ҳақиқатан ҳам мисол бўла оладиган ҳолат эди. Ташкилий ишлар ва интизом бебаҳо дарс бўлди. Ўн минг нафар кўнгиллиларнинг иштироки ғаройиб мўъжиза эди. Ҳар бир киши мисли кўрилмаган шижоат билан елкама-елка хизмат қилди. Мен бир кўнгиллини кўрдим, унинг қўли боғланган ва жароҳатланган эди, лекин у табассум билан бошқаларга хизмат қиларди. Мен шифокорлар, IT мутахассислари, тадбиркорлар ва докторлик даражасини олганлар билан учрашдим, уларнинг барчаси камтарлик ва қатъият билан хизмат вазифаларини бажаришарди. Бизни Жалса Салонага олиб борган ҳайдовчидан касби ҳақида сўраганимда, у биокимёдан докторлик даражасига эга эканлигини айтди. Бу менга жуда кучли таъсир қилди. Жамият мақсадлари учун бундай садоқат ва камтарликни ҳаётимда ҳеч қачон кўрмаганман». Сўнгра у давом этади: «Дастур жуда яхши эди, хавфсизлик тадбирлари ҳам аъло даражада эди. Нима бўлишидан қатъий назар, ҳар бир нарса менда чуқур ва узоқ муддатли таассурот қолдирди. Мен ўз юртимга қайтиб кетмоқдаман, лекин бу ердан ўзим билан олиб кетаётган хотираларимни ҳамкасб полициячиларим ва оила аъзоларим билан бўлишиш учун кўп нарсаларим бор».
Бельгиядан келган меҳмон, инсон ҳуқуқлари ташкилоти HRWF вакили Hans Noot жаноблари Жалсада иштирок этиб, шундай дейди: «Бу ғайриоддий йиғилишнинг бир бўлаги бўлиш мен учун ҳақиқий бахт эди. Бу нафақат унутилмас тажриба, балки сизнинг самимийлигингиз ва ажойиб меҳмонпарварлигингиз туфайли чуқур таъсир қолдирадиган тажрибага айланди. Минглаб одамлар бир неча кун давомида қатнашган бундай катта тадбирни ташкиллаштириш, шубҳасиз, ғайриоддий муваффақиятдир. Кўнгиллилар билан суҳбатлашганимда, ҳар бир бўлим қандай қилиб бир неча ой олдин тайёргарлик бошлаганини билдим. Вазифалар тақсимланади ва одамлар жуда аниқ тарзда ўқитилади. Мени нафақат маъмурий маҳорат, балки унинг ортида турган ахлоқий асос ҳам ҳайратга солди. Тарбиячилар фақат қоидаларни тушунтирибгина қолмай, балки инсониятга хизмат қилиш, камтарлик ва ҳар бир меҳмонни ҳурмат қилиш каби қадриятларни ҳам тарғиб қилардилар. Бу қадриятлар ҳар бир вазифада яққол кўзга ташланарди. Автотураргоҳда йўналтирувчилар, ҳожатхоналарни тозаловчилар, овқат тарқатувчилар, рўйхатдан ўтказувчилар ёки хавфсизлик назорати остида сумкаларни текширувчилар, ҳар бир киши ўз вазифасини қадр-қиммат ва меҳр-шафқат билан бажарди. Бир ғайриаҳмадий меҳмон сифатида мен жуда яхши ташкил этилган тизимни кўрдим ва ҳеч қандай катта муаммо ёки низога дуч келмадим. Бу сизнинг Жамоатингиз тинчликни ҳамда зўравонлик қилмаслик таълимотини чуқур ўзлаштирганини кўрсатади». У яна шундай дейди: «Мен кўрган энг аҳамиятли жиҳатлардан бири бу сизнинг Жамоатингизнинг таълим ва интеллектуал тараққиётга бўлган жиддий муносабатидир. Жалса давомида аъло натижаларга эришган талабалар эълон қилинди ва бу ҳаракат шахсий тараққиёт ҳамда билимга бўлган ҳурматни акс эттиради. Жалса давомида мен ҳақиқий ҳамдардлик намуналарини кўп марта кўрдим. Ота-оналарнинг ўз болаларига бўлган меҳри, гуруҳ раҳбарларининг ўз жамоаларидан хабар олиши, кўнгиллиларнинг ўз-ўзидан ёрдамга шошилиши, меҳмонлардан, ҳатто бегоналардан ҳам: «Сизга қандай ёрдам беришим мумкин?» деб сўрашлари, одатда, одамлар ўз масъулиятларидан ҳам кўра кўпроқ хизмат қилишга интилишганини кўрдим». Ва яна у шундай дейди: «Сизнинг Жамоатингиз маънавий янгиланиш ва интеллектуал кенглик билан боғлиқ эканлигини кўриб, ҳайратда қолдим. Мен сизнинг эътиқодингизга кўра, Аллоҳ таоло бугун ҳам инсонлар билан гаплашаётганидан ва солиҳ раҳбарлик ва ваҳий орқали Ўз ишини давом эттираётганидан хурсандман».
