{"id":532,"date":"2011-04-15T13:17:24","date_gmt":"2011-04-15T13:17:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/?post_type=articles&#038;p=532"},"modified":"2022-06-08T19:45:14","modified_gmt":"2022-06-08T19:45:14","slug":"zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte","status":"publish","type":"articles","link":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/","title":{"rendered":"Zbulimi i s\u00eb padukshmes dhe Kurani Fam\u00eblart\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>(Komentimi i Kuranit)<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cKur varret do t\u00eb zhvarrosen.\u201d<\/strong> (El-Infitar 5:82)<\/p><\/blockquote>\n<p>Sikund\u00ebr pat\u00eb, q\u00eb <em>ajeti<\/em> (vargu) i <em>sures<\/em> (kapitullit) El-Zilzal, flet haptas p\u00ebr nxirjen e thesareve t\u00eb fshehura prej tok\u00ebs, ky ajet i sures <em>El-Infitar<\/em> tregon p\u00ebr zbulimin e monumenteve arkeologjike.<\/p>\n<p>Por nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ky ajet q\u00eb hedh drit\u00eb mbi k\u00ebt\u00eb tem\u00eb. Ne e zgjodh\u00ebm k\u00ebt\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb tij profetike, p\u00ebrndryshe, ka shum\u00eb ajete t\u00eb tjera n\u00eb Kuranin Fam\u00eblart\u00eb q\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme dhe t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, t\u00ebrheqin v\u00ebmendjen e njeriut p\u00ebr shum\u00eb qytet\u00ebrime dhe civilizime t\u00eb varrosura e t\u00eb lashta. Ato nxisin njeriun q\u00eb t\u2019i zhvarros\u00eb t\u00eb mbeturat e tyre dhe t\u00eb studioj\u00eb shkaqet q\u00eb ua soll\u00ebn shkat\u00ebrrimin e tyre p\u00ebrfundimtar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4234\" src=\"http:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/profeci-et-tekuir-imazh-i-vogel.jpg\" alt=\"profecia\" width=\"3313\" height=\"2480\" srcset=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/profeci-et-tekuir-imazh-i-vogel.jpg 2048w, https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/profeci-et-tekuir-imazh-i-vogel-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/profeci-et-tekuir-imazh-i-vogel-768x575.jpg 768w, https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/profeci-et-tekuir-imazh-i-vogel-1024x767.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 3313px) 100vw, 3313px\" \/><\/p>\n<p>Dy ajetet e para t\u00eb sures El-Takvir t\u00eb posht\u00ebsh\u00ebnuara, parashikojn\u00eb q\u00eb Islami do t\u00eb ket\u00eb p\u00ebsuar r\u00ebnie, para se t\u00eb filloj\u00eb epoka e re:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cKur dielli do t\u00eb paloset. Dhe kur yjet do t\u00eb err\u00ebsohen.\u201d<\/strong> (El-Takvir 81:2-3)<\/p><\/blockquote>\n<p>Duhet t\u00eb kemi parasysh se dielli dhe yjet q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb k\u00ebto ajete, simbolizojn\u00eb Islamin dhe njer\u00ebzit e tij t\u00eb m\u00ebdhenj. Kurani i Madh\u00ebrish\u00ebm e quan Profetin Muhammed<sup>s.a.v.s.<\/sup> \u0633\u0650\u0631\u064e\u0627\u062c\u064b\u0627 \u0645\u0651\u064f\u0646\u064e\u06cc\u0652\u0631\u064b\u0627 <em>\u201cSiraxhan munira\u201d<\/em>, q\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb do t\u00eb thot\u00eb <em>\u201cdielli ndri\u00e7ues\u201d<\/em>, gjithashtu, duke iu referuar es-hab\u00ebve t\u00eb tij q\u00eb p\u00ebrfituan nga drita e tij, Profeti Muhammed s.a.v.s. i quan yjet, t\u00eb cil\u00ebt, n\u00eb munges\u00ebn e diellit, hedhin drit\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr udh\u00ebzimin e t\u00eb humburve:<\/p>\n<p>\u0627\u064e\u0635\u0652\u062d\u064e\u0627\u0628\u0650\u06cc\u0652 \u06a9\u064e\u0627\u0646\u0651\u064f\u062c\u064f\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0641\u064e\u0628\u0650\u0627\u064e\u06cc\u0651\u0650\u06be\u0650\u0645\u064f \u0627\u0642\u0652\u062a\u064e\u062f\u064e\u06cc\u0652\u062a\u064f\u0645\u0652 \u0627\u0650\u06be\u0652\u062a\u064e\u062f\u064e\u06cc\u0652\u062a\u064f\u0645\u0652<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cEs-hab\u00ebt e mi jan\u00eb si yje. Cilindo do t\u00eb ndiqni, do t\u00eb gjeni rrug\u00ebn e drejt\u00eb.\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>Pra, kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr nd\u00ebrprerjen e drit\u00ebs s\u00eb diellit, do t\u00eb thot\u00eb r\u00ebnia e Islamit, sepse Profeti Muhammed s.a.v.s. \u00ebsht\u00eb sh\u00ebmb\u00eblltyra e tij e gjall\u00eb. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb, edhe err\u00ebsimi i yjeve, flet p\u00ebr koh\u00ebn kur dijetar\u00ebt e fes\u00eb islame nuk do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr ta p\u00ebrhapur drit\u00ebn e Islamit. Ajetet q\u00eb vijojn\u00eb, e mb\u00ebshtesin fuqimisht k\u00ebt\u00eb komentim. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pandryshueshme, ato parashikojn\u00eb edhe zhvillimet shkencore, politike dhe shoq\u00ebrore t\u00eb k\u00ebsaj kohe. N\u00ebse pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj sureje do ta marrim n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb josimbolike, at\u00ebher\u00eb pjesa e dyt\u00eb ndesh n\u00eb kund\u00ebrshtim me t\u00eb par\u00ebn dhe jep nj\u00eb pamje t\u00eb paqart\u00eb.<\/p>\n<p>Pra, parashikimi i k\u00ebtyre zhvillimeve t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, n\u00eb fush\u00ebn e dijes, do t\u00eb b\u00ebhet bashk\u00eb me paralajm\u00ebrimin e palosjes s\u00eb diellit dhe err\u00ebsimit t\u00eb yjeve. K\u00ebto jan\u00eb dy gj\u00ebra t\u00eb ndara q\u00eb aplikohen p\u00ebr zhvillimet e ardhshme n\u00eb dy sfera t\u00eb ndryshme. Me pak fjal\u00eb, pjesa kryesore e k\u00ebsaj sureje, n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb, flet p\u00ebr zhvillimin material t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb krishtere, q\u00eb historikisht do ta pasonte zbulimin e Amerik\u00ebs, nd\u00ebrsa n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, dy ajetet e para japin nj\u00eb pamje krejt\u00ebsisht kontraste q\u00eb i p\u00ebrket fatit t\u00eb fes\u00eb Islame. Pyetja q\u00eb shtrohet \u00ebsht\u00eb: Pse Islami do t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb bjer\u00eb vet\u00ebm pas zbulimit t\u00eb Amerik\u00ebs? N\u00ebse do ta gjejm\u00eb p\u00ebrgjigjen e k\u00ebsaj pyetjeje, do t\u00eb jet\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e interpretimit ton\u00eb rreth ajeteve t\u00eb lartp\u00ebrmendura.<\/p>\n<p>Viti 1492, si\u00e7 e kemi theksuar edhe p\u00ebrpara, \u00ebsht\u00eb gur kufiri m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb\u00a0 ndan bot\u00ebn e vjet\u00ebr nga ajo e re. A mund t\u00eb provojm\u00eb gjithashtu se edhe r\u00ebnia e Islamit kishte arritur n\u00eb kulmin e saj pik\u00ebrisht n\u00eb at\u00eb vit, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb, \u00e7do lexues t\u00eb mund ta dalloj\u00eb fare leht\u00eb lidhjen midis t\u00eb dyjave? Po, ne mund ta provojm\u00eb dhe gjykimi nuk \u00ebsht\u00eb i yni, as i ndonj\u00eb myslimani tjet\u00ebr. Gjykimi \u00ebsht\u00eb i faktit historik, q\u00eb u d\u00ebshmua vet\u00eb nga historian\u00ebt e krishter\u00eb. <em>\u201cThe Chronicle of the World\u201d<\/em> (\u201cKronika e bot\u00ebs\u201d) n\u00ebnvizon faktin m\u00eb dallues t\u00eb atij viti lidhur me fen\u00eb islame si m\u00eb posht\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p><em>\u201cPas nj\u00eb fushate dhjet\u00ebvje\u00e7are, Granada, i vetmi shtet islamik q\u00eb kishte mbetur n\u00eb Spanj\u00eb, ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb duart e ushtris\u00eb kastiliane. Rrethimi i qytetit po festohet nga t\u00eb krishter\u00ebt si \u201cdita m\u00eb e sh\u00ebnuar dhe m\u00eb e bekuar n\u00eb t\u00ebr\u00eb historin\u00eb e Spanj\u00ebs\u201d. Nd\u00ebrkoh\u00eb, mysliman\u00ebt e quajt\u00ebn si katastrofa m\u00eb e llahtarshme q\u00eb i erdhi Islamit.\u201d<\/em><a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>\u201cGranada, qyteti i fundit i Perandoris\u00eb myslimane t\u00eb Spanj\u00ebs, q\u00eb i b\u00ebri ball\u00eb p\u00ebr dy vjet m\u00ebsymjes s\u00eb t\u00eb krishter\u00ebve, m\u00eb n\u00eb fund u pushtua nga Ferdinandi dhe Isabella.\u201d<\/em><a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>K\u00ebtu mori fund mbret\u00ebria myslimane q\u00eb qeveriste Spanj\u00ebn, vazhdimisht prej shtat\u00ebqind vitesh.<\/p>\n<p>Pas mbarimit t\u00eb sundimit politik mysliman, n\u00eb vitin 1492, Kisha filloi nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb organizuar p\u00ebr ta shfarosur Islamin. Ndon\u00ebse dominimi mysliman mbaroi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb beft\u00eb pas nj\u00eb sundimi t\u00eb zgjatur p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se pes\u00ebqind vjet\u00ebsh, ndikimi q\u00eb Islami kishte nd\u00ebrtuar gjat\u00eb k\u00ebtyre pes\u00eb shekujve t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, nuk mund t\u00eb zhb\u00ebhej brenda nj\u00eb ose dy vitesh. Kishte nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh Maoresh, q\u00eb ishin t\u00eb p\u00ebrhapur gjat\u00eb gjith\u00eb terrenit kodrinor jugor t\u00eb Andaluzis\u00eb, q\u00eb siguronin zona shum\u00eb t\u00eb izoluara p\u00ebr Islamin. Kishte edhe nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb t\u00eb madh spanjoll\u00ebsh t\u00eb konvertuar n\u00eb Islam, q\u00eb ishin jo pak t\u00eb sinqert\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrkushtuar n\u00eb praktikimin e Islamit se sa pushtuesit e tyre nga Arabia dhe Afrika. Ishin pik\u00ebrisht ata m\u00eb shum\u00eb se \u00e7do t\u00eb mbetur t\u00eb fes\u00eb s\u00eb tyre, q\u00eb provonin nj\u00eb irritim jo tolerant ndaj klerit t\u00eb krishter\u00eb, q\u00eb ishte d\u00ebshp\u00ebruar gjat\u00eb viteve p\u00ebr t\u2019i shkat\u00ebrruar ata ose besimin e tyre.