{"id":19108,"date":"2023-11-22T17:03:22","date_gmt":"2023-11-22T17:03:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/?post_type=articles&#038;p=19108"},"modified":"2026-03-23T09:12:44","modified_gmt":"2026-03-23T09:12:44","slug":"a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith","status":"publish","type":"articles","link":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/","title":{"rendered":"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit? Nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr n\u00eb Kuran dhe hadith"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Nga: Asif M Basit, Qendra Ahmediane e Arkivit dhe K\u00ebrkimit <\/strong><\/h5>\n<p>Kuptimi i termit \u201cantisemitiz\u00ebm\u201d \u00ebsht\u00eb zgjeruar gjat\u00eb dekadave t\u00eb fundit dhe tani \u00e7do deklarat\u00eb, shprehje apo edhe nj\u00eb gjest, q\u00eb potencialisht mund t\u00eb nxis\u00eb urrejtje ndaj komunitetit hebre etiketohet si antisemist.<\/p>\n<p>Terma t\u00eb tjer\u00eb konceptual\u00eb, si islamofobia, gjithashtu kan\u00eb par\u00eb gjenez\u00ebn dhe evolucionin e tyre gjat\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit, por nuk kan\u00eb fituar vrullin (si dhe popullaritetin dhe pranimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm) si\u00e7 ka fituar termi antisemitiz\u00ebm. Nd\u00ebrsa terma t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb ngjashme mbeten n\u00ebn ombrell\u00ebn e diskriminimit, racizmit apo seksizmit, antisemitizmi dallohet dhe fton\u00a0 p\u00ebr nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb holl\u00ebsishme.<\/p>\n<p>N\u00eb atmosfer\u00ebn aktuale, Hamasi dhe forcat izraelite po kacafyten keqas edhe nj\u00eb her\u00eb dhe dhuna dhe shkat\u00ebrrimet po d\u00ebshmohen nga t\u00eb dyja pal\u00ebt. N\u00eb skenarin aktual, nj\u00eb pyetje q\u00eb shtrohet shpesh, \u00ebsht\u00eb shfaqur s\u00ebrish: A \u00ebsht\u00eb Islami n\u00eb thelb antisemit?<\/p>\n<h2><strong>T\u00eb kuptojm\u00eb pyetjen<\/strong><\/h2>\n<p>Pyetja \u00ebsht\u00eb se a nxisin Kurani i Shenjt\u00eb dhe hadithet urrejtje kund\u00ebr hebrenjve. Apo, p\u00ebr ta th\u00ebn\u00eb thjesht, a i urrejn\u00eb Allahu dhe <a href=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/personalitete\/profeti-muhamed\/\">Profeti Muhammed <sup>s.a.v.s. <\/sup><\/a>hebrenjt\u00eb?<\/p>\n<p>Nj\u00eb p\u00ebrgjigje e shkurt\u00ebr e k\u00ebsaj pyetjeje \u00ebsht\u00eb: Jo! Allahu i Plotfuqish\u00ebm i quan hebrenjt\u00eb si <em>Ehl el-kit\u0101b<\/em> (ithtar\u00eb t\u00eb Librit). Ashtu si\u00e7 Kurani p\u00ebrshkruan virtytet dhe cil\u00ebsit\u00eb e hebrenjve, ai gjithashtu p\u00ebrmend disa vese dhe veprime t\u00eb k\u00ebqija, t\u00eb cilat i kishte kryer nj\u00eb pjes\u00eb prej tyre, n\u00eb koh\u00ebn kur u kishte ardhur, Muhammedi <sup>s.a.v.s.<\/sup> si vul\u00eb e t\u00eb gjith\u00eb profet\u00ebve me mesazhin p\u00ebrfundimtar t\u00eb Zotit, nj\u00ebsoj si\u00e7 kishte ardhur p\u00ebr popujt e tjer\u00eb t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Para se t\u00eb ndalemi te q\u00ebndrimi i Islamit ndaj hebrenjve, \u00ebsht\u00eb e udh\u00ebs q\u00eb t\u00eb kuptojm\u00eb se si Kurani i Shenjt\u00eb i kategorizon ata e pastaj t\u00eb shohim se si i pasqyron dhe p\u00ebrshkruan vetit\u00eb, dukurit\u00eb dhe lidhjet e k\u00ebtyre klasave.<\/p>\n<h2><strong>Hebrenjt\u00eb n\u00eb Kuranin e Shenjt\u00eb<\/strong><\/h2>\n<p>Kurani i Shenjt\u00eb u referohet hebrenjve me nj\u00eb s\u00ebr\u00eb termash: Bijt\u00eb e Izraelit<em> (benu Israil<\/em>), hebrenjt\u00eb<em> (al-Jehud), <\/em><em>dhe Ithtar\u00ebt e Librit<\/em><em> (ehl el-kit\u0101b). <\/em><em>Me termin e fundit, Kurani u referohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, edhe hebrenjve edhe t\u00eb krishter\u00ebve. <\/em><\/p>\n<p>N\u00eb shumic\u00ebn e rasteve, kur Kurani u referohet atyre si bijt\u00eb e Izraelit, ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb favoret dhe dhuntit\u00eb e Zotit ndaj tyre (ato q\u00eb e lart\u00ebsuan statusin e tyre mbi t\u00eb gjith\u00eb popujt e tjer\u00eb t\u00eb bot\u00ebs).<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">[1]<\/a> Ajetet e tilla p\u00ebrshkruajn\u00eb historin\u00eb e hebrenjve, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb ngjashm\u00ebrit\u00eb me tregimet biblike dhe n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr ofrojn\u00eb pik\u00ebpamjen dhe interpretimin unik t\u00eb Kuranit.