Бразилиялик вилоят парламенти аъзоси Yuri Moura шундай дейди: “Жалсада Исломнинг ҳикматли таълимотларини билиб, жуда хурсанд бўлдим. Намозлар манзараси жуда илҳомлантирувчи эди, ўқилган шеърлар ҳам қалбга чуқур кириб борди. Бу мен учун унутилмас тажриба бўлди. Замон Халифасининг меҳмонпарварлик ҳақидаги нутқи ҳам менга таъсир қилди. 46 минг киши тўпланган бу жой вақтинчалик ташкил этилгани мени ҳайратга солди. Кичик болаларнинг одамларга сув тарқатиш истагини билдираётганини ўз кўзим кўрдим. Инсониятга хизмат қилиш ва фидокорлик руҳи фақат тарбия топган қалбларда бўлади. Шунингдек, Аҳмадийлар ҳақиқатан ҳам меҳрибон, одобли ва самимий инсонлар эканлиги мени ҳайратлантирди. Бу шундай Жамоатдирки, у одамлар, миллатлар ва динлар ўртасида низо келтириб чиқариш ўрнига муҳаббат ва севги билан қалбларни бирлаштиришни ўргатади. Бу ҳақиқатан ҳам тўғри, Аҳмадия Жамоати нимани ўргатса, унга амал ҳам қилади — бу бутун дунё учун ўрнакдир. Буларни кўриб, қалбим таскин топди ва инсоният учун фикрларим янада яхшиланди. Сизнинг динингиз менинг динимдан фарқ қилиши мумкин, лекин бу шундай бир динки, у одамларни ажратмайди, балки бирлаштиради. Менинг дуоим шуки, сиз доимо шу нур маёғи бўлиб қолинг. Аҳмадия Жамоати Бразилияда ва бутун дунёда омонликда бўлиб ривожланаверсин. Мен одамларга, айниқса бразилияликларга шуни айтмоқчиманки, улар Аҳмадия Жамоатига келиб, Аҳмадийлар бутун дунё бўйлаб маънавий, диний, илмий ва инсоний жабҳаларда қандай ҳисса қўшаётганини кўрсинлар».
Рузтиу Карц хоним, чилилик, католик университетининг илоҳиёт ва динлараро мулоқот профессори. У турли динлараро тадбирларда қатнашиб туради. Жалсада иштирок этиб, у шундай дейди: «Жалса каби тадбирнинг ҳар бир жиҳати шунчалик ажойиб тарзда ва теранлик билан ташкил этилгани мислсиз воқеадир». У биринчи куни имкон қадар камроқ овқат ва сув истеъмол этишга ҳаракат қилганини айтди, чунки одамлар гавжум бўлганда, дунёвий байрамларда бўлганидек, ҳожатхоналар нопок ва фойдаланишга яроқсиз бўлади деб ўйлаган эди. Лекин эҳтиёж туғилганда, у жуда ҳайрон бўлган. Кейинчалик у вакилимизга шундай деди: «Сизларнинг тозалик меъёрингиз бемисл. Ҳожатхоналар худди улардан ҳеч ким фойдаланмагандек кўринади». Баъзилар, яъни Аҳмадийларнинг ўзи ҳам, душхоналар нопок эди деб шикоят қилишган, лекин мен Аҳмадийларга кўп марта айтганманки, ўзингиз тозаликка ёрдам беринг ва фойдаланганингиздан кейин яхшилаб тозалаб кетинг. Агар ҳар бир Аҳмадий бунга эътибор берса, бу стандартлар янада яхшиланади. Шунингдек, Рузтиу хоним Жамоатнинг ўзаро биродарлиги ва бирлиги ҳақида шундай деди: «Биз Лотин Америкасидан келган ғайриаҳмадий меҳмонлар ҳам сизларнинг тусингизга кириб кетдик. Жалса муҳити таъсирида бизда ҳам худди шундай руҳ пайдо бўлди. Жалсадан олдин бир-биримизни танимас эдик, лекин ҳозир худди битта оиладек ҳис қиляпмиз».
Бенинлик бир аёл меҳмон, собиқ ижтимоий ишлар вазири Chabi Adam Taro хоним ҳозирда Миллий Ассамблея Президентининг сиёсий-техник маслаҳатчиси лавозимида ишлайди. У шундай дейди: «Бу Жалса Салонада мен учун илк марта иштирок этиш тажриба бўлди. Аҳмадия Мусулмон Жамоати томонидан аъло даражада ташкиллаштирилган бу маънавий йиғилишда қатнашганимдан жуда миннатдорман. Мени жуда илиқ кутиб олишди, тартиб-интизом юқори даражада эди, барча жамоалар ўз вазифаларини бажарди. Замон Халифасининг нутқлари бу тадбирнинг аҳамиятини янада оширди ва мен бу ердан кўп нарсаларни ўрганиб қайтмоқдаман. Жалса Салона бирдамликнинг тимсолидир, чунки бу ерда турли тиллар ва маданиятларга мансуб ака-ука ва опа-сингиллар бирлашиб, Аллоҳ таоло ва Қуръони Каримнинг бир хил пайғоми билан боғланишади». Сўнгра у шундай дейди: «Мен бутун Бенин халқи ва Миллий Ассамблея Президенти номидан мени шунчалик самимий кутиб олган, ташкиллаштирган ва мен билан муомала қилганларга миннатдорчилик билдираман».
Аргентиналик меҳмон Gaston Ocampo, ҳозирда Португалияда яшайди. У таниқли таҳлилий марказ — IPDAL’нинг бош котиби сифатида ишлайди. У — католик, бироқ Исломга ҳам қизиқади. У шундай дейди: «Жалса давомида мен Жамоатингизнинг кўплаб яхши томонларини кўриш имконига эга бўлдим. Энг кўп ёққани шуки, сизнинг ёшларингиз ўз динига содиқ ва таълимотларига қатъий амал қиладилар. Бизнинг жамиятимизда кўпчилик расмий насронийлар — улар ўз таълимотларига амал қилмайдилар. Шунингдек, бизнинг католик маросимларимизда асосан ёши улуғлар қатнашади, аммо сизнинг Жалсангизда нафақат иштирокчилар орасида, балки муҳим хизматларда ҳам ёшлар кўп эди. Буни кўриб, бир томондан, жуда хурсанд бўлдим, иккинчи томондан эса католик сифатида бизда сизлардаги интизом йўқлигидан хижолат чекдим. Сизларнинг Халифага бўлган ҳурматингиз, унга бўлган муносабатингиз ва боғлиқлигингиз ҳам ўрнак бўларлидир».