<\/p>\n<p>Ishte Khemenies apostulli m\u00eb n\u00eb z\u00eb i Kish\u00ebs Militante, i cili,<\/p>\n<blockquote><p><em>\u201cdo t\u00eb shp\u00ebtonte shpirtrat e k\u00ebtyre \u201ct\u00eb pafeve\u201d nga zjarri i ferrit, pavar\u00ebsisht n\u00ebse ata e donin apo jo.\u201d<\/em><a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a><em>\u00a0 <\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Ai fiksoi<\/p>\n<blockquote><p>\u201cn\u00eb mendjen e shenjt\u00eb t\u00eb Isabell\u00ebs, doktrin\u00ebn intriguese q\u00eb p\u00ebr ta mbajtur besimin me t\u00eb pafet\u00eb po thyente besimin me Zotin.\u201d<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\"><sup>[5]<\/sup><\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>Ai ishte<\/p>\n<blockquote><p><em>\u201c&#8230; jo nj\u00eb njeri q\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqej i leht\u00eb nga q\u00ebllimi i tij. Ai nxiti Mbret\u00ebresh\u00ebn t\u00eb p\u00ebrhapte nj\u00eb dekret me an\u00eb t\u00eb t\u00eb cilit Maor\u00ebve u ishte dh\u00ebn\u00eb e drejta e zgjedhjes t\u00eb pag\u00ebzoheshin ose t\u00eb m\u00ebrgonin. Atyre iu kishin kujtuar q\u00eb t\u00eb part\u00eb e tyre dikur kishin qen\u00eb t\u00eb krishter\u00eb dhe kjo nga pik\u00ebpamja e origjin\u00ebs, ata vet\u00eb kishin lindur n\u00eb kish\u00eb dhe duhet t\u00eb pohonin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme doktrin\u00ebn e saj.\u201d<\/em><a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\"><sup>[6]<\/sup><\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>K\u00ebshtu filloi fillimi i fundit t\u00eb Islamit n\u00eb Spanj\u00eb, t\u00eb cilit iu desh dyqind vjet t\u00eb p\u00ebrshkonte rrug\u00ebn e tij t\u00eb vdekjes.<\/p>\n<blockquote><p><em>\u201cXhamit\u00eb u mbyll\u00ebn, dor\u00ebshkrime t\u00eb panum\u00ebrta q\u00eb p\u00ebrmbanin rezultate epokash t\u00eb m\u00ebsimeve maore u dogj\u00ebn nga kardinali i pam\u00ebshirsh\u00ebm, dhe \u201ct\u00eb pafet\u00eb\u201d e trishtuar u k\u00ebrc\u00ebnuan dhe u rrah\u00ebn n\u00eb Paqen e Ungjillit sipas m\u00ebnyr\u00ebs t\u00eb aprovuar tashm\u00eb nga Madh\u00ebrit\u00eb e tyre katolik\u00eb, n\u00eb lidhje me \u00e7ifut\u00ebt jo m\u00eb pak t\u00eb mjer\u00eb. Shumica, sigurisht u dhan\u00eb, duke e par\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar fen\u00eb e tyre dhe sht\u00ebpit\u00eb e tyre; por nj\u00eb shk\u00ebndij\u00eb e shpirtit t\u00eb vjet\u00ebr maor mbeti duke \u00e7liruar drit\u00eb midis njer\u00ebzve t\u00eb kodrave t\u00eb Alpuxarras &#8230;\u201d<\/em><a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\"><sup>[7]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>\u201c &#8230; sundimtar\u00ebt e Spanj\u00ebs nuk ishin as t\u00eb zgjuar as t\u00eb ndersh\u00ebm n\u00eb tratativat e tyre me Maor\u00ebt, nd\u00ebrsa koha kalonte, ata u b\u00ebn\u00eb p\u00ebr her\u00eb e m\u00eb shum\u00eb mizor\u00eb dhe t\u00eb rrem\u00eb. \u201cT\u00eb pafet\u00eb\u201d u urdh\u00ebruan t\u00eb linin kostume t\u00eb tyre karakteristike dhe t\u00eb mbanin kapelat dhe shiritat e t\u00eb krishter\u00ebve, t\u00eb hiqnin dor\u00eb nga larja dhe t\u00eb adaptonin pisll\u00ebkun e pushtuesve t\u00eb tyre, t\u00eb linin gjuh\u00ebn, zakonet, ceremonit\u00eb madje edhe emrat e tyre dhe t\u00eb flisnin spanjisht, t\u00eb silleshin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb spanjolle dhe t\u00eb merrnin emra spanjolle.\u201d<\/em><sup><a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a><\/sup><\/p>\n<p><em>\u201cIshte rezervuar p\u00ebr Filipin e Dyt\u00eb t\u00eb vinte n\u00eb praktik\u00eb ligjin tiranik t\u00eb cilin i ati tij, e kishte l\u00ebn\u00eb m\u00ebnjan\u00eb me maturi. N\u00eb vitin 1567, ai futi me forc\u00eb udh\u00ebzimin e urryer p\u00ebr gjuh\u00ebn, zakonet etj. dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar vlefshm\u00ebrin\u00eb e ndalimit t\u00eb larjes, filloi duke rrafshuar banjat e bukura t\u00eb Al-Hambras\u00eb.\u201d<\/em><a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\"><sup>[9]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>\u201cN\u00eb dimrin e vitit 1569-70 ai (Don Gjoni) filloi fushat\u00ebn e tij dhe n\u00eb muajin maj kushtet e dor\u00ebzimit ishin rregulluar. Muajit midis k\u00ebsaj periudhe, ishin njollosur me nj\u00eb lum\u00eb t\u00eb skuqur gjaku. Motoja e Don Gjonit ishte \u201casnj\u00eb lagje\u201d; burra, gra, f\u00ebmij\u00eb u theren me urdh\u00ebr t\u00eb tij dhe para syve t\u00eb tij fshatrat e Alpuxarras u kthyen n\u00eb kasaphan\u00eb njer\u00ebzore.\u201d<\/em><a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\"><sup>[10]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>\u00a0\u201cShum\u00eb t\u00eb m\u00ebrguar fatkeq, vdiq\u00ebn gjat\u00eb rrug\u00ebs nga uria, lodhja, ekspozimi n\u00eb natyr\u00eb, t\u00eb tjer\u00ebt arrit\u00ebn Afrik\u00ebn, ku mund t\u00eb lypnin l\u00ebmosh\u00eb por nuk mund t\u00eb gjenin tok\u00eb p\u00ebr t\u00eb jetuar&#8230;\u201d<\/em><a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\"><sup>[11]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>\u00cbsht\u00eb deklaruar se jo m\u00eb pak se tre milion Maor\u00eb u d\u00ebbuan q\u00eb nga koha e r\u00ebnies s\u00eb Granad\u00ebs deri n\u00eb dekad\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb shtat\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb. Kronikani arab, me pik\u00ebllim kujton k\u00ebt\u00eb goditje vendimtare: \u2018I Plotfuqishmi nuk u lut t\u2019iu siguronte atyre fitore, k\u00ebshtu q\u00eb ata u kap\u00ebn dhe u ther\u00ebn nga t\u00eb gjitha an\u00ebt, deri sa m\u00eb n\u00eb fund u vun\u00eb p\u00ebrpara nga toka e Andaluzis\u00eb, katastrofa e t\u00eb cil\u00ebve erdhi deri n\u00eb dit\u00ebt tona, n\u00eb vitin 1017 Hixhri. Sigurisht Zotit i p\u00ebrkasin tokat dhe zot\u00ebrimet dhe Ai iu jep atyre, t\u00eb cil\u00ebt Ai i d\u00ebshiron.\u2019\u201d<\/em><a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\"><sup>[12]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><em>\u201cMaor\u00ebt u d\u00ebbuan; p\u00ebr pak koh\u00eb Spanja e krishtere ndri\u00e7oi, si h\u00ebna, me drit\u00eb t\u00eb huazuar, pastaj erdhi eklipsi dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb err\u00ebsir\u00eb, Spanja po endet e sikletosur prej koh\u00ebsh.\u201d<\/em><a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\"><sup>[13]<\/sup><\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>K\u00ebshtu, Stanley Lane-Poole nxjerr p\u00ebrfundimin n\u00eb historin\u00eb e tij t\u00eb <em>The Moors in Spain<\/em> (\u201cMaor\u00ebt n\u00eb Spanj\u00eb\u201d). Dielli i dominimit politik mysliman n\u00eb Spanj\u00eb q\u00eb kishte per\u00ebnduar n\u00eb vitin 1492, i l\u00ebn\u00eb pas, ai dukej nj\u00eb muzg i zymt\u00eb i p\u00ebrgjakur, t\u00eb cilit iu desh dy shkuj q\u00eb t\u00eb davariste drit\u00ebn e Islamit nga qielli i Spanj\u00ebs dhe ta kthente at\u00eb n\u00eb nj\u00eb nat\u00eb pa yje.<\/p>\n<p>Sa p\u00ebr iluminizmin sekular i sjell\u00eb n\u00eb Spanj\u00eb nga p\u00ebrhapja e qytet\u00ebrimit mysliman, nuk vazhdoi gjat\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu q\u00eb, viti 1492 hapi dy porta nj\u00ebher\u00ebsh, nga nj\u00ebra prej tyre, e ardhmja dominuese e krishterimit hyri me nj\u00eb madh\u00ebshti brohorit\u00ebse n\u00eb bot\u00eb, nd\u00ebrsa nga tjetra, doli kok\u00ebvarur e kaluara madh\u00ebshtore e Islamit, \u00e7do hap i kthimit t\u00eb t\u00eb cil\u00ebs, i shkaktonte vuajtje t\u00eb padurueshme.<\/p>\n<p>Ajeti i kat\u00ebrt flet p\u00ebr l\u00ebvizjen e maleve nga nj\u00eb vend n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe kur malet do t\u00eb l\u00ebvizen.\u201d<\/strong><em>\u00a0<\/em>(El-Takvir 81:4)<\/p><\/blockquote>\n<p>N\u00eb terminologjin\u00eb islamike, malet simbolizojn\u00eb fuqit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb bot\u00ebs. Ka shum\u00eb ajete t\u00eb tjera n\u00eb Kuranin Fam\u00eblart\u00eb q\u00eb flasin p\u00ebr malet m\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin konotacion. K\u00ebshtu q\u00eb, me ajetin\u00a0 konkret, q\u00eb flet p\u00ebr l\u00ebvizjen e maleve, ne do t\u00eb fillojm\u00eb t\u00eb njohim \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodhte n\u00eb dit\u00ebt e vona. Menj\u00ebher\u00eb pas r\u00ebnies s\u00eb Islamit, do t\u00eb binte nj\u00eb nat\u00eb pa yje, p\u00ebr t\u00eb pasuar agimi i nj\u00eb dite t\u00eb re, q\u00eb nuk do t\u00eb ishte e Islamit. Superfuqit\u00eb materiale jo vet\u00ebm q\u00eb do t\u00eb ngriheshin, por do t\u00eb p\u00ebrhapnin influenc\u00ebn e tyre nga nj\u00eb territor n\u00eb nj\u00eb territor tjet\u00ebr; nga nj\u00eb kontinent n\u00eb nj\u00eb kontinent tjet\u00ebr, duke mbuluar k\u00ebshtu shtet pas shteti. Malet l\u00ebvizen n\u00eb sensin e tyre vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dhe ato, me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, kan\u00eb l\u00ebvizur.