<\/p>\n<p>Referenca <em>ehl el-kit\u0101b<\/em> (ithtar\u00ebt e Librit) sillet kryesisht rreth mesazhit q\u00eb ata fillimisht kishin marr\u00eb p\u00ebrmes profet\u00ebve dhe shkrimeve t\u00eb shenjta, dhe lajm\u00ebron vazhdim\u00ebsin\u00eb e atij udh\u00ebzimi hyjnor p\u00ebrmes mesazhit q\u00eb tashm\u00eb u kishte\u00a0 sjell\u00eb Profeti i Islamit <sup>s.a.v.s.<\/sup>. Referenca t\u00eb tilla hedhin drit\u00eb gjithashtu mbi baza t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta midis Islamit dhe besimeve t\u00eb tjera abrahamike (judaizmit dhe krishterimit), por nj\u00ebherazi p\u00ebrg\u00ebnjeshtrimin e tyre t\u00eb mesazhit t\u00eb premtuar kur ai i mb\u00ebrriti.<\/p>\n<p>Referenca t\u00eb tilla, t\u00eb cilat flasin p\u00ebr devijimin e tyre nga m\u00ebsimet themelore dhe p\u00ebr p\u00ebrbuzjen dhe n\u00ebn\u00e7mimin e tyre ndaj mesazhit p\u00ebrfundimtar t\u00eb Zotit, v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje disa d\u00ebnime, t\u00eb cilat ata do t\u00eb p\u00ebsonin nga Allahu. P\u00ebr shembull, <em>surja<\/em><em> el-Bejjine<\/em> hapet duke p\u00ebrmendur mosbesimin e tyre <em>(<\/em><em>\u06a9\u064e\u0641\u064e\u0631\u064f\u0648\u06e1\u0627<\/em>)<em>,<\/em> edhe pse u kishin ardhur shenja t\u00eb qarta (<em>\u062d\u064e\u062a\u0651\u064e\u0649\u0670 \u062a\u064e\u0623\u0652\u062a\u0650\u064a\u064e\u0647\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u064a\u0651\u0650\u0646\u064e\u0629\u064f<\/em>).<a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\">[2]<\/a> Mbani mend ve\u00e7an\u00ebrisht pjes\u00ebn e fundit t\u00eb k\u00ebtij ajeti, pasi do t&#8217;i kthehemi m\u00eb von\u00eb. Nj\u00eb tjet\u00ebr ajet i k\u00ebsaj sureje u referohet atyre si ithtar\u00eb t\u00eb Librit (<em>ehl el-kit\u0101b<\/em>), edhe pse ata mohuan t\u00eb pranonin vazhdim\u00ebsin\u00eb e t\u00eb nj\u00ebjtit mesazh hyjnor n\u00eb t\u00eb cilin besonin. Kjo sjellje i bashkon ata me idhujtar\u00ebt (<em>mushrikun<\/em>), dhe si pasoj\u00eb jan\u00eb t\u00eb destinuar p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb zjarrin e xhehenemit, q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb vendbanimi i tyre p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb (<em>\u062e\u064e\u0627\u0644\u0650\u062f\u0650\u064a\u0646\u064e \u0641\u0650\u064a\u0647\u064e\u0627<\/em>). Prandaj, meq\u00eb nuk besuan mesazhin p\u00ebrfundimtar hyjnor, ata nga ithtar\u00ebt e Librit<em>,<\/em> jan\u00eb klasifikuar si &#8220;<em>nd\u00ebr krijesat m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija<\/em>\u201d (<em>\u0634\u064e\u0631\u0651\u064f \u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u0631\u0650\u064a\u0651\u064e\u0629\u0650<\/em>).<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\">[3]<\/a><\/p>\n<p>At\u00eb q\u00eb lexuesit duhet ta mbajn\u00eb parasysh k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb se n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e besimit ose t\u00eb mosbesimit, Allahu vet\u00eb merr p\u00ebrsip\u00ebr nd\u00ebshkimin apo qortimin e hebrenjve ose t\u00eb pasuesve t\u00eb \u00e7far\u00ebdo feje tjet\u00ebr, dhe asnj\u00eb individ apo grup njer\u00ebzish nuk do t\u00eb ket\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb ushtroj\u00eb masat nd\u00ebshkuese ndaj dikujt n\u00eb tok\u00eb, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Zotit.<\/p>\n<p>Disa ajete t\u00eb tjera, p\u00ebr shembull, 69 e 70\u00a0 t\u00eb <em>sures el-Maidah<\/em> gjithashtu e k\u00ebshillojn\u00eb Profetin <sup>s.a.v.s. <\/sup>t\u00eb \u00a0mos pik\u00ebllohet p\u00ebr ata q\u00eb rebelohen (<em>\u0637\u064f\u063a\u0652\u064a\u064e\u0627\u0646\u064b\u0627<\/em>) dhe nuk besojn\u00eb nga mesi i <em>ehl el-kit\u0101b-it<\/em>, edhe pse ai u ka p\u00ebrcjell\u00eb mesazhin e fundit t\u00eb Zotit.