Италиялик меҳмон Giorgia Lacuele хоним, Европа Парламентининг Италиядаги расмий президентлиги директори. У шундай дейди: «Мен буни оддий диний йиғилиш деб ўйлагандим, аммо адашган эканман. Жалса Салона — бу руҳда чуқур из қолдирадиган ҳақиқий эмоционал тажрибадир. Бу ерга келиб, худди иймон, биродарлик ва маънавият бир-бири билан чамбарчас боғлиқ бўлган дунёга кириб кетгандек ҳис этдим. Дунёнинг турли бурчакларидан келган минглаб одамларнинг ягона мақсадда, яъни Аллоҳ ва инсоният билан алоқани мустаҳкамлаш учун тўпланганини кўриш мен учун жуда таъсирли тажриба бўлди. Мени энг кўп ҳайратга солган нарса ажойиб ташкилотчилик ва ҳамма нарсанинг кўнгиллилар, жумладан, болалар, ёшлар, эркаклар ва аёллар томонидан амалга оширилганидир. Уларнинг ҳаммаси жуда меҳрибон ва хушмуомала эди. Буларнинг барчаси Аҳмадия Жамоатининг тинчлик, хизмат ва фидокорона муҳаббат ҳақидаги асл пайғомининг амалий ифодасидир». У яна шундай дейди: «Менинг қалбимда доимо сақланиб қоладиган бир лаҳза — бу дуога қўшилиш имкони бўлган пайтдир. Бу сукунат чуқур маъно ва боғлиқликка тўла эди». Унинг айтишича, Жалса Салона — у учун шунчаки бир тадбир эмас, балки ўзини баҳолаш ва бошқаларга муносабат ҳақида ўйлашга чорлов бўлди. Бунинг бошқаларга ҳам таъсири шундай бўлади.
Кабо-Верде оролининг пойтахти Прая шаҳри вице-мэри Fernanda Jorge Taraves Pinto жаноблари Жалсага ташриф буюрди. У шундай дейди: «Жалса ҳақидаги ҳис-туйғуларимни сўз билан ифода этолмайман. Мен 65 ёшдаман ва дунёдаги кўплаб катта конференцияларда қатнашганман, лекин 46 мингдан ортиқ одам иштирок этган ва ҳар бир инсон бир-бири билан меҳр-муҳаббат билан учрашган, ҳамма ўзини битта оиланинг аъзосидек ҳис қилган Жалсадек йирик ва тартибли ҳеч бир конференцияда қатнашмаганман». Унинг айтишича, ҳозирда дунёда тинчлик учун Худога эҳтиёж бор. «Менинг истагим шуки, Аҳмадия Жамоатининг пайғоми бизнинг мамлакатимизда ҳам тарқалсин, бизнинг раҳбарларимизга ҳам бу хабар етказилсин. Бизнинг мамлакатимизда ҳам Аҳмадия Жамоатининг миссиялари очилсин», дейди у. У яна шундай дейди: «Мен Жамоат имомининг барча нутқларини тингладим, улар қалбимга чуқур таъсир қилди. Бу хабарни дунёдаги барча раҳбарлар ҳам тинглаши керак, улар ҳам ўз масъулиятларини англасинлар».
Янги Аҳмадий бўлган, белизлик Эйтан Марианос шундай дейди: “Жалсада иштирок этиш ва Замон Халифаси билан учрашиш менинг иймонимни жуда кучайтирди”. У яна шундай дейди: «Мен умримнинг охиригача Замон Халифасига содиқ қоламан ва мен Хилофатни севаман». Сўнгра у дейди: «Ғарб жамияти бизга агар кимдир сиз учун бирор иш қилаётган бўлса, уни шунчаки амалга оширишига рухсат бериш кераклигини ўргатади. Лекин бу ерда ҳар бир инсон барака олиш учун кўпроқ хизмат қилишга интилади. Ҳамма ўз имкониятидан ташқари ёрдам беряпти. Ёш ва миллатга қарамай, ҳамма бир-бирини севиши ва хизмат қилишни хоҳлаётганини кўриб, жуда хурсанд бўлдим. Одамлар билан суҳбатлашганимда, уларнинг инсонларга хизмат қилишни ўз касбларидан устун қўйишлари аён бўлди. Улар бу баракаларни олиш учун ўз ишларини ташлашни муҳимроқ деб билишади. Жалсадан кейин ҳаётимдаги ўзгаришлар ҳайратланарли. Халифаликнинг қадрини билмасликдан тортиб Замон Халифасига қалбда севги пайдо бўлгунга қадар бўлган давр ҳақиқатан ҳам диққатга сазовор. Илгари мен Хилофатнинг қадр-қимматини билмасдим, лекин ҳозир унга нисбатан жуда кучли севгим бор». У яна дейди: «Белизда бир нечта одам йиғилса, жанжал чиқади. Бизнинг шаҳар аҳолиси 50 минг киши, бу ерда ҳам шунча одам бор эди, лекин ҳаммаси тинчликда ўтди». Унинг айтишича, тартиб-интизом жуда пухта ўйланган тарзда амалга оширилган эди: болаларнинг сув тарқатиши, ёшларнинг машиналарни навбатга қўйиши, таом тарқатилиши ва тозалик — ҳар бир инсон бу ишларни чин дилдан ва муҳаббат билан бажарарди. Буларнинг ҳаммасини кўриш жуда таъсирли эди. Юқори малакали касб эгалари ҳам фақат хизмат қилиш ва Аллоҳнинг розилигини топиш учун ҳеч қандай кибрсиз хизмат қилишмоқда эди. У ёшлар билан гаплашганида, ҳамма таълимга катта эътибор бераётганига гувоҳ бўлди.