<\/p>\n<p>L\u00ebvizja e maleve mund t\u00eb ket\u00eb edhe nj\u00eb kuptim tjet\u00ebr, por p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb do t\u00eb flasim m\u00eb von\u00eb. Tani, meq\u00eb kemi nisur t\u00eb rishikojm\u00eb ndryshimet e m\u00ebdha, t\u00eb cilat sipas k\u00ebsaj sureje t\u00eb Kuranit Fam\u00eblart\u00eb, ishin destinuar t\u00eb ndodhnin n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, ne do t\u00eb shtjellojm\u00eb tem\u00ebn shkall\u00eb-shkall\u00eb, sipas renditjes s\u00eb ajeteve t\u00eb Kuranit.<\/p>\n<p>Lidhur me tem\u00ebn e l\u00ebvizjes, kuptimi i ajetit t\u00eb pest\u00eb \u00ebsht\u00eb mjaft i qart\u00eb. Ajeti thot\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe kur devet\u00eb, dhjet\u00eb muajsh shtatz\u00ebna, do t\u00eb braktisen\u201d\u00a0<\/strong>(El-Takvir 81:5)<\/p><\/blockquote>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, profecia e braktisjes s\u00eb deveve shpjegon qartazi, se mjetet m\u00eb t\u00eb shpejta e m\u00eb t\u00eb fuqishme t\u00eb transportit do t\u00eb shpikeshin n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Skenari i l\u00ebvizjes s\u00eb maleve nga nj\u00eb vend n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr, dometh\u00ebn\u00eb p\u00ebrhapja e influenc\u00ebs s\u00eb superfuqive nga nj\u00eb kontinent n\u00eb nj\u00eb kontinent tjet\u00ebr, lidhet drejtp\u00ebrdrejt me \u00e7\u00ebshtjen e braktisjes s\u00eb deveve.<\/p>\n<p>Duhet t\u00eb kemi parasysh se l\u00ebvizja e maleve n\u00ebnkupton edhe transportimin e ngarkesave shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, si dhe p\u00ebrhapjen e influenc\u00ebs s\u00eb superfuqive politike n\u00eb bot\u00eb. T\u00eb dyja k\u00ebto, detyrimisht k\u00ebrkojn\u00eb mjetet m\u00eb t\u00eb avancuara t\u00eb transportit sesa devet\u00eb. Derisa njeriu nuk do t\u00eb kishte gjetur t\u00eb tilla mjete t\u00eb reja transporti, do t\u00eb ishte budallall\u00ebk n\u00ebse ai do t\u2019i braktiste mjetet e tij t\u00eb vjetra, sado t\u00eb dob\u00ebta t\u00eb ishin ato. Duke braktisur devet\u00eb, ai n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nuk mund t\u00eb mbartte ngarkesa aq t\u00eb m\u00ebdha si male mbi shpin\u00ebn e vet.<\/p>\n<p>Pra, i vetmi konkluzion q\u00eb del nga ky ajet \u00ebsht\u00eb, se mjetet shum\u00eb m\u00eb t\u00eb shpejta mekanike do t\u00eb shpikeshin, duke i l\u00ebn\u00eb jasht\u00eb p\u00ebrdorimit kafsh\u00ebt si mjet i transportit.<\/p>\n<p>Mos ta harrojm\u00eb se, devet\u00eb mund t\u00eb simbolizojn\u00eb vet\u00ebm mjetet tok\u00ebsore t\u00eb transportit. Dikush mund t\u00eb thot\u00eb se p\u00ebrse nuk u p\u00ebrmend\u00ebn edhe anijet, varkat, etj? \u00c7far\u00eb zbulimi t\u00eb madh b\u00ebri Kurani, p\u00ebr sa i p\u00ebrket parashikimit t\u00eb mjeteve detare? K\u00ebtyre pyetjeve do t\u2019u p\u00ebrgjigjemi pak m\u00eb von\u00eb. H\u00ebp\u00ebrh\u00eb, d\u00ebshirojm\u00eb ta shohim ajetin vijues q\u00eb flet p\u00ebr grumbullimin e t\u00eb gjitha llojeve kafsh\u00ebve:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe kur eg\u00ebrsirat do t\u00eb grumbullohen.\u201d<\/strong> (El-Takvir 81:6)<\/p><\/blockquote>\n<p>P\u00ebrmendja e grumbullimit t\u00eb kafsh\u00ebve, menj\u00ebher\u00eb pas braktisjes s\u00eb deveve, \u00ebsht\u00eb mjaft interesante. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr d\u00ebshmi q\u00eb devet\u00eb nuk do t\u00eb braktisen pavar\u00ebsisht nga dobit\u00eb e tyre. Grumbullimi i kafsh\u00ebve, realisht, e mb\u00ebshtet m\u00eb tej t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ide, at\u00eb t\u00eb shpikjes s\u00eb mjeteve revolucionare t\u00eb transportit. Sigurisht, t\u00eb gjitha kafsh\u00ebt e egra nuk mund t\u00eb transportoheshin mbi shpin\u00ebn e deves\u00eb. Askush nuk mund t\u00eb imagjinoj\u00eb dot elefant\u00ebt, rinoqeront\u00ebt, gjirafat, krokodil\u00ebt, balenat e kaltra, oktapod\u00ebt gjigant\u00eb etj, duke udh\u00ebtuar me deve. Transportimi i tyre mund t\u00eb ishte i mundur vet\u00ebm nga shpikja e mjeteve t\u00eb transportit t\u00eb epok\u00ebs son\u00eb. Ajeti q\u00eb vijon e shtjellon akoma m\u00eb shum\u00eb tem\u00ebn e transportit:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe kur detet do t\u00eb derdhen fort (nj\u00ebrin mbi tjetrin).\u201d <\/strong>(El-Takvir 81:7)<\/p><\/blockquote>\n<p>Fjala arabe <em>\u201csuxh-xhirat\u201d<\/em> q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb k\u00ebt\u00eb ajet, sipas fjalorit <em>\u201cLane\u201d<\/em>, mund t\u00eb p\u00ebrkthehet n\u00eb tri variante t\u00eb m\u00ebposhtme:<\/p>\n<p>Dhe kur detet do t\u00eb mbushen.<\/p>\n<p>Dhe kur detet do t\u00eb derdhen fort nj\u00ebrin mbi tjetrin.<\/p>\n<p>Dhe kur deteve do t\u2019u vihet zjarr.<\/p>\n<p>P\u00ebr sa i p\u00ebrket kuptimit t\u00eb par\u00eb, detet do t\u00eb mbushen do t\u00eb thot\u00eb, ato do t\u00eb mbushen me en\u00ebt. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ky ajet gjithashtu mbart t\u00eb nj\u00ebjtin profeci q\u00eb u p\u00ebrmend n\u00eb ajetet e m\u00ebparshme. K\u00ebt\u00eb interpretim do ta shtjellojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb kur do t\u2019i rikthehemi tem\u00ebs.<\/p>\n<p>Momentalisht, ne do t\u00eb marrim kuptimin e dyt\u00eb nga tri kuptimet e lartsh\u00ebnuara, q\u00eb flet p\u00ebr bashkimin e deteve. K\u00ebt\u00eb profeci e sqarojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb dy ajetet e Kuranit q\u00eb vijojn\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cAi ka l\u00ebshuar dy dete q\u00eb t\u00eb takohen (nj\u00eb dit\u00eb), \u00a0por, midis tyre ka nj\u00eb penges\u00eb (tani) q\u00eb nuk mund ta kap\u00ebrcejn\u00eb.\u201d <\/strong>(Er-Rrahman 55:20-21)<\/p>\n<p><strong>\u201c\u00cbsht\u00eb Ai q\u00eb ka l\u00ebn\u00eb t\u00eb lira dy dete, nj\u00ebri i pijsh\u00ebm e i \u00ebmb\u00ebl, kurse tjetri i njelm\u00ebt e i hidhur, n\u00eb mes t\u00eb tyre (tani p\u00ebr tani) ka nj\u00eb penges\u00eb e kufi t\u00eb prer\u00eb.\u201d <\/strong>(El-Furkan 25:54)<\/p><\/blockquote>\n<p>K\u00ebto dy pjes\u00eb t\u00eb Kuranit jan\u00eb marr\u00eb nga sure t\u00eb ndryshme. Secila prej tyre paralajm\u00ebron ngjarje t\u00eb ndryshme t\u00eb bashkimit t\u00eb dy deteve. Pik\u00ebrisht k\u00ebshtu ndodhi n\u00eb koh\u00ebt moderne, kur bota ka d\u00ebshmuar p\u00ebrmbushjen e k\u00ebtyre profecive n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb kurrsesi nuk mund t\u2019i shkonte nd\u00ebr mend njeriut t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb Profetit Muhammed s.a.v.s. Kjo u realizua nga g\u00ebrmimi i Kanalit Suez gjat\u00eb viteve 1859-1869, si dhe ai i Kanalit Panama gjat\u00eb viteve 1903-1914.<\/p>\n<p>Kuptimi i tret\u00eb q\u00eb jep skenarin e deteve me zjarr nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak interesant sesa i pari. Edhe k\u00ebt\u00eb, n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nuk mund ta p\u00ebrfytyronte dot njeriu i kat\u00ebrmb\u00ebdhjet\u00eb shekujve t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm. Kjo ide mund t\u2019i lindte vet\u00ebm njeriut t\u00eb asaj kohe kur kishin filluar luft\u00ebrat detare, n\u00eb t\u00eb cilat do t\u00eb shk\u00ebmbeheshin sulme t\u00eb forta prej zjarri. \u00c7udit\u00ebrisht, gjat\u00eb luft\u00ebrave detare t\u00eb koh\u00ebs moderne, anijet p\u00ebrdoren aq shum\u00eb saq\u00eb ato sikur mbushen n\u00eb det dhe t\u00eb japin po at\u00eb pamje q\u00eb \u00ebsht\u00eb kuptimi i par\u00eb i ajetit konkret.<\/p>\n<p>Kuptimi i tret\u00eb, pra ai i v\u00ebnies s\u00eb zjarrit n\u00eb dete, sot realizohet me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Nga fu\u00e7it\u00eb e saj, nafta derdhet n\u00eb det n\u00eb nj\u00eb sasi t\u00eb madhe dhe asaj, zakonisht i vihet zjarr, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos k\u00ebrc\u00ebnohet jeta e peshqve n\u00eb uj\u00eb. N\u00eb raste t\u00eb tilla, n\u00eb kuptimin e plot\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs, mij\u00ebra km<sup>2<\/sup> t\u00eb detit pushtohet nga zjarri.<\/p>\n<p>Ajeti tjet\u00ebr nga sureja <em>El-Takvir<\/em> na \u00e7on edhe m\u00eb tej, duke mbartur p\u00ebrs\u00ebri t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ide. K\u00ebsaj radhe nuk flitet p\u00ebr grumbullimin e kafsh\u00ebve, por mesazhi qendror i ajetit vijues \u00ebsht\u00eb se do t\u00eb bashkohen njer\u00ebzit:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe kur njer\u00ebzit do t\u00eb bashkohen.\u201d<\/strong>(El-Takvir 81:8)<\/p><\/blockquote>\n<p>Edhe ky ajet mund t\u00eb ket\u00eb tri kuptime nj\u00ebherazi:<\/p>\n<p>Kur njer\u00ebzit ose popujt do t\u00eb bashkohen n\u00ebp\u00ebrmjet lidhjeve (traktateve) t\u00eb nd\u00ebrsjella.<\/p>\n<p>Kur do t\u00eb bashkohen popujt e t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Kur bashkimi i popujve do t\u00eb jet\u00eb i mundur fal mjeteve m\u00eb t\u00eb shpejta t\u00eb transportit.<\/p>\n<p>Secili nga k\u00ebto kuptime \u00ebsht\u00eb realizuar qartas. Vet\u00ebm n\u00eb epok\u00ebn ton\u00eb, traktatet nd\u00ebrkomb\u00ebtare praktikisht i bashkojn\u00eb t\u00eb gjitha vendet e bot\u00ebs, pa p\u00ebrjashtim. Ndaj, ky interpretim \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtetuar shum\u00eb qart\u00eb dhe nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb shpjegohet m\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb, themelimi i Lig\u00ebs s\u00eb Kombeve, q\u00eb m\u00eb von\u00eb u z\u00ebvend\u00ebsua me Kombet e Bashkuara, gjithashtu \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bashkim p\u00ebrparimtar dhe p\u00ebrfundimtar i bot\u00ebs, si\u00e7 ishte parashikuar.