<a href=\"#_edn4\" name=\"_ednref4\">[4]<\/a> Arsyet, p\u00ebr t\u00eb mos u hidh\u00ebruar p\u00ebr gjendjen e tyre t\u00eb rebelimit dhe mosbesimit, mund t\u00eb kuptohen nga ajeti vijues, i cili thot\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p>\u0625\u0650\u0646\u0651\u064e \u0627\u0644\u0651\u064e\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0651\u064e\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0647\u064e\u0627\u062f\u064f\u0648\u0627 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0635\u0651\u064e\u0627\u0628\u0650\u0626\u064f\u0648\u0646\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0646\u0651\u064e\u0635\u064e\u0627\u0631\u064e\u0649\u0670 \u0645\u064e\u0646\u0652 \u0622\u0645\u064e\u0646\u064e \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0622\u062e\u0650\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0639\u064e\u0645\u0650\u0644\u064e \u0635\u064e\u0627\u0644\u0650\u062d\u064b\u0627 \u0641\u064e\u0644\u064e\u0627 \u062e\u064e\u0648\u0652\u0641\u064c \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u0647\u064f\u0645\u0652 \u064a\u064e\u062d\u0652\u0632\u064e\u0646\u064f\u0648\u0646\u064e<\/p>\n<p>\u201cSigurisht, ata q\u00eb besuan, ata q\u00eb jan\u00eb hebrenj, sabi\u2019in\u00ebt, t\u00eb krishter\u00ebt, cilido prej tyre q\u00eb besoi Allahun dhe Dit\u00ebn e Ahiretit dhe b\u00ebri t\u00eb mira, nuk do t\u00eb ket\u00eb as frik\u00eb dhe as nuk do t\u00eb pik\u00ebllohet\u201d.<a href=\"#_edn5\" name=\"_ednref5\">[5]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>Edhe nj\u00eb her\u00eb, Zoti tregon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb dhe absolute se vet\u00ebm Ai posedon t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u2019i qortuar ata p\u00ebr mosbesimin e tyre. Por, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Ai e siguron t\u00eb D\u00ebrguarin e Tij <sup>s.a.v.s.<\/sup> se njer\u00ebzit e drejt\u00eb prej ithtar\u00ebve t\u00eb Librit <em>gjersa besojn\u00eb n\u00eb Zot, Dit\u00ebn e Ahiretit dhe b\u00ebjn\u00eb vepra t\u00eb mira, nuk kan\u00eb pse t\u00eb pik\u00ebllohen e t\u00eb frik\u00ebsohen n\u00eb bot\u00ebn e p\u00ebrtejme.<\/em><\/p>\n<p>Nj\u00eb ajet i ngjash\u00ebm tregon mund\u00ebsin\u00eb e shp\u00ebtimit t\u00eb <em>ithtar\u00ebve t\u00eb Librit<\/em> me k\u00ebto fjal\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p>\u0625\u0650\u0646\u0651\u064e \u0627\u0644\u0651\u064e\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0651\u064e\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0647\u064e\u0627\u062f\u064f\u0648\u0627 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0646\u0651\u064e\u0635\u064e\u0627\u0631\u064e\u0649\u0670 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0635\u0651\u064e\u0627\u0628\u0650\u0626\u0650\u064a\u0646\u064e \u0645\u064e\u0646\u0652 \u0622\u0645\u064e\u0646\u064e \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0622\u062e\u0650\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0639\u064e\u0645\u0650\u0644\u064e \u0635\u064e\u0627\u0644\u0650\u062d\u064b\u0627 \u0641\u064e\u0644\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0623\u064e\u062c\u0652\u0631\u064f\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0639\u0650\u0646\u062f\u064e \u0631\u064e\u0628\u0651\u0650\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u062e\u064e\u0648\u0652\u0641\u064c \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u0647\u064f\u0645\u0652 \u064a\u064e\u062d\u0652\u0632\u064e\u0646\u064f\u0648\u0646\u064e<\/p>\n<p>\u201cSigurisht, ata q\u00eb besuan, ata q\u00eb jan\u00eb hebrenj, t\u00eb krishter\u00ebt, sabi\u2019in\u00ebt, cilido prej tyre q\u00eb besoi Allahun dhe Dit\u00ebn e Fundit dhe b\u00ebri t\u00eb mira, e ka shp\u00ebrblimin te Zoti i tij. T\u00eb till\u00ebt nuk do t\u00eb ken\u00eb as frik\u00eb e as nuk do t\u00eb pik\u00ebllohen.\u201d<a href=\"#_edn6\" name=\"_ednref6\">[6]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>K\u00ebto dy ajete q\u00eb lidhen me mund\u00ebsin\u00eb e shp\u00ebtimit t\u00eb njer\u00ebzve, <em>mufesir\u00ebt <\/em>(komentuesit e Kuranit) i kan\u00eb kuptuar n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme. Megjithat\u00eb, ata pajtohen pothuaj plot\u00ebsisht se gjersa njeriu nuk beson n\u00eb Profetin e Shenjt\u00eb<sup>s.a.v.s<\/sup>, atij nuk i mbetet asnj\u00eb mund\u00ebsi shp\u00ebtimi. Disa komentues, si el-Tabarsi (1073-1153), me autoritetin e Ibn Abbasit, e cil\u00ebson k\u00ebt\u00eb ajet (2:63) si t\u00eb shfuqizuar nga ajeti i m\u00ebposht\u00ebm:<\/p>\n<blockquote><p>\u0648\u064e\u0645\u064e\u0646 \u064a\u064e\u0628\u0652\u062a\u064e\u063a\u0650 \u063a\u064e\u064a\u0652\u0631\u064e \u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u0633\u0652\u0644\u064e\u0627\u0645\u0650 \u062f\u0650\u064a\u0646\u064b\u0627 \u0641\u064e\u0644\u064e\u0646 \u064a\u064f\u0642\u0652\u0628\u064e\u0644\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652\u0647\u064f \u0648\u064e\u0647\u064f\u0648\u064e \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0652\u0622\u062e\u0650\u0631\u064e\u0629\u0650 \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0652\u062e\u064e\u0627\u0633\u0650\u0631\u0650\u064a\u0646\u064e<\/p>\n<p>\u201cKushdo q\u00eb k\u00ebrkon ndonj\u00eb fe tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 Islamit, kurrsesi nuk do t\u00eb pranohet prej tij. Edhe n\u00eb ahiret, ai do t\u00eb jet\u00eb nd\u00ebr t\u00eb humburit\u201d.<a href=\"#_edn7\" name=\"_ednref7\">[7]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>Por \u00e7udit\u00ebrisht, ajeti i 70-t\u00eb i sures el-Maida, ishte zbritur pas shpalljes s\u00eb ajetit t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrm dhe mb\u00ebshtet shprehimisht tem\u00ebn e ajetit 63 t\u00eb sures el-Bekare. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, debati i ajeteve shfuqizuese dhe t\u00eb shfuqizuara (<em>en-nasih uel mensuh<\/em>) bie posht\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb grupet e mbetura t\u00eb komentuesve, gjejm\u00eb dy shkolla kryesore: nj\u00eb q\u00eb kufizon zbatimin e k\u00ebtij ajeti vet\u00ebm mbi ata ithtar\u00eb t\u00eb Librit, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb jetuar para ardhjes s\u00eb Islamit. Shkolla tjet\u00ebr mb\u00ebshtet natyr\u00ebn universale t\u00eb k\u00ebtij ajeti, dhe beson se ajeti p\u00ebrfshin t\u00eb gjitha koh\u00ebt, t\u00eb kaluar\u00ebn, t\u00eb tashmen si dhe t\u00eb ardhmen. Megjithat\u00eb, sipas tyre, besimi n\u00eb t\u00eb D\u00ebrguarin e Allahut \u00ebsht\u00eb kushti i pandash\u00ebm i besimit n\u00eb Allah, k\u00ebshtu sipas tyre, shp\u00ebtimi vlen vet\u00ebm p\u00ebr ata ithtar\u00eb t\u00eb Librit, t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb p\u00ebrqafojn\u00eb Islamin. Por, si\u00e7 po duket, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, elementi i universalitetit (p\u00ebrtej koh\u00ebs dhe hap\u00ebsir\u00eb) t\u00eb k\u00ebtij ajeti, zbatohet vet\u00ebm pjes\u00ebrisht.<\/p>\n<h2><strong>Koncepti i shp\u00ebtimit n\u00eb Islam dhe q\u00ebndrimi i Xhematit Musliman Ahmedia<\/strong><\/h2>\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr mendimit t\u00eb shumic\u00ebs s\u00eb musliman\u00ebve, Xhemati Musliman Ahmedia beson fuqimisht n\u00eb paprekshm\u00ebrin\u00eb e Kuranit, q\u00eb n\u00ebnkupton ai nuk p\u00ebrmban asnj\u00eb ajet q\u00eb \u00ebsht\u00eb gjoja i shfuqizuar apo q\u00eb mund t\u00eb shfuqizohet (potencialisht) ndonj\u00ebher\u00eb. Ne e bazojm\u00eb besimin ton\u00eb n\u00eb faktin e thjesht\u00eb se Zoti \u00ebsht\u00eb i Gjith\u00ebdijsh\u00ebm, dhe Ai nuk ndryshon urdh\u00ebresat e Tij nga natyra impulsive. N\u00ebse pranohet koncepti i pranis\u00eb s\u00eb ajeteve shfuqizuese apo t\u00eb shfuqizuara n\u00eb Kuran, do t\u00eb vihet n\u00eb pik\u00ebpyetje edhe atributi i Zotit se \u00ebsht\u00eb i Gjith\u00ebdijsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Xhemati Musliman Ahmedia gjithashtu beson se Zoti ka zbritur Kuranin e Shenjt\u00eb si libri i fundit hyjnor p\u00ebr udh\u00ebzimin e mbar\u00eb njer\u00ebzimit dhe si i till\u00eb do t\u00eb mbetet i zbatuesh\u00ebm dhe relevant deri n\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsi. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ajeti n\u00eb fjal\u00eb p\u00ebrfshin t\u00eb gjith\u00eb ithtar\u00ebt e Librit, q\u00eb kan\u00eb jetuar ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb tok\u00eb dhe Kurani mbetet burimi i udh\u00ebzimit p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p>Prandaj, sipas bot\u00ebkuptimit t\u00eb Xhematit Musliman Ahmedia, tema e k\u00ebtij ajeti prefshin \u00e7do ithtar t\u00eb Librit dhe ne zbulojm\u00eb q\u00eb kuptimi dhe p\u00ebrmbajtja e k\u00ebtij ajeti jan\u00eb po aq gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse sa edhe unike.