Чехия Республикасидан бўлган профессор Petr Pelikan Жалсада иштирок этди. У Чехияда исломшунос ва фиқҳшунос, ҳукуматда турли лавозимларда ишлайди, турли газета ва журналларга мақолалар ёзади, мазҳаб бўйича сунний мусулмондир. У шундай дейди: «Бу менинг иккинчи Жалсам. Илк марта Германияда қатнашгандим ва бу ерда ҳам ўша юқори стандартларни кўрдим. Аммо бу ерда Замон Халифасининг мавжудлиги қўшимча менга жуда таъсир қилди. Мен дунёда кўплаб йиғилишлар ва кўргазмаларда қатнашганман, аммо бу даражадаги бирдамлик, муҳаббат ва тинч муҳитни биринчи марта кўряпман. Бу ерда ҳар бир инсоннинг юзида табассум ва хизматга бўлган иштиёқ яққол кўриниб турарди, бу Аҳмадия Жамоатининг юқори даражадаги тарбиясидан далолат беради. Замон Халифасининг биринчи нутқи ҳам мен учун кутилмаган ва ажойиб тажриба бўлди. У жуда реалистик фикрларни билдирди ва меҳмонларнинг қандай ғамхўрлик қилиниши кераклигини, уларнинг қалби ойна каби эканини айтди. Одамлар бунга эътибор беришди ва ҳақиқатан ҳам ғамхўрлик қилишди. Хавфсизлик тадбирлари ҳам аъло даражада эди ва ҳамма ишлар жуда тартибли ва ҳайратланарли даражада узлуксиз амалга оширилди. Менимча, бошқалар ҳам келиб, бу биродарлик муҳитини ўз кўзлари билан кўришлари ва муҳаббат, биродарлик ва тинчлик бу ердаги муҳитда қандай сингиб кетганини ҳис қилишлари керак. Бу ҳар бир инсон камида бир марта бошидан кечириши керак бўлган тажрибадир».
Унинг айтишича, бу тажриба Аҳмадия Жамоатининг келажаги порлоқ эканига уни ишонтирган. Бу Жалса унинг қалбида Исломга нисбатан янада чуқурроқ ва кенгроқ тушунча пайдо қилган. «Гарчи ўзим сунний мусулмон бўлсам ҳам, Аҳмадий биродарларни ҳеч қачон Ислом доирасидан ташқарида деб ҳисобламаганман. Бу ерда мен турли тилларда сўзлашувчи Аҳмадий уламолар ва биродарлар билан юзма-юз гаплашиш имкониятига эга бўлдим, улар менга Жамоатнинг эътиқоди ва қарашлари ҳақида катта самимият билан маълумот беришди. Бу мен учун нафақат мусулмон сифатида, балки Чехия Республикасида профессор бўлганим учун ҳам жуда муҳим». У яна шундай дейди: «Менга ёши катта ва ёш кўнгиллилар билан ҳам суҳбатлашиш имкони берилди ва мен уларнинг ҳар биридан нима учун бу хизматни бажараётганларини сўрадим. Ҳар бир кишининг жавоби деярли бир хил эди: «Биз бу хизматни фақат Аллоҳнинг розилиги, Масийҳи Мавъуд алайҳиссаломнинг меҳмонлари учун ва ўзимизнинг маънавий тараққиётимиз ва ислоҳимиз учун қиламиз». Бир хизматчи ўтган 15 йил давомида ушбу бўлимда хизмат қилаётганини ва болалигидан бошлаб ҳар йили Жалса кунларини Ҳазрат Масийҳи Мавъуд алайҳиссаломнинг меҳмонларига хизмат қилишга бағишлаганини айтди. Улар бу хизматларнинг барчасини ҳеч қандай дунёвий мукофот ёки бадалсиз бажаришади. Мен шундай деб ҳисоблайманки, бу юқори маънавий тарбияни Хилофат уларнинг қалбларига жойлаштиргандир ва шунинг учун ҳар бир хизматчи самимият, фидокорлик ва муҳаббат билан ўз хизматини адо этмоқда. Қалбимда ҳар қандай об-ҳаво шароитида ўз кучларини фидокорона бағишлашга тайёр бўлган бу самимий кўнгиллиларга нисбатан чексиз ҳурмат-эҳтиром бор». У яна шундай дейди: «Профессор сифатида мен учун Аҳмадия Жамоатининг таълим ва ўқитишга қанчалик аҳамият бериши ҳам қувончли ва ҳайратланарли эди. Мен китоб дўконларида бир неча соатни ўтказдим. Турли китобларни синчиклаб ўргандим ва уларнинг сифати, мазмуни ва илмий ёндашувини аъло ва таҳсинга сазовор деб топдим. Бу ҳайратланарли ва таъсирчан илмий хизматдир».
Француз Гвианасидан янги Аҳмадий бўлган Амина Мала Синг шундай дейди: «Жалса давомида қалбимга энг кўп таъсир қилган нарса одамларнинг ахлоқи ва меҳмондўстлиги бўлди. Агар сиз чарчаган бўлсангиз ва ўтириш учун жой керак бўлса, ўтирган одамлар дарҳол туриб, ўз жойларини берардилар. Ғайриоддий тинчлик ва эркинлик ҳисси бор эди. Тасвирлашга сўз ожиз бўлган маънавий муҳит ҳукмрон эди. Энг таъсирли лаҳза эса Замон Халифасини кўриб, у билан учрашганимда бўлди. Кўзларимдан беихтиёр ёш оқа бошлади. Хилофатга бўлган бу муҳаббат ва садоқат туйғуларини инсоннинг ўзи пайдо қила олмайди, буларнинг барчаси Аллоҳ таоло томонидан берилади».