<\/p>\n<p>P\u00ebr sa i p\u00ebrket kuptimit t\u00eb tret\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj profecie, pak m\u00eb lart fol\u00ebm p\u00ebr mjete t\u00eb reja t\u00eb transportit q\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00ebr\u00eb bot\u00ebn e zvog\u00ebluan n\u00eb nj\u00eb qytet.<\/p>\n<p>Para se t\u00eb vazhdojm\u00eb m\u00eb tej, do t\u00eb jet\u00eb e udh\u00ebs t\u00eb ndalemi k\u00ebtu p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmendur nj\u00eb profeci tjet\u00ebr, e cila gjithashtu ka lidhje me bashkimin e popujve. Ajo profeci flet p\u00ebr kthimin e Bijt\u00eb e Izraelit n\u00eb Tok\u00ebn e Premtuar n\u00eb dit\u00ebt e vona:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe pas tij, u tham\u00eb Bijve t\u00eb Izraelit: \u201cVendosuni n\u00eb k\u00ebt\u00eb tok\u00eb; dhe kur t\u00eb arrij\u00eb (koha e) premtimit t\u00eb dit\u00ebve t\u00eb vona, do t\u2019ju sjellim t\u00eb grumbulluar.\u201d<\/strong>(El-Isra 17:105)<\/p><\/blockquote>\n<p>N\u00eb vitin 70 e.s., shteti i hebrenjve mori fund me shkat\u00ebrrimin e Jerozalemit nga romak\u00ebt. Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, hebrenjt\u00eb u shp\u00ebrndan\u00eb n\u00eb bot\u00eb, duke u shp\u00ebrngulur nga nj\u00ebri vendi n\u00eb tjetrin. Pik\u00ebrisht k\u00ebsaj diaspore unanime i referohet ajeti i Kuranit Fam\u00eblart\u00eb, kur deklaron se nj\u00eb dit\u00eb hebrenjt\u00eb do t\u00eb grumbullohen nga gjith\u00eb bota duke u mbledhur edhe nj\u00eb her\u00eb n\u00eb Tok\u00ebn e Shenjt\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb premtim i Zotit q\u00eb do t\u00eb plot\u00ebsohet. Deri tani, ne kemi par\u00eb se n\u00eb \u00e7\u2019mas\u00eb u plot\u00ebsua ky premtim, nj\u00eb ngjarje e till\u00eb nuk ishte sh\u00ebnuar m\u00eb par\u00eb. N\u00eb asnj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb historis\u00eb hebraike, nuk ka ndodhur m\u00eb par\u00eb, si\u00e7 ndodhi gjat\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit q\u00eb ata p\u00ebrs\u00ebri u grumbulluan nga t\u00eb gjitha vendet pas nj\u00eb diaspore, duke krijuar shtetin izraelit.<\/p>\n<p>Kthehemi s\u00ebrish te sureja El-Takvir, nga e cila u larguam p\u00ebr pak. Le t\u00eb marrim ajetin n\u00ebnt\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb vijim. Edhe ky, si dhe ajeti dhjet\u00eb na japin skic\u00eb t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs epoke, s\u00eb cil\u00ebs iu referuan ajetet e m\u00ebparshme nga k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe kur foshnja-fem\u00ebr e varrosur p\u00ebr s\u00eb gjalli do t\u00eb pyetet: p\u00ebr \u00e7far\u00eb faji ishte vrar\u00eb?\u201d <\/strong>(El-Tekvir 81:9-10)<\/p><\/blockquote>\n<p>Nga injoranca e tyre, disa arab\u00eb ndiheshin tep\u00ebr t\u00eb posht\u00ebruar kur u lindte vajz\u00eb dhe nga turpi, kishte raste q\u00eb edhe e kishin varrosur p\u00ebr s\u00eb gjalli. Shoq\u00ebria nuk kishte asnj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb nd\u00ebrhynte n\u00eb rrethana t\u00eb tilla, sepse i ati g\u00ebzonte f\u00ebmij\u00ebt e tij sikur t\u00eb ishin pasuri.<\/p>\n<p>Sipas k\u00ebtij ajeti, n\u00eb epok\u00ebn e dit\u00ebve t\u00eb vona do t\u00eb sundoj\u00eb ligji dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb ajet, flitet n\u00eb ve\u00e7anti p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave. Pra, Kurani nuk e parashikon vet\u00ebm nj\u00eb sundim t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb ligjit, sepse p\u00ebr t\u00eb, mjaftonte nj\u00eb fjali e thjesht\u00eb lidhur me zbatimin e ligjit. Nd\u00ebrsa ajeti i Kuranit sqaron di\u00e7ka m\u00eb tep\u00ebr, e cila nuk mund t\u2019i shp\u00ebtoj\u00eb lexuesit pa v\u00ebn\u00eb re. Burrat nuk mund t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb luajtur me t\u00eb drejtat e grave, ky \u00ebsht\u00eb mesazhi i fort\u00eb i k\u00ebtij ajeti. N\u00eb asnj\u00eb koh\u00eb t\u00eb njer\u00ebzimit, t\u00eb drejtat e grave nuk mor\u00ebn kaq shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi sa n\u00eb epok\u00ebn ton\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha ve\u00e7orit\u00eb e dit\u00ebve t\u00eb vona t\u00eb zhvilluara sistematikisht nga ky kapitull i Kuranit kan\u00eb nj\u00eb renditje kaq harmonike, sikur t\u00eb ishte nj\u00eb piktur\u00eb e ndonj\u00eb mjeshtri. Realisht, zhvillimet e vazhdueshme shkencore q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb k\u00ebto ajete, do t\u00eb kishin lidhje shum\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb me shoq\u00ebrin\u00eb dhe teknologjin\u00eb e dit\u00ebve t\u00eb vona. Ajeti i tet\u00eb (t\u00eb sures El-Tekvir) fliste p\u00ebr grumbullimin apo mbledhjen e njer\u00ebzve n\u00ebp\u00ebrmjet mjeteve t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Edhe ajeti i nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb, pas p\u00ebrmendjes s\u00eb zhvillimeve shoq\u00ebrore dhe politike, flet p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn tem\u00eb, por duke iu referuar mjeteve q\u00eb do t\u00eb bashkonin njer\u00ebzit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb akoma m\u00eb t\u00eb fort\u00eb, ato jan\u00eb botimet e shumta t\u00eb literatur\u00ebs, gazetave, revistave etj. Sigurisht, t\u00eb gjitha mjetet e transportit, q\u00eb kemi p\u00ebrmendur m\u00eb lart, luajt\u00ebn rolin e tyre shum\u00eb efektiv p\u00ebr bashkimin e njer\u00ebzve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, por roli i shtypit nuk mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohet me asnj\u00eb mjet tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb bashkuar njer\u00ebzit. N\u00ebse do ta eliminoni rolin dhe impaktin e shtypit nga kjo bot\u00eb, pavar\u00ebsisht nga shkurtimi i rrug\u00ebve, njer\u00ebzit edhe nj\u00eb her\u00eb do t\u00eb izolohen t\u00ebr\u00ebsisht. Ajeti n\u00eb vijim parashikon pik\u00ebrisht p\u00ebr mjetet e shtypit, botimet masive dhe median:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe kur librat do t\u00eb publikohen dhe shp\u00ebrndahen.\u201d <\/strong>(El-Takvir 81:11)<\/p><\/blockquote>\n<p>Ky ajet gjithashtu b\u00ebn profeci p\u00ebr shpikjen e shtypit modern, pa t\u00eb cilin dor\u00ebshkrimet nuk mund t\u00eb publikoheshin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aq t\u00eb gjer\u00eb dhe as nuk mund t\u00eb shp\u00ebrndaheshin.<\/p>\n<p>Ve\u00e7 k\u00ebsaj, botimi kolosal i librave gjithashtu sh\u00ebnon nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb dijes, shkenc\u00ebs dhe hulumtimit. Kurani Fam\u00eblart\u00eb thekson kaq shum\u00eb rolin e fuqish\u00ebm t\u00eb pend\u00ebs saq\u00eb, ia atribuon drejtp\u00ebrdrejt Zotit p\u00ebr t\u2019i m\u00ebsuar njeriut si t\u00eb shkruaj\u00eb. Ajetet q\u00eb po sh\u00ebnojm\u00eb m\u00eb posht\u00eb jan\u00eb pik\u00ebrisht nga sureja (kapitulli) e par\u00eb q\u00eb iu shpall Profetit Muhammed s.a.v.s. dhe q\u00eb prerazi deklaron:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cLexo! Dhe Zoti Yt \u00ebsht\u00eb m\u00eb i Nderuari, i Cili me an\u00eb t\u00eb pen\u00ebs ia m\u00ebsoi; ia m\u00ebsoi njeriut ato q\u00eb nuk i dinte.\u201d <\/strong>(EL-Alak 96:4-6)<\/p><\/blockquote>\n<p>Ajetet e m\u00ebsip\u00ebrme, n\u00ebse lexohen n\u00eb kontekst me ajetet q\u00eb kemi n\u00eb diskutim, na del qart\u00eb q\u00eb epoka e dit\u00ebve t\u00eb vona do t\u00eb jet\u00eb epoka e zhvillimit dhe p\u00ebrparimit t\u00eb dijes, epoka e institucioneve arsimimi, si shkollat, kolegjet dhe universitetet.<\/p>\n<p>Ajeti i par\u00eb i Kuranit, duke b\u00ebr\u00eb nj\u00eb hyrje, na prezanton Zotin si m\u00eb i Nderuari, sepse Ai i m\u00ebsoi njeriut me an\u00eb t\u00eb pen\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb n\u00eb l\u00eb t\u00eb n\u00ebnkuptojm\u00eb se pena do t\u00eb jet\u00eb burimi i t\u00eb gjith\u00eb dituris\u00eb, radhazi dija do t\u00eb jet\u00eb burimi i t\u00eb gjith\u00eb madh\u00ebshtis\u00eb dhe nderit. K\u00ebtu, nuk duhet t\u00eb harrojm\u00eb se k\u00ebto shpallje i kan\u00eb ardhur atij njeriu q\u00eb kurr\u00eb nuk kishte m\u00ebsuar t\u00eb p\u00ebrdorte pen\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e tij. Ishte pena e Zotit q\u00eb shkroi vepr\u00ebn e Kuranit, e jo pena e Muhammedit s.a.v.s. Nj\u00eb tjet\u00ebr kuptim q\u00eb del nga ky ajet \u00ebsht\u00eb se dija do t\u00eb b\u00ebhet mjeti i p\u00ebrftimit t\u00eb fuqis\u00eb dhe se ajo do t\u00eb dal\u00eb m\u00eb e mpreht\u00eb se shpata.<\/p>\n<p>Ajeti vijues i sures El-Takvir parashikon se dija e njeriut do ta p\u00ebrshkoj\u00eb edhe qiellin:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe kur qielli do t\u00eb zhvishet\u201d.\u00a0<\/strong>(El-Takvir 81:12)<\/p><\/blockquote>\n<p>Ky ajet paraqet nj\u00eb krahasim tragjik midis gjendjes s\u00eb Islamit n\u00eb at\u00eb koh\u00eb dhe ngritjes s\u00eb fuqive t\u00eb krishtere materiale, kur drita e diellit t\u00eb Islamit do t\u00eb zbehet dhe yjet e qiellit t\u00eb mysliman\u00ebve do t\u00eb err\u00ebsohen. Nd\u00ebrkoh\u00eb, bota materiale jomyslimane, do t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb ngjitet n\u00eb lart\u00ebsit\u00eb qiellore p\u00ebr t\u00eb zbuluar sekretet e gjith\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Ky skenar na kujton edhe disa ajete t\u00eb tjera t\u00eb Kuranit Fam\u00eblart\u00eb, q\u00eb gjithashtu parashikon nj\u00eb epok\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn, do t\u00eb ket\u00eb qarkullim edhe n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb. M\u00eb posht\u00eb do t\u2019i sh\u00ebnojm\u00eb ato ajete:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cP\u00ebr qiellin plot me rrug\u00eb\u201d.