<\/p>\n<p>Themeluesi i Xhematit Musliman Ahmedia <a href=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/personalitete\/hazret-mirza-ghulam-ahmed\/\"><em>Hazret<\/em> Mirza Ghulam Ahmedi<sup> a.s.<\/sup> <\/a>shtron nj\u00eb rregull p\u00ebr t\u2019i kuptuar ajetet q\u00eb quhen \u201c<em>muhkemat<\/em>\u201d (t\u00eb vendosura, t\u00eb qarta) dhe \u201c<em>muteshabihat<\/em>\u201d (t\u00eb figurshme, alegorike)<a href=\"#_edn8\" name=\"_ednref8\">[8]<\/a>. Ai shkruan:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cPraktika e ndjekur nga Zoti n\u00eb Kuranin e Shenjt\u00eb tregon se n\u00eb disa vende Ai flet me qart\u00ebsi dhe n\u00eb disa raste, Ai p\u00ebrdor gjuh\u00ebn alegorike. Tani \u00ebsht\u00eb detyra e lexuesit, t&#8217;i interpretoj\u00eb ajetet figurative n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb q\u00eb ato t\u00eb mos u kund\u00ebrvihen ajteve t\u00eb vendosura e t\u00eb qarta. P\u00ebr shembull, Zoti i Lart\u00ebsuar ka shprehur qart\u00eb se Ai nuk do t\u00eb fal\u00eb kurr\u00eb shirkun<a href=\"#_edn9\" name=\"_ednref9\">[9]<\/a>. Megjithat\u00eb, ajeti kuranor\u00a0 \u0625\u0650\u0646\u0651\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064e \u064a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f \u0627\u0644\u0630\u0651\u064f\u0646\u064f\u0648\u0628\u064e \u062c\u064e\u0645\u0650\u064a\u0639\u064b\u0627 (Sigurisht, Allahu fal t\u00eb gjitha m\u00ebkatet. P\u00ebrkth.)<a href=\"#_edn10\" name=\"_ednref10\">[10]<\/a> duket se bie ndesh me ajetin q\u00eb thot\u00eb se shirku nuk do t\u00eb falet. Prandaj, interpretimi i k\u00ebtij ajeti n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb, q\u00eb u kund\u00ebrvihet ajeteve t\u00eb qarta e t\u00eb vendosura (<em>Muhkemat<\/em>), do t\u00eb konsiderohet herezi\u201d.<a href=\"#_edn11\" name=\"_ednref11\">[11]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb se \u201c<em>muhkemat<\/em>\u201d jan\u00eb ato ajete, p\u00ebrmbajtja dhe mesazhi i t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht i qart\u00eb, i prer\u00eb dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kategorike, nd\u00ebrsa \u201c<em>muteshabihat<\/em>\u201d u p\u00ebrgjigjen atyre ajeteve, t\u00eb cilat shtjellojn\u00eb ato t\u00eb parat. <em>Hazret<\/em> Ahmedi<sup>a.s.<\/sup> ka klasifikuar ajetin n\u00eb fjal\u00eb (Kurani 3:86) n\u00eb \u201c<em>muteshabihat<\/em>\u201d (t\u00eb figurshme) dhe ka treguar se kuptimi i plot\u00eb i k\u00ebtij ajeti duhet t\u00eb bazohet n\u00eb ajetin <em>muhkemat<\/em>. P.sh. Allahu thot\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p>\u0625\u0650\u0646\u0651\u064e \u0627\u0644\u0651\u064e\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u064a\u064e\u0643\u0652\u0641\u064f\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0631\u064f\u0633\u064f\u0644\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u064a\u064f\u0631\u0650\u064a\u062f\u064f\u0648\u0646\u064e \u0623\u064e\u0646 \u064a\u064f\u0641\u064e\u0631\u0651\u0650\u0642\u064f\u0648\u0627 \u0628\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0631\u064f\u0633\u064f\u0644\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u064a\u064e\u0642\u064f\u0648\u0644\u064f\u0648\u0646\u064e \u0646\u064f\u0624\u0652\u0645\u0650\u0646\u064f \u0628\u0650\u0628\u064e\u0639\u0652\u0636\u064d \u0648\u064e\u0646\u064e\u0643\u0652\u0641\u064f\u0631\u064f \u0628\u0650\u0628\u064e\u0639\u0652\u0636\u064d \u0648\u064e\u064a\u064f\u0631\u0650\u064a\u062f\u064f\u0648\u0646\u064e \u0623\u064e\u0646 \u064a\u064e\u062a\u0651\u064e\u062e\u0650\u0630\u064f\u0648\u0627 \u0628\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e \u0630\u064e\u0670\u0644\u0650\u0643\u064e \u0633\u064e\u0628\u0650\u064a\u0644\u064b\u0627\u06de\u200f \u0623\u064f\u0648\u0644\u064e\u0670\u0626\u0650\u0643\u064e \u0647\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u0643\u064e\u0627\u0641\u0650\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e \u062d\u064e\u0642\u0651\u064b\u0627 \u06da \u0648\u064e\u0623\u064e\u0639\u0652\u062a\u064e\u062f\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0644\u0650\u0644\u0652\u0643\u064e\u0627\u0641\u0650\u0631\u0650\u064a\u0646\u064e \u0639\u064e\u0630\u064e\u0627\u0628\u064b\u0627 \u0645\u0651\u064f\u0647\u0650\u064a\u0646\u064b\u0627\u06de<\/p>\n<p>\u201cSigurisht, ata q\u00eb mohojn\u00eb Allahun dhe t\u00eb d\u00ebrguarit e Tij dhe d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb ndarje midis Allahut dhe t\u00eb D\u00ebrguarve t\u00eb Tij dhe thon\u00eb: \u2018Disa i pranojm\u00eb dhe disa i mohojm\u00eb\u2019 dhe d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb marrin nj\u00eb rrug\u00eb n\u00eb mes k\u00ebsaj, pik\u00ebrisht ata jan\u00eb mohues t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Ne kemi p\u00ebrgatitur nd\u00ebshkim posht\u00ebrues p\u00ebr mohuesit\u201d.