Болгариялик янги Аҳмадий бўлган Ivelina хоним шундай дейди: «Мен уйда ёлғиз Аҳмадийман. Мен Аҳмадиятни чуқур ўрганиб, уч йиллик тадқиқотдан сўнг қабул қилдим. Бу менинг Буюк Британиядаги биринчи Жалсам. Бу жуда маънавий Жалса бўлди. Узоқ вақтдан бери мен Буюк Британиядаги энг катта Жалсани, яъни Халифатул Масийҳ иштирок этиб, нутқ сўзлайдиган Жалсани ўз кўзим билан кўриш имкониятини кутаётган эдим. Бу муборак кунларда мислсиз маънавий муҳитни ҳис қилдим ва унинг бир бўлаги бўлиш шарафига муяссар бўлдим. Аллоҳ таолони севувчилар орасида бўлиб, менинг Аллоҳ таоло билан алоқам ҳам янада мустаҳкамланди. Биродарлик руҳи, юқори ахлоқ ва маънавий стандартлар ҳар бир жиҳатда кўриниб турарди ва бу менинг қалбимда чуқур из қолдирди. Мен бу ажойиб Жалсани ташкил этиш учун тинимсиз меҳнат қилган барча ишчилар, кўнгиллилар ва ташкилотчиларга чин дилдан миннатдорчилик билдирмоқчиман. Менинг тажрибам ажойиб бўлди ва меҳмонларнинг қулайлик ҳамда осойишталик ҳақида қанчалик эътибор билан қайғурилгани менда катта таассурот қолдирди».
У яна дейди: «Бу табаррук Жалса охирида мен уйимга аввалгидан ҳам кучлироқ иймон, тўғрироқ билим ва ҳақиқий Ислом билан боғлиқ эканлигимга ишонч билан қайтаман. Мен учун энг таъсирли лаҳза Халифатул Масийҳнинг Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи ва саллам ваъда қилган Ҳазрат Масийҳи Мавъуд алайҳиссаломнинг келишлари ҳақидаги нутқлари бўлди. Гарчи мен бу мавзуни олдин ҳам ўрганган бўлсам-да, Замон Халифасининг сўзлари менга янги тушунчалар берди ва аввал кўрмаган янги жиҳатларни кўрсатди». Унинг айтишича, бу нутқ Хотамун-Набиййиндан кейин бировнинг келиши мумкинлиги ҳақидаги баъзи мухолифлар томонидан қўйилаётган айблов ва шубҳаларга тўлиқ ва асосли жавоб бўлди. Бу нутқ менинг тушунчам ва билимларимни кенгайтириб, нуқтаи назаримни янада мукаммаллаштирди». У яна давом этиб дейди: «Қалбимда чуқур из қолдирган яна бир нутқ Қуръони Каримнинг Аллоҳ томонидан юборилгани ҳақидаги далиллар эди. Ҳозирги даврдаги эътирозларга қанчалик мантиқий, асосли ва аниқ тарзда жавоб берилганини эшитиб, мен нафақат қалб хотиржамлигига эришдим, балки ҳар қандай мажлисда Қуръони Каримнинг ҳақиқатига ҳужум қилинганда, бу айбловлардан ҳимоя қилиш учун янги ишонч ҳам топдим». Бу одамларда пайдо бўлган янги руҳ шундай.
Бразилиялик меҳмон Igor Lucas, журналист ва вилоят парламенти аъзосининг котиби. У шундай дейди: «Жалса дастурларида вақтга риоя қилиш таҳсинга лойиқ эди. Бу жуда яхши хусусият. Аҳмадия Жамоати аъзоларининг меҳмондўстлиги ва самимияти ниҳоятда таъсирли. Овқатланишдан тортиб, ҳожатхоналардан фойдаланишгача, транспортдан тортиб, Жалса майдонининг кириш ва чиқиш йўлларигача меҳмонларга доимо устуворлик берилди. Бу муҳит инсонга бирдамлик ва фидокорликни ўргатади». У яна шундай дейди: «Таомни исроф қилмасликка жиддий ҳаракат қилиниши, аммо ҳар бир инсонга озиқ-овқатнинг саховат билан етказилиши ҳам мени ҳайратда қолдирди».
Индонезиядан келган меҳмон Гомар Гултум — пастордир. У Индонезия черковлар ҳамжамиятининг собиқ раиси. У шундай дейди: «Мен Аҳмадият ҳақида билардим, лекин бу Жалса орқали Аҳмадият Қодиёндек кичик бир қишлоқдан бошланган ва ҳозир бутун дунёга тарқалган маънавий ҳаракат эканини яхшироқ тушундим. Мен турли мамлакатлардан келган Аҳмадийларнинг Аллоҳ билан алоқа ўрнатиш учун қандайдир руҳ билан тўпланганини кўрдим». У яна шундай дейди: «Таъсирли томони шунда эдики, инсоннинг Аллоҳ таоло билан алоқасини чуқурлаштиришга урғу берилган. Бу кўпчилик эътиборсиз қолдирадиган нарса, лекин бу ерда асосий нарсага айланади». Унинг таассуротлари шундай.