\u00a0<\/strong>(Edh-Dharijat 51:8)<\/p>\n<p><strong>\u201cDhe p\u00ebr ato q\u00eb d\u00ebrgohen nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs. Dhe p\u00ebr ato q\u00eb l\u00ebvizin me shpejt\u00ebsi, sikur jan\u00eb shtr\u00ebngata t\u00eb shpejta. Dhe p\u00ebr ato q\u00eb propagandojn\u00eb propaganda t\u00eb shk\u00eblqyera. Dhe p\u00ebr ato q\u00eb b\u00ebjn\u00eb dallim dhe diskriminim (midis mikut dhe armikut)\u201d.\u00a0<\/strong>(El-Murselat 77:2-5)<\/p><\/blockquote>\n<p>K\u00ebto dhe k\u00ebsisoj shum\u00eb ajete t\u00eb tjera japin nj\u00eb tablo t\u00eb qart\u00eb t\u00eb nj\u00eb qielli q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrdoret gjer\u00ebsisht p\u00ebr qarkullimin ajror. Qielli q\u00eb do t\u00eb ket\u00eb rrug\u00eb, n\u00eb t\u00eb cilin mesazher\u00ebt do t\u00eb mund t\u00eb fluturojn\u00eb nga nj\u00eb vend n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr. Do t\u00eb jet\u00eb koha e propagand\u00ebs ajrore, aq gjer\u00eb saq\u00eb njeriu do t\u00eb mund t\u00eb fluturoj\u00eb me an\u00eb t\u00eb krah\u00ebve t\u00eb ajrit. Pasi t\u2019i ket\u00eb p\u00ebrmbushur atij \u00ebndrra e fluturimit, njeriu patjet\u00ebr do t\u00eb d\u00ebshiroj\u00eb ambicie t\u00eb larta, do t\u00eb lan\u00e7oj\u00eb stacione dhe posta n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr t\u00eb monitoruar e mbik\u00ebqyrur \u00e7do gj\u00eb q\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb gjith\u00ebsi rreth tij. Ajeti q\u00eb vijon, e ilustron akoma m\u00eb qart\u00eb k\u00ebt\u00eb faz\u00eb t\u00eb zhvillimit t\u00eb njeriut n\u00eb fush\u00ebn e shkenc\u00ebs dhe teknologjis\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb cilave, ai do t\u00eb mund t\u00eb shoh\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb pafund t\u00eb gjith\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cAta nuk e p\u00ebrgjojn\u00eb dot dhomat hyjnore t\u00eb larta, dhe q\u00ebllohen nga t\u00eb gjitha an\u00ebt.\u00a0Zmbrapsje!\u00a0 P\u00ebr ta do t\u00eb ken\u00eb vuajtje t\u00eb p\u00ebrhershme\u201d.\u00a0<\/strong>(Es-Saf-fat 37:9-10)<\/p><\/blockquote>\n<p>Lidhur me ambicien e njeriut p\u00ebr ta n\u00ebnshtruar hap\u00ebsir\u00ebn deri n\u00eb skajet e saj, Kurani i b\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb sfid\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb ajetin q\u00eb vijon.<\/p>\n<p>Para s\u00eb ta sh\u00ebnojm\u00eb ajetin p\u00ebrkat\u00ebs, \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb sqarojm\u00eb natyr\u00ebn ligj\u00ebrimore t\u00eb tij. P\u00ebrkthimi i tij: <em>\u201cO shoq\u00ebri t\u00eb xhindeve dhe njer\u00ebzve\u201d<\/em> nuk b\u00ebn drejt\u00ebsi t\u00eb duhur me mesazhin q\u00eb p\u00ebrcjell ajeti. Fjala \u201cxhind\u201d nuk sh\u00ebnon ndonj\u00eb qenie t\u00eb p\u00ebrbindshme, ndryshe nga njer\u00ebzit. Sikund\u00ebr e kemi sqaruar m\u00eb par\u00eb (n\u00eb kapituj t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb librit), kjo fjal\u00eb p\u00ebrdoret shpesh nga Kurani p\u00ebr njer\u00ebzit e shtres\u00ebs s\u00eb lart\u00eb, karshi fjal\u00ebs <em>\u201cen-nas\u201d<\/em> q\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr njer\u00ebzit e thjesht\u00eb. Prandaj, dometh\u00ebnia e v\u00ebrtet\u00eb e k\u00ebtij ajeti do t\u00eb p\u00ebrcillet m\u00eb mir\u00eb, n\u00ebse ai do t\u00eb p\u00ebrkthehet k\u00ebshtu: \u201cO shoq\u00ebri t\u00eb fuqive kapitaliste dhe o shoq\u00ebri proletariate\u201d.<\/p>\n<p>Tani, do ta sh\u00ebnojm\u00eb ajetin dhe p\u00ebrkthimin e tij q\u00eb kemi marr\u00eb nga p\u00ebrkthimi i Kuranit, t\u00eb Maulavi Sher Aliut:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cO company of Jinn and men! If you have power to go beyond the confines of the heavens and the earth, then do go. But you cannot go save with authority.\u201d\u00a0(P\u00ebrkthimi i ajeteve 55:34, nga Maulavi Sher Ali)<\/p>\n<p><strong>\u201cO shoq\u00ebri t\u00eb xhindeve dhe njer\u00ebzve, n\u00ebse keni fuqi t\u00eb p\u00ebrshkoni kufijt\u00eb e qiejve dhe t\u00eb Tok\u00ebs, at\u00ebher\u00eb p\u00ebrshkojini ato! Por nuk do t\u00eb mund ta b\u00ebni k\u00ebt\u00eb, p\u00ebrve\u00e7se me nj\u00eb autoritet.\u201d\u00a0<\/strong>(Er-Rrahman 55:34)<\/p><\/blockquote>\n<p>Me modesti, ne do t\u00eb sugjerojm\u00eb q\u00eb nj\u00eb p\u00ebrkthim m\u00eb i mir\u00eb i pjes\u00ebs s\u00eb fundit t\u00eb ajetit mund t\u00eb ishte <em>\u201cp\u00ebrve\u00e7se me an\u00eb t\u00eb logjik\u00ebs deduktive m\u00eb t\u00eb fort\u00eb\u201d<\/em>, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se njeriu mund t\u00eb p\u00ebrshkoj\u00eb skajet e gjith\u00ebsis\u00eb me an\u00eb t\u00eb dijes s\u00eb tij, edhe pse ai nuk mund t\u00eb shkoj\u00eb fizikisht. Kemi argumentet e m\u00ebposhtme n\u00eb mb\u00ebshtetjen e konkluzionit ton\u00eb:<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, p\u00ebrkthimi n\u00eb anglisht q\u00eb thot\u00eb \u201c<em>save with authority\u201d (p\u00ebrve\u00e7se me nj\u00eb autoritet)<\/em> mund t\u00eb shtremb\u00ebroj\u00eb e t\u00eb devijoj\u00eb edhe mesazhin kryesor q\u00eb mbart ajeti Kuranor. N\u00eb arabisht \u00ebsht\u00eb fjala <em>\u201csultan\u201d<\/em>, q\u00eb nuk do t\u00eb thot\u00eb vet\u00ebm <em>\u201cautoritet\u201d<\/em>, por ajo ka edhe kuptimin <em>\u201cmbret\u201d<\/em>, <em>\u201cargument i pathyesh\u00ebm\u201d<\/em> dhe <em>\u201clogjik\u00eb e fort\u00eb\u201d<\/em>. K\u00ebshtu q\u00eb, ky ajet ka kuptimin se njeriu mund t\u00eb p\u00ebrshkoj\u00eb kufijt\u00eb e gjith\u00ebsis\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet logjik\u00ebs didaktike t\u00eb fort\u00eb.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb mohuar t\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb ajet, nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb a dy hedhje t\u00eb shkurtra n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb. Por, mohohet mund\u00ebsia e arritjes s\u00eb njeriut deri n\u00eb kufijt\u00eb e gjith\u00ebsis\u00eb me trupin e tij fizik. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, rreziqet q\u00eb u dalin anijeve kozmike jan\u00eb p\u00ebrmendur edhe n\u00eb ajetin q\u00eb vijon:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u00a0\u201cKund\u00ebr jush do t\u00eb d\u00ebrgohen flak\u00eb zjarri dhe tym dhe ju nuk do t\u00eb ndihmoni dot veten\u201d.\u00a0<\/strong>(Er-Rrahman 55:36)<\/p><\/blockquote>\n<p>Ky ajet, me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, jep nj\u00eb pamje shum\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb rrezeve kozmike, e jo t\u00eb flak\u00ebve t\u00eb zakonsh\u00ebm t\u00eb zjarrit.<\/p>\n<p>Pas shpjegimit t\u00eb ajetit t\u00eb dymb\u00ebdhjet\u00eb t\u00eb sures El-Takvir bashk\u00eb me ajetin sures Er-Rrahman, le t\u2019i kthehemi s\u00ebrish sures El-Takvir.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb koincidenc\u00eb e \u00e7uditshme q\u00eb sapo komentuam ajetet e sures Er-Rrahman q\u00eb alarmojn\u00eb p\u00ebr sulme t\u00eb vazhdueshme zjarri, dhe pik\u00ebrisht e nj\u00ebjta tem\u00eb na parashtrohet nga ajeti i tremb\u00ebdhjet\u00eb i sures El-Takvir, q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb vijim:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cDhe kur xhehenemi do t\u00eb flak\u00ebroj\u00eb\u201d.\u00a0<\/strong>(El-Takvir 81:13)<\/p><\/blockquote>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb ajet zjarri i xhehenemit n\u00ebnkupton ato luft\u00ebra q\u00eb t\u00eb japin p\u00ebrshtypje sikur u hap\u00ebn portat e xhehenemit. Realisht, ky ajet \u00ebsht\u00eb nj\u00eb alarm dhe ky \u00ebsht\u00eb i vetmi komentim i mundsh\u00ebm brenda kontekstit t\u00eb ajeteve q\u00eb komentuam dhe q\u00eb japin paralajm\u00ebrime m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb k\u00ebsaj kohe. P\u00ebrndryshe do jet\u00eb absurde q\u00eb njeriut t\u2019i thuhet q\u00eb n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb caktuar, kur do t\u00eb ndodhin k\u00ebsisoj ndryshimesh n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb zjarri i xhehenemit t\u00eb flak\u00ebroj\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb bot\u00eb tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Pra, rendi i profecive, n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, arrin n\u00eb p\u00ebrfundimin e tij t\u00eb logjiksh\u00ebm. Zhvillimi material, sado masiv t\u00eb jet\u00eb, nuk mund t\u2019i sjell\u00eb asnj\u00eb dobi njeriut, n\u00ebse ai i fiton ambiciet materiale duke paguar p\u00eblqimin e Zotit. Ora e nd\u00ebshkimit duhet t\u00eb vij\u00eb dhe ta godas\u00eb njeriun, pavar\u00ebsisht nga i gjith\u00eb p\u00ebrparimi i tij material. Asnj\u00eb fatkeq\u00ebsi natyrore nuk do t\u00eb vij\u00eb nga qielli p\u00ebr ta nd\u00ebshkuar kaq r\u00ebnd\u00eb, saq\u00eb xhehenemi i ndezur vet\u00eb prej tij. Egoizmi i tij do t\u2019i krijoj\u00eb tensione t\u00eb tilla bot\u00ebrore, q\u00eb medoemos p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb ferr luft\u00ebrash.