<a href=\"#_edn12\" name=\"_ednref12\">[12]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>N\u00ebse i shqyrtojm\u00eb k\u00ebto dy ajete, duke i kund\u00ebrv\u00ebn\u00eb ato, na b\u00ebhet e qart\u00eb se edhe k\u00ebtu, Allahu e ka ruajtur t\u00eb drejt\u00ebn e nd\u00ebshkimit ekskluzivisht p\u00ebr veten. Megjithat\u00eb, Mesihu i Premtuar<sup>a.s.<\/sup> ka qart\u00ebsuar subjektin e k\u00ebtij ajeti n\u00eb kontekstin e disa rrethanave specifike. N\u00ebse i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb dikujt mesazhi i t\u00eb D\u00ebrguarit t\u00eb Allahut<sup> s.a.v.s.<\/sup> n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb e t\u00eb argumentuar, at\u00ebher\u00eb refuzimi dhe p\u00ebrg\u00ebnjeshtrimi i mesazhit nga ana\u00a0 e tij, do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte aktin e mosbesimit (\u0643\u0641\u0631), gjendje kjo q\u00eb e privon at\u00eb nga shp\u00ebtimi. Por, kujt i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb mesazhi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb e t\u00eb prer\u00eb, dhe kujt jo, k\u00ebt\u00eb e di vet\u00ebm Allahu.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, vihet re gjithashtu q\u00ebndrimi i shumic\u00ebs s\u00eb komentuesve t\u00eb Kuranit, t\u00eb cil\u00ebt besojn\u00eb se detyra p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrhapur mesazhin e Muhammedit <sup>s.a.v.s.<\/sup> n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejt\u00eb e t\u00eb logjikshme, i takon vet\u00ebm \u201cthirr\u00ebsit\u201d. Megjithat\u00eb, <em>Hazret<\/em> \u00a0Ahmedi <sup>a.s.<\/sup> ka shtruar nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, duke e marr\u00eb si kriter aft\u00ebsin\u00eb mendore t\u00eb njeriut, t\u00eb cilit i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb mesazhi. Ai thot\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p>\u201c&#8230;Meq\u00eb njer\u00ebzit kategorizohen n\u00eb baz\u00eb t\u00eb aft\u00ebsive dhe bot\u00ebkuptimeve t\u00eb ndryshme, logjika k\u00ebrkon q\u00eb p\u00ebrfundimi i t\u00eb argumentuarit t\u00eb mos jet\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb. Prandaj, ata njer\u00ebz, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebr shkak t\u00eb aft\u00ebsive t\u00eb tyre intelektuale, mund t\u00eb kuptojn\u00eb me shum\u00eb leht\u00ebsi, argumentet dhe shenjat e Zotit dhe mund t\u2019i njohin dobit\u00eb e fes\u00eb, n\u00ebse t\u00eb till\u00eb njer\u00ebzish p\u00ebrg\u00ebnjeshtrojn\u00eb t\u00eb d\u00ebrguarit e Zotit, ata do t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb krye t\u00eb kategoris\u00eb s\u00eb par\u00eb t\u00eb mosbesimit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, ata q\u00eb nuk g\u00ebzojn\u00eb nj\u00eb arsye dhe aft\u00ebsi t\u00eb till\u00eb, megjithat\u00eb, atyre u jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb argumente t\u00eb mjaftueshme sipas aft\u00ebsive t\u00eb tyre, edhe atyre do t\u2019u k\u00ebrkohet llogari p\u00ebr refuzimin e tyre ndaj t\u00eb d\u00ebrguarit, por ata do t\u00eb gjenden n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt se kategoria e mohuesve t\u00eb par\u00eb\u201d.<a href=\"#_edn13\" name=\"_ednref13\">[13]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><em>Hazret<\/em> Ahmedi p\u00ebrmbledh k\u00ebt\u00eb diskutim dhe p\u00ebrqendrohet n\u00eb aspektin njer\u00ebzor n\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e shp\u00ebtimit dhe shkruan:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cNuk \u00ebsht\u00eb e drejta jon\u00eb t\u00eb marrim n\u00eb hetim \u00e7do individ dhe ta pyesim p\u00ebr mosbesimin e tij dhe a i jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb argumente dhe prova t\u00eb mjaftueshme. Kjo e drejt\u00eb i takon vet\u00ebm Atij q\u00eb \u00ebsht\u00eb njoh\u00ebs i s\u00eb padukshmes\u201d.