Исландиядан келган меҳмон, «Универсал тинчлик федерацияси» раиси Nandkisore жаноблари. У шундай дейди: «Матто 7:16»да «Сиз уларни ўз меваларидан танийсиз» деб ёзилган. Бу сўзлар 2025-йилдаги Жалса Салона давомида мен учун жуда таъсирли ва ёрқин ҳақиқатга айланди. Жалса иштирокчиларининг нурли ва хурсанд юзларини кўриб, қалбимда чуқур из қолдирди. Менимча, Худонинг розилигини излаб йиғилган бу бандаларнинг бирлигини кўриб, Унинг хурсанд бўлганининг аниқ белгиси эди. Африкада гуманитар ёрдам хизматларини бажараётган «Ҳюманити Фарст» ташкилотининг бир ходими, бу хизмат нафақат бошқаларга фойда келтириши, балки уни Аллоҳга яқинлаштиришини айтди. Бу иймонни амалда намоён этишнинг кучли эслатмасидир». Унинг таассуротлари шундай.
Қозоғистонлик ғайриаҳмадий меҳмон Салиҳа хоним шундай дейди: «Мен қозоғистонликман ва Жалсада илк марта қатнашиш имкониятига эга бўлдим. Мен кўплаб дунёвий тадбирлар ва конференцияларда иштирок этганман, лекин бу ердаги иштирокчилар сони мени жуда ҳайратда қолдирди. Шунингдек, турли мамлакатлардан фақат яхшилик ва эзгулик учун келган бунчалик кўп одамларнинг мақсади фақат яхши сўзларни эшитиш, одамлар дунёда қандай қилиб тинч-тотув яшаши, нафрат ҳис-туйғуларини дунёдан қандай йўқ қилиш ва дунёда муҳаббат ва севги устун бўлишини билиш эди». У яна шундай дейди: «Халифатул Масийҳнинг аёлларнинг мавқеини юксалтириш ҳақидаги сўзлари жуда ажойиб эди. Бу Жалсанинг шиори — «Муҳаббат барчага, нафрат ҳеч кимга» ва одамларнинг бирлиги бизни бир бўлиб яшашга чорларди. Мен бундай сўзларни ҳеч қачон эшитмаганман ва буларнинг барчаси қалбимга чуқур сингиб кетди». Бу аёл ғайриаҳмадий эди. У яна давом этиб дейди: «Менинг бошлиғим бир Аҳмадий аёл эди. Дастлаб, мен унга қаршилик билдирардим. Аммо энди бу муҳитни кўриб, унга қаршилик билдирмайман, аксинча уни қўллайман».
Австриялик меҳмон Moshtagh Zaherinezah жаноблари Австрияда исломшунослик фани ўқитувчиси. У шундай дейди: «Жалса Салонада мен ҳар томонда мўминларни кўрдим. Ҳамма жуда дўстона эди ва Исломга хизмат қилиш учун алоҳида иштиёққа эга эди, мен Замон Халифасининг сўзларидан кўп таъсирландим». Унинг айтишича, ҳозирги кунда асосий мусулмон уламолари фақат соқолни узайтириш ва махсус кийим кийишни ҳамма нарса деб ҳисоблайдилар ва фақат номига мусулмондирлар, аммо Аҳмадия Жамоати Исломга чин қалбдан хизмат қилаётган ягона Жамоатдир ва эҳтимол, икки юз йил ичида бутун дунёда ғолиб келар. У яна шундай дейди: «Мен сунний мусулмонман, лекин Аҳмадия Жамоатининг асосчиси ҳақиқатан ҳам табаррук зот эканига ишонаман ва ҳозир мен унинг давр мужаддиди эканини ҳис қилмоқдаман». (Шуни у тан олган). У: «Мен шуни ўйлаяпман ва бу ҳақда мулоҳаза юритмоқдаман, лекин ҳали Масийҳи Мавъуд ва Маҳдийи Маъҳуд деб қабул қилишга бироз тараддудланмоқдаман, лекин тадқиқотларимни давом эттиряпман», дейди. Унинг фикри шу йўналишда: ҳеч бўлмаганда, у табиатан яхши инсон, «ўйлайман» деди, «ўйламайман» деб қайсарлик қилмади.
Болгариялик янги Аҳмадий, Элиста Роди хоним, насронийликдан Исломга ўтган. У шундай дейди: «Жалсага келишдан олдин мен янги бўлганим ва маданиятим ҳамда тилим бошқача бўлгани учун ўзимни бу муҳитнинг бир бўлаги сифатида ҳис қила олмаслигим мумкин деб қўрққан эдим. Лекин мен бу ерда кўрган бирлик ва муҳаббатни дунёнинг бошқа ҳеч бир жойида кўрмаганман. Мен дунёнинг турли бурчагидан келган одамлар билан учрашдим, аммо уларнинг ҳаммаси битта оиланинг аъзоларидек туюларди. Бир-бирини танимаса ҳам, бир-бирига табассум билан салом беришарди. Баъзан инсоннинг иймони ва тақвосига шубҳа ёки ғафлат чанги ўрнашиб қолади. Жалса Салонада иштирок этиш худди қалб ва руҳни қайтадан тозалашга ва инсоннинг янги маънавий ҳаётни бошлашига ўхшайди. Бу тажриба руҳга тароват бағишлайди ва қалбни хотиржамлик ҳамда осойишталик билан тўлдиради».