<\/p>\n<p>Pas v\u00ebzhgimit mbi historin\u00eb e dy Luft\u00ebrave Bot\u00ebrore, ky interpretim nuk duket m\u00eb thjesht nj\u00eb zb\u00ebrthim i hamendsh\u00ebm, por k\u00ebrc\u00ebnim i nj\u00eb rreziku v\u00ebrtet t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Ky shkall\u00ebzim i deritanish\u00ebm e dallon shkoqur kontrastin midis r\u00ebnien tragjik t\u00eb Islamit dhe ngritjen e forcave jomyslimane. Ajeti q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb diskutim, p\u00ebrshkruan sheshit se pushtimi global i materializmit nuk do t\u00eb zgjas\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsisht. R\u00ebnia e t\u00eb gjitha fuqive jomyslimane do t\u00eb shkaktohet nga rritja e armiq\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre t\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb, q\u00eb do t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb kulm duke sjell\u00eb katastrofa t\u00eb lemerishme, t\u00eb shkaktuara vet\u00eb prej tyre. Luft\u00ebrat do t\u00eb pasojn\u00eb nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs, her\u00eb duke u ndezur, her\u00eb duke u shuar dhe do t\u2019i shnd\u00ebrrojn\u00eb n\u00eb hi superfuqit\u00eb e bot\u00ebs e t\u2019i b\u00ebjn\u00eb ato q\u00eb t\u00eb shkrumbohen vet\u00eb.<\/p>\n<p>Dy Luft\u00ebrat e para Bot\u00ebrore kan\u00eb shtypur tashm\u00eb madh\u00ebshtin\u00eb e pasfidueshme t\u00eb k\u00ebtyre superfuqive, nd\u00ebrsa kombet e dob\u00ebta e t\u00eb varfra relativisht kan\u00eb dal\u00eb me mendimin p\u00ebr t\u00eb gjetur di\u00e7ka nga dinjiteti i tyre t\u00eb humbur. Ekuilibri ende \u00ebsht\u00eb i mbajtur p\u00ebr t\u00eb mos shkaktuar ndonj\u00eb faz\u00eb kritike. Por, edhe pse ngadal\u00eb, koha sigurisht q\u00eb \u00ebsht\u00eb duke ecur drejt nj\u00eb revolucioni global. Pik\u00ebrisht ai revolucion parashikohet n\u00eb Kuran q\u00eb t\u00eb jet\u00eb edhe revolucioni p\u00ebrfundimtar i Islamit. Q\u00eb t\u2019i mos mendoj\u00eb dikush k\u00ebto th\u00ebnie si t\u00eb st\u00ebrzmadhuara dhe t\u00eb pabaza, n\u00eb kapitullin vijues, ne do t\u00eb sjellim disa d\u00ebshmi t\u00eb forta q\u00eb do t\u00eb heqin dyshimet e tilla.<\/p>\n<p>N\u00eb baz\u00eb t\u00eb shum\u00eb ajeteve t\u00eb Kuranit Fam\u00eblart\u00eb, Hazret Profeti Muhammed s.a.v.s. paralajm\u00ebroi haptas rezultatin p\u00ebrfundimtar t\u00eb p\u00ebrplasjes bot\u00ebrore q\u00eb do t\u00eb ndodhte n\u00eb dit\u00ebt e vona. K\u00ebt\u00eb paralajm\u00ebrim, ai e jep n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb shfaqjes s\u00eb <em>Dexhxhalit<\/em>, anti-Krishtit. Por, n\u00eb fillim duhet t\u00eb sqarojm\u00eb se figura e <em>Dexhxhalit<\/em>, si\u00e7 na p\u00ebrcillet n\u00eb <em>hadithet<\/em> (th\u00ebniet) e Hazret Profetit Muhammed s.a.v.s., me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aq p\u00ebrrallore si\u00e7 mund t\u00eb duket n\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb. Ai e p\u00ebrshkruan <em>Dexhxhalin<\/em> sikur t\u00eb p\u00ebrb\u00ebhej nga fuqia dhe madh\u00ebshtia e kombeve shum\u00eb t\u00eb fuqishme.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, e gjith\u00eb epoka e dit\u00ebve t\u00eb vona, sipas Hazret Profetit Muhammed s.a.v.s., \u00ebsht\u00eb epoka e anti-Krishtit. T\u00eb gjitha shenjat jan\u00eb p\u00ebrmendur duke iu referuar atij. Nj\u00ebra nd\u00ebr shenjat e tij, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb specifike lidhet me mjetet e transportit t\u00eb koh\u00ebs moderne, p\u00ebr t\u00eb cilat, njeriu i m\u00ebparsh\u00ebm as nuk mund t\u00eb imagjinonte dot. Nj\u00eb studim i holl\u00ebsish\u00ebm i p\u00ebrshkrimit t\u00eb <em>Dexhxhalit<\/em>, sqaron mjaft qart\u00eb se t\u00eb gjitha paralajm\u00ebrimet q\u00eb i referohen, nuk flasin p\u00ebr nj\u00eb personalitet t\u00eb vet\u00ebm.<\/p>\n<p>Termin <em>Dexhxhal<\/em> q\u00eb p\u00ebrdori Hazret Profeti Muhammed s.a.v.s. \u00ebsht\u00eb nj\u00eb metafor\u00eb q\u00eb simbolizon fuqit\u00eb madh\u00ebshtore t\u00eb koh\u00ebs moderne dhe arritjet e tij, q\u00eb realisht jan\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb kombesh t\u00eb krishtere shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrparuara e t\u00eb fuqishme n\u00eb bot\u00eb. Por, ep\u00ebrsia e tyre nuk do t\u00eb zgjas\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsisht. Gjithashtu, me fjal\u00eb jo t\u00eb paqarta, \u00ebsht\u00eb paralajm\u00ebruar edhe r\u00ebnia p\u00ebrfundimtare e anti-Krishtit, q\u00eb i simbolizon ato kombe t\u00eb ep\u00ebrme. Pik\u00ebrisht nga g\u00ebrmadhat e bot\u00ebs s\u00eb materializmit, do t\u00eb lind\u00eb p\u00ebrs\u00ebri dielli i Islamit duke zbuluar bukurin\u00eb e saj t\u00eb ndritur dhe duke hequr perdet e dyshimit e mosbesimit, t\u00eb cilat e kishin mbuluar p\u00ebr disa shekuj t\u00eb zymt\u00eb.<\/p>\n<p>Tani do t\u00eb flasim p\u00ebrs\u00ebri p\u00ebr tem\u00ebn e mjeteve revolucionare t\u00eb transportit, por k\u00ebsaj radhe do t\u00eb diskutojm\u00eb duku iu referuar th\u00ebnieve t\u00eb Hazret Profetit Muhammed s.a.v.s. P\u00ebr shenjat e tjera t\u00eb anti-Krishtit, sidomos ato q\u00eb kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi fetare, do t\u00eb flasim gjer\u00ebsisht, por ve\u00e7mas, n\u00eb nj\u00eb kapitull tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Mjetet e transportit qofshin tok\u00ebsore, detare apo ajrore, t\u00eb gjitha pa p\u00ebrjashtim jan\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb p\u00ebrkojn\u00eb plot\u00ebsisht me komentimin e ajeteve t\u00eb Kuranit q\u00eb paraqit\u00ebm pak m\u00eb par\u00eb. Madje, edhe \u00e7\u00ebshtja e l\u00ebvizjes s\u00eb maleve sqarohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb do t\u2019i kujtohen lexuesit vetvetiu, ajetet p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb Kuranit Fam\u00eblart\u00eb. P\u00ebrshkrimi q\u00eb i b\u00ebri Hazret Profeti Muhammed s.a.v.s. anti-Krishtit dhe gomarit t\u00eb tij tipik, me t\u00eb cilin ai do t\u00eb udh\u00ebtoj\u00eb, duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb shum\u00eb i \u00e7uditsh\u00ebm p\u00ebr njer\u00ebzit e koh\u00ebs s\u00eb tij. K\u00ebshtu duhet t\u00eb ndodhte, sepse ai vazhdimisht i referohej nj\u00eb gomari, nd\u00ebrkoh\u00eb asnj\u00eb nga cil\u00ebsit\u00eb e zakonshme t\u00eb gomarit nuk gjenden n\u00eb t\u00eb. Por, t\u00eb gjitha mjetet e transportit t\u00eb koh\u00ebs moderne, i p\u00ebrgjigjen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosur k\u00ebtij p\u00ebrshkrimi.<\/p>\n<p>Vetia e p\u00ebrbashk\u00ebt e k\u00ebtyre mjeteve t\u00eb transportit \u00ebsht\u00eb se ato l\u00ebvizin p\u00ebrmes motorit me djegie, duke marr\u00eb energji prej zjarrit. Edhe motor\u00ebt me djegie t\u00eb jashtme, si lokomotivat me avull, gjithashtu varen nga zjarri. Sigurisht, kjo \u00ebsht\u00eb vija e prer\u00eb dhe ndar\u00ebse midis mjeteve t\u00eb transportit prej kafsh\u00ebsh dhe mjeteve revolucionare t\u00eb koh\u00ebs moderne, t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb anti-Krishtit, q\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht do ta zbuloj\u00eb se ai nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kafsh\u00eb, por di\u00e7ka jo e gjall\u00eb. Ne do t\u2019i adresohemi me p\u00ebremrin \u201cai\u201d, vet\u00ebm sepse n\u00eb paralajm\u00ebrim, n\u00eb kuptimin e plot\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs, ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkruar si nj\u00eb hajvan. Realisht, ai mund t\u00eb identifikohej vet\u00ebm nga kjo shenj\u00eb. N\u00ebse do ta njihni gomarin e anti-Krishtit, ju do t\u00eb zbuloni mjetet e transportit t\u00eb koh\u00ebs moderne, p\u00ebrndryshe, do t\u00eb ktheheni p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb epok\u00ebn e gomar\u00ebve. M\u00eb posht\u00eb, do t\u00eb jepet nj\u00eb prezantim i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb marr\u00eb nga <em>hadithet<\/em> (th\u00ebniet e Profetit s.a.v.s.):<\/p>\n<blockquote><p>Ashtu si gomari i tij, edhe anti-Krishti do t\u00eb jet\u00eb kaq masiv dhe gjigant, p\u00ebr t\u00eb cilin, as n\u00eb p\u00ebrrallat nuk duhet t\u00eb ket\u00eb d\u00ebgjuar. Ai do t\u00eb jet\u00eb kaq i gjat\u00eb, saq\u00eb koka e tij do t\u00eb p\u00ebrshkoj\u00eb edhe ret\u00eb. Ai do t\u00eb jet\u00eb kaq i fuqish\u00ebm, saq\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn mund ta n\u00ebnshtroj\u00eb vet\u00ebm.<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\"><sup>[14]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht nga aft\u00ebsit\u00eb e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonshme fizike, ai do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb cen, do t\u00eb jet\u00eb krejt\u00ebsisht qorr me syrin e tij t\u00eb djatht\u00eb.<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\"><sup>[15]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Gomari nuk do jet\u00eb vet\u00ebm mjeti personal i anti-Krishtit, por ai do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit si nj\u00eb mjet i transportit. Njer\u00ebzit do t\u00eb futen n\u00eb barkun e tij, p\u00ebrmes hyrjeve t\u00eb posa\u00e7me q\u00eb ai do t\u2019i ket\u00eb anash tij.<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\"><sup>[16]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Barku i tij do t\u00eb jet\u00eb mjaft i ndri\u00e7uar dhe i pajisur me ndenj\u00ebse t\u00eb rehatshme.