<a href=\"#_edn14\" name=\"_ednref14\">[14]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>N\u00eb lidhje me shp\u00ebtimin e v\u00ebrtet\u00eb,<a href=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/personalitete\/hazret-mirza-ghulam-ahmed\/\"> <em>Hazret<\/em> Ahmedi <sup>a.s.<\/sup><\/a> mb\u00ebshtetet dhe arsyetohet plot\u00ebsisht n\u00eb Kuranin Fam\u00eblart\u00eb. Ai argumenton q\u00eb edhe n\u00ebse nj\u00eb individ nuk e ka marr\u00eb mesazhin n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e duhur dhe bind\u00ebse, apo aft\u00ebsit\u00eb e tij mendore dhe intelektuale e pengojn\u00eb at\u00eb ta shqyrtoj\u00eb, analizoj\u00eb e ta kuptoj\u00eb mesazhin, ai do t\u00eb p\u00ebrkufizohet si <em>kafir <\/em>(mohues). Por, ai gjithashtu shkruan:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cN\u00ebse n\u00eb vler\u00ebsimin e Zotit, nj\u00eb individ nuk e ka marr\u00eb mesazhin n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e duhur e bind\u00ebse, dhe sheriati (i cili bazohet n\u00eb dukuri t\u00eb jashtme) e quan at\u00eb mohues (kafir) dhe ne duke iu bindur sheriatit, e quajm\u00eb at\u00eb individ si mohues, ai prap\u00ebseprap\u00eb nuk do t\u00eb konsiderohet fajtor n\u00eb vler\u00ebsimin e Zotit, bazuar n\u00eb ajetin:<\/p>\n<p>\u0644\u064e\u0627 \u064a\u064f\u0643\u064e\u0644\u0651\u0650\u0641\u064f \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u0646\u064e\u0641\u0652\u0633\u064b\u0627 \u0625\u0650\u0644\u0651\u064e\u0627 \u0648\u064f\u0633\u0652\u0639\u064e\u0647\u064e\u0627<\/p>\n<p>(Allahu nuk ngarkon asnj\u00eb shpirt p\u00ebrtej fuqis\u00eb q\u00eb ka<a href=\"#_edn15\" name=\"_ednref15\">[15]<\/a>).\u201d<a href=\"#_edn16\" name=\"_ednref16\">[16]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<h2><strong>Q\u00ebndrimi i kalif\u00ebve ahmedian\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e shp\u00ebtimit<\/strong><\/h2>\n<p>Pas vdekjes s\u00eb <em>Hazret<\/em> Ahmedit<sup>a.s.<\/sup> \u00ebsht\u00eb themeluar sistemi i udh\u00ebheqjes shpirt\u00ebrore t\u00eb kalifatit n\u00eb Xhematin Musliman Ahmedia, i cili mb\u00ebshtet kuptimin e drejt\u00eb t\u00eb Kuranit dhe interpretimin e tij t\u00eb sakt\u00eb sipas k\u00ebrkesave t\u00eb \u00e7do epoke.<\/p>\n<p>N\u00eb rastin e k\u00ebtij ajeti, kalif\u00ebt e tij e kan\u00eb shtjelluar at\u00eb p\u00ebr nj\u00eb qart\u00ebsi m\u00eb t\u00eb madhe. <a href=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/personalitete\/hazret-mirza-bashiruddin-mahmud-ahmedi\/\"><em>Hazret<\/em> Mirza Bashiruddin Mahmud Ahmedi<sup>r.a.<\/sup><\/a>, Kalifi II i <em>Hazret<\/em> Ahmedit, pasi ka n\u00ebnvizuar kushtin e pranimit t\u00eb thirrjes s\u00eb Profetit Muhammed<sup>s.a.v.s. <\/sup>p\u00ebr shp\u00ebtim, ka zb\u00ebrthyer m\u00eb holl\u00ebsisht k\u00ebt\u00eb aspekt p\u00ebrjashtues. Ai shkruan:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cNe besojm\u00eb se xhehenemi do t\u00eb jet\u00eb vendbanimi i atyre t\u00eb cil\u00ebt e mohojn\u00eb q\u00ebllimisht t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn dhe veprojn\u00eb me dinak\u00ebri. D\u00ebshmia gojore e sjell njeriun nj\u00eb hap m\u00eb pran\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. Por, n\u00ebse nj\u00eb njeri i mohon t\u00eb d\u00ebrguarit e Zotit dhe shkrimet e shenjta, por \u00ebsht\u00eb i ndersh\u00ebm n\u00eb refuzimin e tij, pasi nuk ka gjetur prova t\u00eb mjaftueshme (<em>itmam el-huxhe<\/em>); sipas mendimit ton\u00eb, ky njeri meriton m\u00ebshir\u00ebn e Allahut.<\/p>\n<p>Allahu i Plotfuqish\u00ebm deklaron kategorikisht n\u00eb Kuranin e Shenjt\u00eb se<\/p>\n<p>\u0648\u064e\u0631\u064e\u062d\u0652\u0645\u064e\u062a\u0650\u064a \u0648\u064e\u0633\u0650\u0639\u064e\u062a\u0652 \u0643\u064f\u0644\u0651\u064e \u0634\u064e\u064a\u0652\u0621\u064d<br \/>\n\u2018&#8230;m\u00ebshira Ime p\u00ebrfshin \u00e7do gj\u00eb\u2019<a href=\"#_edn17\" name=\"_ednref17\">[17]<\/a>. Pastaj thot\u00eb<\/p>\n<p>\u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u062e\u064e\u0644\u064e\u0642\u0652\u062a\u064f \u0627\u0644\u0652\u062c\u0650\u0646\u0651\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u0646\u0633\u064e \u0625\u0650\u0644\u0651\u064e\u0627 \u0644\u0650\u064a\u064e\u0639\u0652\u0628\u064f\u062f\u064f\u0648\u0646\u0650<br \/>\n\u2018Un\u00eb i kam krijuar njer\u00ebzit vet\u00ebm q\u00eb t\u00eb m\u00eb ngjajn\u00eb mua dhe t\u00eb b\u00ebhen rob\u00ebrit e Mi\u2019.