Грузиялик Rolannd Shavadze шундай дейди: “Жалсанинг тинч муҳити, нутқлар ва Халифанинг маърузалари маънавиятни ривожлантиришда жуда катта роль ўйнайди. Меҳмондўстлик тўғрисидаги исломий таълимотлар асосида сўз юритилган жума хутбаси менга жуда ёқди. Шунингдек, Замон Халифасининг аёллар ҳақидаги нутқи менга жуда таъсир қилди. Мен грузин мусулмонман ва университетда ўқитувчи бўлиб ишлайман. Икки йил олдин мен Грузиянинг энг яхши ўқитувчиси мукофотини олган эдим, менинг соҳам ҳам таълим. Жамоатингизнинг аёллар ва эркаклар таълимини қандай рағбатлантириши менга алоҳида ёқди. Бу йил менга «Ислом тамойиллари фалсафаси» китобини инглиз тилидан грузин тилига таржима қилиш насиб этди. Таржима жараёнида мен жуда завқландим. Халифатул Масийҳнинг якшанба куни якуний нутқида Аҳмадийларга нафрат билан қарайдиган бошқа мусулмонларнинг ёлғон айбловларига Исломнинг гўзал таълимотлари билан раддия берилгани ҳақида гапиргани менга жуда ёқди. Сўнг байъат манзараси мени қаттиқ таъсирлантирди. Бугунги кунда Ислом ҳақида салбий тасаввур яратилмоқда. Ким Исломнинг гўзал таълимотини кўрмоқчи бўлса, Жалсага келсин ва муҳаббат, биродарлик ҳамда тинчлик муҳитини ўз кўзлари билан кўрсин».
Шунингдек, конгрессмен Sam Liccardoнинг рафиқаси Jessica Garcia Kohl Liccardo ҳам шундай дейди: «Мен оилавий зўравонликка қарши кураш бўйича бўлимда ишлайман ва Халифанинг ўз нутқида нафақат аёлларга нисбатан жисмоний, балки эмоционал зўравонлик ҳақида ҳам гапирганидан ҳайратда қолдим». Унинг айтишича, бир саволига жавоб ололмаган экан: агар аёлга бирор нарса бўлса, у қаердан ёрдам сўраши мумкин? У мендан ҳам шу саволни сўраган эди. Мен унга Жамоатда шундай тизим мавжудлигини айтдим: аёллар Замон Халифасига ёки Жамоат тизимига мурожаат қилишлари мумкин ва Жамоат уларга ёрдам беради, шунингдек, бошқа воситалардан ҳам фойдаланишлари мумкин. Унинг айтишича, бу сўзларни эшитиб, у таскин топган. Шунингдек, Замон Халифасининг Жамоат аъзолари билан шахсий алоқаси борлиги ҳам уни таскин топдирди.
Баъзилар Халифанинг баъзи сўзлари, хусусан, аёлларни уриш ҳақидаги сўзларига эътироз билдирилади, деб айтишади. Бунинг узун изоҳи бор, бу алоҳида мавзу ва (Ислом қўйган) шартлар ҳеч қачон тўлиқ бажарилмайди. Агар бу шартлар тўлиқ бажарилса, аёлларни уришга ҳожат қолмайдиган вазият юзага келади. Шунинг учун Ислом таълим берган бу нарса жуда узоқдаги бир эҳтимолдир.
Швециядан келган бир араб аёл шундай дейди: «Жалса Салона бутун оилани ўз ичига оладиган кенг уй кабидир. Швецияда Аҳмадий араблар жуда оз, аммо Жалса Салонада «Араб чодири» номини эшитганингда, ғаройиб хотиржамлик ва яқинлик ҳисси пайдо бўлади. Бошқа араб ака-укалар ва опа-сингиллар билан учрашиш менга жуда катта хурсандчилик бағишлади ва бу менга кучли таъсир қилди. Замон Халифаси билан учрашиш ҳам яхши таассурот қолдирди. Аллоҳ таоло Жалсада қатнашган барча меҳмонларнинг кўкракларини янада очсин ва уларнинг барчаси Аҳмадият ва ҳақиқий Исломни тушуниб, давр Имомига ишонсинлар. Янги аъзоларнинг ҳам иймони ва ихлосини зиёда қилсин. Шунингдек, ҳар бир Аҳмадийга Жалсада кўрган ва эшитган дастурларига амал қилиш, уларни ўз ҳаётининг бир қисмига айлантириш, динни дунёдан устун қўйиш насиб этсин ва бу руҳ доимо сақланиб қолсин. Ҳар бир Аҳмадий Жалсанинг баракаларидан доимо баҳраманд бўлиб, ўз нафси ва атроф-муҳитини ислоҳ қилиш учун ҳам бор кучини сарфласин».
Қисқача матбуот хабарларини ҳам келтириб ўтаман. Италия матбуотидаги хабарларга кўра, бу Жалса Салонанинг айрим муҳим лавҳалари Европа Парламентининг расмий агентлиги — Europe Communication News Agency томонидан тўғридан-тўғри эфирга узатилган ва турли интервьюлар нашр этилган. Ҳозиргача 60та газета ва бошқа ахборот агентликларида Жалса ҳақида хабарлар эълон қилинган ва онлайн инфлюенсерлар менинг пайғомимни ҳам келтирган. Италиядан келган икки журналистнинг ижтимоий тармоқлардаги ярим миллионга яқин обуначиси бор ва улар Жамоат ҳақида ижобий хабарлар беришган.
Жамоатнинг Матбуот ва ОАВ бўлими томонидан қилинган ишлар натижасида онлайн веб-сайтларда тахминан 50 миллион киши хабарларни кўрган. Бу 49та веб-сайтда амалга оширилган. Босма оммавий ахборот воситаларида 17та мақола эълон қилинган бўлиб, уларни 20 миллион киши кўрган ва ўқиган. Радиода 25та дастур эфирга узатилган ва уларни 20 миллион киши тинглаган. Телевидение орқали Жалса ҳақидаги лавҳаларни 5 миллионга яқин киши томоша қилган. Худди шу тарзда, оммавий ахборот воситалари, журналистлар ва машҳур шахслар томонидан ижтимоий тармоқларда ҳам бу ҳақда жуда кўп ёзилди ва бу хабар ижтимоий тармоқлар орқали тахминан 14 миллион кишига етиб борди.