<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\"><sup>[17]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Gomari do t\u00eb l\u00ebviz\u00eb me shpejt\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme duke b\u00ebr\u00eb edhe rrug\u00eb t\u00eb gjata vet\u00ebm n\u00eb disa dit\u00eb ose or\u00eb, q\u00eb mjeteve kafshore do t\u2019u duhen disa muaj p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb.<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\"><sup>[18]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Gjat\u00eb rrug\u00ebs, ai do t\u00eb ket\u00eb ndalesa t\u00eb rregullta. N\u00eb \u00e7do ndales\u00eb, do t\u00eb ftoj\u00eb njer\u00ebzit q\u00eb t\u00eb futen n\u00eb t\u00eb dhe t\u00eb ulen para se ta rinis\u00eb udh\u00ebtimin e tij dhe gjithashtu, p\u00ebr \u00e7do nisje do t\u00eb njoftohen me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb.<sup> <a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\"><sup>[19]<\/sup><\/a><\/sup> Shkurt, ky gomar simbolik do t\u00eb udh\u00ebtoj\u00eb vazhdimisht nga vendi n\u00eb vend duke iu sh\u00ebrbyer njer\u00ebzve si nj\u00eb mjet i shpejt\u00eb dhe i rehatsh\u00ebm i transportit.<\/p>\n<p>Pasagjer\u00ebt q\u00eb do t\u00eb ulen n\u00eb barkun e tij, nuk do t\u2019i prek\u00eb zjarri me t\u00eb cilin ushqehet gomari.<sup> <a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\"><sup>[20]<\/sup><\/a><\/sup> Kjo tregon q\u00eb kabinat q\u00eb do t\u00eb ket\u00eb n\u00eb barkun e tij, do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb izoluara mir\u00eb nga zjarri.<\/p>\n<p>Ky gomar do t\u00eb mund t\u00eb udh\u00ebtoj\u00eb edhe n\u00eb det dhe do t\u00eb kaloj\u00eb nga nj\u00eb kontinent n\u00eb nj\u00eb kontinent tjet\u00ebr, duke lundruar p\u00ebrmes val\u00ebve t\u00eb detit.<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\"><sup>[21]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Gjat\u00eb lundrimit t\u00eb tij n\u00eb det, ai do t\u00eb zmadhohet aq shum\u00eb, saq\u00eb mund t\u00eb transportoj\u00eb mbi shpin\u00ebn e tij edhe malet me ushqim. Shpesh, ai do t\u00eb jet\u00eb i p\u00ebrcaktuar p\u00ebr t\u2019u sjell\u00eb furnizime t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb ushqimit atyre kombeve t\u00eb varfra q\u00eb do t\u2019i n\u00ebnshtrohen vullnetit t\u00eb anti-Krishtit.<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\"><sup>[22]<\/sup><\/a> Do t\u2019ju kujtojm\u00eb se transporti i ngarkes\u00ebs madh\u00ebshtore t\u00eb ushqimeve ishte p\u00ebrmendur n\u00eb ajetin Kuranor q\u00eb flet me metafor\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb kur malet do t\u00eb l\u00ebvizin.<\/p>\n<p>Ky gomar i \u00e7uditsh\u00ebm di edhe t\u00eb fluturoj\u00eb, sepse p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur se mund t\u00eb hedh\u00eb hap nga Lindja n\u00eb Per\u00ebndim. \u00cbsht\u00eb p\u00ebrshkruar se nj\u00eb hap i k\u00ebtij hajvani do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb Lindje dhe hapi tjet\u00ebr do gjendet n\u00eb Per\u00ebndim.<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\"><sup>[23]<\/sup><\/a> Kjo distanc\u00eb midis dy hapave t\u00eb tij, tregon qartazi se ai do t\u00eb ngrihet nga nj\u00eb kontinent dhe do t\u00eb zbres\u00eb n\u00eb kontinentin tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb fluturimit, ai do t\u00eb lundroj\u00eb mbi ret\u00eb.<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\"><sup>[24]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>N\u00eb ballin e tij, ai do t\u00eb bart\u00eb h\u00ebn\u00ebn.<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\"><sup>[25]<\/sup><\/a> H\u00ebna simbolizon qartazi fener\u00ebt q\u00eb shumica e mjeteve moderne e kan\u00eb.<\/p><\/blockquote>\n<p>Pas leximit t\u00eb k\u00ebtij p\u00ebrshkrimi t\u00eb gjall\u00eb t\u00eb gomarit t\u00eb anti-Krishtit, t\u00eb cilin ai do ta p\u00ebrdor\u00eb p\u00ebr pushtimin e tij n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, do t\u00eb \u00e7uditeshim n\u00ebse lexuesi ende k\u00ebrkon shpjegime p\u00ebr ta zbuluar se kush \u00ebsht\u00eb ai!<\/p>\n<p>Me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, kombet e krishtera t\u00eb superfuqishme q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrmendur me titullin <em>Dexhxhal<\/em>,<a href=\"#_ftn26\" name=\"_ftnref26\"><sup>[26]<\/sup><\/a> do t\u00eb sundonin t\u00ebr\u00eb bot\u00ebn nj\u00eb dit\u00eb. Gomari i l\u00ebvizsh\u00ebm prej zjarri, q\u00eb her\u00eb luan rolin e aeroplanit, her\u00eb t\u00eb anijes dhe her\u00eb t\u00eb trenit, duke l\u00ebvizur me shpejt\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, do t\u00eb luante rolin ky\u00e7 p\u00ebr pushtimin e superfuqive t\u00eb krishtere n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. P\u00ebrve\u00e7 spikatjes s\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsis\u00eb s\u00eb shpejt\u00ebsis\u00eb, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb luft\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr ep\u00ebrsi, edhe avantazhi i pesh\u00ebngritjes \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb Kuran:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201cPastaj, sa i p\u00ebrket atij, pjatat e t\u00eb cilit do t\u00eb peshojn\u00eb shum\u00eb, ai do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb k\u00ebndsh\u00ebm.\u201d\u00a0<\/strong>(El-karia 101:7-8)<\/p><\/blockquote>\n<p>Ato kombe, sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb shtohen n\u00eb pesh\u00eb dhe sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb shpejta, aq m\u00eb i pashmangsh\u00ebm do t\u00eb b\u00ebhet pushtimi i tyre n\u00eb bot\u00eb. Pra, vet\u00ebm pesha dhe shpejt\u00ebsia e l\u00ebvizjes do t\u00eb ken\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00eb drejt triumfit.<\/p>\n<p>K\u00ebto profeci jan\u00eb aq unike, saq\u00eb \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjeni shembullin e tyre n\u00eb paralajm\u00ebrimet hyjnore t\u00eb ndonj\u00eb feje tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>P\u00ebrshkrimi i k\u00ebtyre profecive \u00ebsht\u00eb aq i qart\u00eb, i gjall\u00eb dhe i sakt\u00eb, saq\u00eb t\u00eb jep p\u00ebrshtypje t\u00eb nj\u00eb piktori, i cili, me panelin e tij, paraqet at\u00eb q\u00eb sheh. Pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Hazret Profeti Muhammed s.a.v.s. na e paraqiti me fjal\u00eb piktoreske at\u00eb q\u00eb u zbulua para syve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb, do t\u00eb mbyllim diskutimin mbi serin\u00eb e profecive q\u00eb p\u00ebrmban <em>sureja<\/em> (kapitulli) El-Tekvir i Kuranit Fam\u00eblart\u00eb. Tani, do t\u2019ju paraqesim disa profeci akoma m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, q\u00eb tregojn\u00eb karakteristika t\u00eb tjera interesante t\u00eb k\u00ebsaj epoke. Secila nga ato profeci, lidhet me nj\u00eb tem\u00eb t\u00eb ndryshme specifike dhe q\u00eb jan\u00eb shpalosur n\u00eb <em>sure<\/em> t\u00eb ndryshme t\u00eb Kuranit Fam\u00eblart\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">(Mirza Tahir Ahmad <em>\u201cRevelation, Rationality, Knowledge and Truth\u201d\u00a0<\/em>(\u201cShpallja Hyjnore, arsyetimi, dija dhe e v\u00ebrteta\u201d)\u00a0 f. 586-612, UK, 1998)<\/p>\n<h2 class=\"entry-title\"><a href=\"http:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/holokausti-berthamor\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Holokausti b\u00ebrthamor &#8211; Profeci e Kuranit<\/a><\/h2>\n<ul>\n<li><a href=\"http:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/shenjat-e-ardhjes-se-imam-mehdiut-ne-baze-te-haditheve\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Dexhalli dhe gomari i tij i \u00e7uditsh\u00ebm<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/shenjat-e-ardhjes-se-imam-mehdiut-ne-baze-te-haditheve\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Shenjat e ardhjes s\u00eb Imam Mehdiut n\u00eb baz\u00eb t\u00eb haditheve<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/xhemati-musliman-ahmedia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Cili \u00ebsht\u00eb Xhemati i Imam Mehdiut?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/percilljani-selam-mesihut-te-premtuar-mesazh-i-profetit-muhammed-s-a-per-mbare-muslimanet\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Imam Mehdiu ka ardhur; p\u00ebrcillini selamin e Profetit Muhammed s.a.s.!<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/vdekja-e-isait-a-s-argumente-te-pathyeshme-nga-kurani-famelarte\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">7 argumente t\u00eb pathyeshme nga Kurani p\u00ebr vdekjen e Hazret Isait a.s.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/videos\/mbi-peseqind-mije-njerez-te-sinqerte-u-anetaresuan-ne-xhematin-ahmedia-betimi-nderkombetar-2015\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Pamje mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse! M\u00eb shum\u00eb gjysm\u00eb milion t\u00eb sinqert\u00eb i bashkohen Xhematit t\u00eb Mesihut t\u00eb Premtuar brenda vitit<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>[\/su_box]<\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. Mishkatul Masabih, vol. 1, kapitulli III, Kitab El-Menakib, Bab Menakibus sehabah, botuesi \u201cEl-Mektabul Islami\u201d, Beirut.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>. \u201cChronicle of the World\u201d, (1989) \u201cChronicle Communications Ltd. and Longman Group UK Ltd., f. 436.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>. \u201cChronicle of the World\u201d, (1989) \u201cChronicle Communications Ltd. and Longman Group UK Ltd., f. 436.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 270.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 270.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 270-271.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 271.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 273.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\"><sup>[9]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 273.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\"><sup>[10]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 278.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\"><sup>[11]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 279.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\"><sup>[12]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 279.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\"><sup>[13]<\/sup><\/a>.\u00a0 LANE-POOLE,S. (1888) \u201cThe Moors in Spain\u201d botimi i tet\u00eb, T. Fisher Unwin, Lond\u00ebr, f. 280.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\"><sup>[14]<\/sup><\/a>. Allama Ala-ud-din Ali El-Muttaki (1480-1567), \u201cKanz-ul-ummal\u201d, vol. 14, f. 604 e 613, Beirut, 1979.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\"><sup>[15]<\/sup><\/a>.\u00a0 Imam Muslim Bin El-Hajjaj Bin Muslim El-Kushairi El-Naisapuri, (821-875)\u201cSahih Muslim\u201d, Kitab-ul-Fitan, Bab Dhikrid-Dexhxhal ua Sifatihi ua ma ma\u2019ahu.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\"><sup>[16]<\/sup><\/a>.\u00a0 Allama Muhammad Bakir El-Mexhlisi (1616-1698), \u201cBiharul Anuar\u201d, Bab Alamati zuhurihi alejhiselam minas-sufjani wed dexhxhal.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\"><sup>[17]<\/sup><\/a>.\u00a0 Allama Muhammad Bakir El-Mexhlisi (1616-1698), \u201cBiharul Anuar\u201d, Bab Alamati zuhurihi alejhiselam minas-sufjani wed dexhxhal.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\"><sup>[18]<\/sup><\/a>.\u00a0 Abdur Rrahman El-Safuri, \u201cNuz\u2019hatul Mexhlis\u201d, vol. 1, f. 109, shtypshkronja \u201cMaimaniyyah\u201d, Egjipt.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\"><sup>[19]<\/sup><\/a>.\u00a0 Allama Muhammad Bakir El-Mexhlisi (1616-1698), \u201cBiharul Anuar\u201d, Bab Alamati zuhurihi alejhiselam minas-sufjani wed dexhxhal.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\"><sup>[20]<\/sup><\/a>.\u00a0 Allama Muhammad Bakir El-Mexhlisi (1616-1698), \u201cBiharul Anuar\u201d, Bab Alamati zuhurihi alejhiselam minas-sufjani wed dexhxhal.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\"><sup>[21]<\/sup><\/a>.\u00a0 Abdur Rrahman El-Safuri, \u201cNuz\u2019hatul Mexhlis\u201d, vol. 1, f. 109, shtypshkronja \u201cMaimaniyyah\u201d, Egjipt.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\"><sup>[22]<\/sup><\/a>.\u00a0 Imam Muhammad Bin Ismail El-Buhari (810-870), \u201cEl-Sahihul Buhari\u201d, Kitabul Fitan, Bab dhikrid dexhxhal.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\"><sup>[23]<\/sup><\/a>. Abdur Rrahman El-Safuri, \u201cNuz\u2019hatul Mexhlis\u201d, vol. 1, f. 109, shtypshkronja \u201cMaimaniyyah\u201d, Egjipt.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\"><sup>[24]<\/sup><\/a>. Allama Ala-ud-din Ali El-Muttaki (1480-1567), \u201cKanz-ul-ummal\u201d, vol. 14, f. 613, Beirut, 1979.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\"><sup>[25]<\/sup><\/a>.\u00a0 Allama Ala-ud-din Ali El-Muttaki (1480-1567), \u201cKanz-ul-ummal\u201d, vol. 14, f. 613, Beirut, 1979.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref26\" name=\"_ftn26\"><sup>[26]<\/sup><\/a>.\u00a0 Imam Muslim Bin El-Hajjaj Bin Muslim El-Kushairi El-Naisapuri, (821-875)\u201cSahih Muslim\u201d, Kitab-ul-Fitan, Bab Dhikrid-Dexhxhal ua Sifatihi ua ma ma\u2019ahu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Komentimi i Kuranit) \u201cKur varret do t\u00eb zhvarrosen.\u201d (El-Infitar 5:82) Sikund\u00ebr pat\u00eb, q\u00eb ajeti (vargu) i sures (kapitullit) El-Zilzal, flet haptas p\u00ebr nxirjen e thesareve t\u00eb fshehura prej tok\u00ebs, ky ajet i sures El-Infitar tregon p\u00ebr zbulimin e monumenteve arkeologjike. Por nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ky ajet q\u00eb hedh drit\u00eb mbi k\u00ebt\u00eb tem\u00eb. Ne e zgjodh\u00ebm<\/p>\n","protected":false},"featured_media":1560,"template":"","tags":[93,99,100,94,634,551,367],"authors":[457],"content_source":[],"class_list":["post-532","articles","type-articles","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-dexhali","tag-el-infitar","tag-et-tekuir","tag-jaxhuxhi-dhe-maxhuxhi","tag-revelation-rationality","tag-surja-81-et-tekvir","tag-udhetimi","topics-gjuha-e-figurshme-ne-kuran","topics-komentimi-i-kuranit","topics-kurani-dhe-shkenca","topics-profecite","article-cat-artikuj","authors-hazret-mirza-tahir-ahmedi"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v21.1 (Yoast SEO v27.9) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Zbulimi i s\u00eb padukshmes dhe Kurani Fam\u00eblart\u00eb<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zbulimi i s\u00eb padukshmes dhe Kurani Fam\u00eblart\u00eb\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(Komentimi i Kuranit) \u201cKur varret do t\u00eb zhvarrosen.\u201d (El-Infitar 5:82) Sikund\u00ebr pat\u00eb, q\u00eb ajeti (vargu) i sures (kapitullit) El-Zilzal, flet haptas p\u00ebr nxirjen e thesareve t\u00eb fshehura prej tok\u00ebs, ky ajet i sures El-Infitar tregon p\u00ebr zbulimin e monumenteve arkeologjike. Por nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ky ajet q\u00eb hedh drit\u00eb mbi k\u00ebt\u00eb tem\u00eb. Ne e zgjodh\u00ebm\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Xhemati Musliman Ahmedia\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-06-08T19:45:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/driteza.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1178\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"607\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"40 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\\\/\",\"name\":\"Zbulimi i s\u00eb padukshmes dhe Kurani Fam\u00eblart\u00eb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2011\\\/04\\\/driteza.jpg\",\"datePublished\":\"2011-04-15T13:17:24+00:00\",\"dateModified\":\"2022-06-08T19:45:14+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2011\\\/04\\\/driteza.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2011\\\/04\\\/driteza.jpg\",\"width\":1178,\"height\":607},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Artikujt\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Zbulimi i s\u00eb padukshmes dhe Kurani Fam\u00eblart\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/\",\"name\":\"Xhemati Musliman Ahmedia\",\"description\":\"Albania\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zbulimi i s\u00eb padukshmes dhe Kurani Fam\u00eblart\u00eb","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Zbulimi i s\u00eb padukshmes dhe Kurani Fam\u00eblart\u00eb","og_description":"(Komentimi i Kuranit) \u201cKur varret do t\u00eb zhvarrosen.\u201d (El-Infitar 5:82) Sikund\u00ebr pat\u00eb, q\u00eb ajeti (vargu) i sures (kapitullit) El-Zilzal, flet haptas p\u00ebr nxirjen e thesareve t\u00eb fshehura prej tok\u00ebs, ky ajet i sures El-Infitar tregon p\u00ebr zbulimin e monumenteve arkeologjike. Por nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ky ajet q\u00eb hedh drit\u00eb mbi k\u00ebt\u00eb tem\u00eb. Ne e zgjodh\u00ebm","og_url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/","og_site_name":"Xhemati Musliman Ahmedia","article_modified_time":"2022-06-08T19:45:14+00:00","og_image":[{"width":1178,"height":607,"url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/driteza.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"40 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/","url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/","name":"Zbulimi i s\u00eb padukshmes dhe Kurani Fam\u00eblart\u00eb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/driteza.jpg","datePublished":"2011-04-15T13:17:24+00:00","dateModified":"2022-06-08T19:45:14+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/driteza.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2011\/04\/driteza.jpg","width":1178,"height":607},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/zbulimi-i-se-padukshmes-dhe-kurani-famelarte\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Artikujt","item":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Zbulimi i s\u00eb padukshmes dhe Kurani Fam\u00eblart\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/#website","url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/","name":"Xhemati Musliman Ahmedia","description":"Albania","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/articles\/532","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/articles"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/articles"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=532"},{"taxonomy":"authors","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/authors?post=532"},{"taxonomy":"content_source","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/content_source?post=532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}