Аллоҳ таолонинг фазл-марҳамати билан агар ҳаммасини қўшиб ҳисобласак, бу хабар қарийб 100 миллион одамга етиб борган. Машҳур оммавий ахборот воситалари қаторига ITV, LBC, The Times, The Guardian, The Telegraph, Daily Mail, The Independent, BBC Arabic, 21, Daily Express, London Evening Standard ва The New Arab киради. Бу хабар шунингдек, бошқа кўплаб оммавий ахборот воситаларига ҳам етиб борган.
МТА Африка орқали турли каналларда менинг нутқларим намойиш этилди ва 50дан зиёд одам Жалса Салона кўрсатувларини кўргандан сўнг байъат қилишди. Жалса Салона кўрсатувлари 22та миллий ва минтақавий телеканалларда эфирга узатилди. 304 соатлик кўрсатувлар 65 миллион одамга етиб борди. Жалсага оид 91 хил хабар радиостанцияларда тўлқинларга узатилди ва бу орқали 16 миллион одамга хабар етди. Бошқа оммавий ахборот воситаларида 47та хабар эълон қилинди ва 150 миллион одамга бу хабар етиб борди.
МТА Африканинг таассуротлари қуйидагича: Мали мамлакатидаги тарғиботчи шундай ёзади: «Жалсанинг учинчи куни жуда таъсирли манзарага гувоҳ бўлдим. Эрталаб кучли ёмғир ёғаётган эди ва бугун масжидга ҳеч ким келмаса керак деб ўйлагандим. Аммо халқаро байъатдан бироз олдин, баъзи аъзолар, шу жумладан, янги аъзолар ҳам ёмғир остида пиёда ёки велосипедда масжидга етиб келишди. Улар бутунлай шалаббо бўлишган эди». Тарғиботчи улардан уйда ўтириб, радиодан эшитиш мумкинлигини айтганида, янги аъзолардан бири шундай жавоб берди: «Уйда ўтириб эшитишимиз мумкин эди, лекин Замон Халифасини ўз кўзимиз билан кўра олмасдик. Бунинг гашти бошқа ҳеч нарсада йўқ. Мен халқаро байъатнинг нури ва баракаларини ҳам йўқотишни истамадим, шунинг учун ёмғирда ҳўл бўлишимга қарамай, масжидга келдим». Аллоҳ таоло улар барчасининг иймони ва ишончини янада зиёда қилсин.
Намоздан сўнг мен ғойибона жаноза намозини ўқийман. Бу ғазолик Абдулкарим Жамол Жавдаҳ жанобларининг жанозаси. У ўтган кунларда Исроил армиясининг ўқ отишидан шаҳид бўлган эди. اِنَّا لِلّٰہِ وَاِنَّاۤ اِلَیۡہِ رٰجِعُوۡنَМарҳумнинг укасининг айтишича, у 45 ёшда бўлган, уйланган, тўртта қизи ва иккита ўғли бор эди. Энг катта ўғли 16 ёшда, энг кичик боласи эса икки ярим ёшда. У Ғазо секторидаги Жамолия ҳудудида яшаган. Консерватив мусулмон оиласида ўсган. 11-синфдан кейин отасига уй харажатларида ёрдам бериш учун қурилиш ишларига киришган. У 11 ака-ука ва опа-сингил орасида иккинчи фарзанд бўлган. Кейин у металл устахонасини очган, аммо Исроил ҳужуми пайтида бу устахона вайрон қилинган. 2013-йилда у акаси орқали Жамоат билан танишган. Шу вақт давомида у байъат ҳам қилган. У Жамоат билан доимий алоқада бўлган, жуда фаол ва самимий инсон эди. Жамоат билан алоқаси туфайли Ғазо хавфсизлик органлари томонидан кўп марта сўроқ қилинган ва турли хил сўроқларга дуч келган, аммо у ўз фикрларини ўзгартирмаган. У Жамоатдан ортга чекинмаган ва Жамоат билан доимий алоқада бўлган.
2025-йили босқинчи армия уларнинг уйини бузиб ташлади. У шундан сўнг ижара уйда яшаган. Яқинда Ғазо секторидаги очарчиликдан сўнг марҳум ёрдам тарқатиш жойига борган. У ерда армия ун сингари ёрдам маҳсулотларини олиб киришга рухсат берганда, одамлар тўпланиб қолган. Тўпланган оломон Исроил армиясига жуда яқинлашган эди, шу сабабли Исроил аскарлари қуролсиз одамларга қарата ўқ узган. Унинг укаси шундай ёзади: «Менинг акамнинг ёнидаги бир киши яраланган ва акам унга ёрдам бермоқчи бўлган пайтда кўкрагига ўқ тегиб, воқеа жойида шаҳид бўлган. Менинг акам ёрдам бермоқчи бўлган ярадор шахснинг айтишича, акам шаҳид бўлишидан олдин уч марта «калима» айтган ва Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳамда бошқа пайғамбарларнинг суннатига амал қилган ҳолда вафот этган. Биз унинг вафоти Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг динлари ва Имом Маҳдийнинг байъатларида собит қолган ҳолда юз берганидан таскин топдик. У Аллоҳнинг фазли билан самимий ва содиқ инсонлардан эди».
Буюк Британиядаги Humanity First ташкилотининг раҳбари Доктор Ҳафиз жаноблари шундай дейди: «2021-йил ноябрь ойида мен Аҳмадийларни зиёрат қилиш мақсадида Humanity First ташкилоти сафари билан Ғазога борганимда, Абдулкарим жаноблари билан учрашдим. Мен уни жуда самимий ва фидокор Аҳмадий мусулмон сифатида кўрдим».
Аллоҳ таоло унинг даражаларини юксалтирсин ва фарзандларини ўз ҳимоясида сақласин.