<a href=\"#_edn18\" name=\"_ednref18\">[18]<\/a><\/p>\n<p>Si dhe n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr thot\u00eb:<\/p>\n<p>\u0641\u064e\u0627\u062f\u0652\u062e\u064f\u0644\u0650\u064a \u0641\u0650\u064a \u0639\u0650\u0628\u064e\u0627\u062f\u0650\u064a\u06de \u0648\u064e\u0627\u062f\u0652\u062e\u064f\u0644\u0650\u064a \u062c\u064e\u0646\u0651\u064e\u062a\u0650\u064a\u06de \u200e<br \/>\n\u2018Cilido q\u00eb hyn te rob\u00ebrit e Mi, hyn n\u00eb xhenetin Tim!\u2019<a href=\"#_edn19\" name=\"_ednref19\">[19]<\/a><\/p>\n<p>N\u00ebse t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt do t\u00eb p\u00ebrfundonin p\u00ebrgjithmon\u00eb n\u00eb xhehenem, at\u00ebher\u00eb \u00e7far\u00eb kuptohet nga ajeti \u0648\u064e\u0631\u064e\u062d\u0652\u0645\u064e\u062a\u0650\u064a \u0648\u064e\u0633\u0650\u0639\u064e\u062a\u0652 \u0643\u064f\u0644\u0651\u064e \u0634\u064e\u064a\u0652\u0621\u064d? \u00c7far\u00eb kuptimi do t\u00eb mbetej nga \u00a0\u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u062e\u064e\u0644\u064e\u0642\u0652\u062a\u064f \u0627\u0644\u0652\u062c\u0650\u0646\u0651\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u0646\u0633\u064e \u0625\u0650\u0644\u0651\u064e\u0627 \u0644\u0650\u064a\u064e\u0639\u0652\u0628\u064f\u062f\u064f\u0648\u0646\u0650. Kjo do t\u00eb thoshte humbja e Zotit para shejtanit&#8230; Ne besojm\u00eb se Zoti \u00ebsht\u00eb i Gjith\u00ebm\u00ebshirshmi dhe M\u00ebshir\u00ebb\u00ebr\u00ebsi dhe asnj\u00eb njeri nuk mund t\u00eb pengoj\u00eb m\u00ebshir\u00ebn e Tij\u201d.<a href=\"#_edn20\" name=\"_ednref20\">[20]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>N\u00eb nj\u00eb rast tjet\u00ebr, <a href=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/personalitete\/hazret-mirza-bashiruddin-mahmud-ahmedi\/\">Kalifi i II<\/a> <sup>r.a.<\/sup> e ka shpjeguar k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje si m\u00eb posht\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cNjeriu nuk mund t\u00eb meritoj\u00eb xhenetin vet\u00ebm me an\u00eb t\u00eb shprehjes gojore t\u00eb besimit. Xheneti fitohet duke p\u00ebrmbushur nj\u00eb s\u00ebr\u00eb detyrash. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme, edhe xhehenemi nuk \u00ebsht\u00eb thjesht rezultat i mohimit gojor (kufr), por edhe ai \u00ebsht\u00eb lidhur me nj\u00eb mori kushtesh.\u00a0Askush nuk mund t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb ferr, gjersa nuk i jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb t\u00eb gjitha provat (<em>itmam el-huxhe<\/em>), edhe n\u00ebse ai pohon t\u00eb v\u00ebrtetat m\u00eb t\u00eb madhe&#8230;\u201d.<a href=\"#_edn21\" name=\"_ednref21\">[21]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/personalitete\/hazret-mirza-tahir-ahmedi\/\">Hazret Mirza Tahir Ahmedi<sup>r.a.<\/sup><\/a>, kalifi IV i Hazret Ahmedit, ka shpjeguar gjithashtu kuptimin e gjer\u00eb t\u00eb k\u00ebtij ajeti. N\u00eb vepr\u00ebn e tij <a href=\"https:\/\/www.alislam.org\/book\/islam-response-contemporary-issues\/\">\u201c<em>P\u00ebrgjigja e Islamit ndaj \u00e7\u00ebshtjeve bashk\u00ebkohore\u201d<\/em><\/a>, ai vendos titullin \u201cShp\u00ebtimi nuk mund t\u00eb monopolizohet nga nj\u00eb fe e vetme\u201d dhe hedh posht\u00eb deklarat\u00ebn q\u00eb b\u00ebhet nga pjes\u00ebtari i \u00e7do feje, se vet\u00ebm ajo \u00ebsht\u00eb rruga e shp\u00ebtimit. Ai shkruan:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cNj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e thjesht\u00eb si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shp\u00ebtimi i v\u00ebrtet\u00eb i njeriut, nganj\u00ebher\u00eb paraqet rrezik p\u00ebr paqen bot\u00ebrore. \u00c7far\u00eb mund t\u00eb presim p\u00ebrve\u00e7 p\u00ebshtjellimit, n\u00ebse dikush m\u00ebton pa t\u00eb drejt\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb do t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsisht n\u00eb xhehenem gjersa nuk ndjekin nj\u00eb fe t\u00eb caktuar p\u00ebr t\u2019iu shmangur djallit dhe p\u00ebr t\u00eb gjetur shp\u00ebtimin. \u00cbsht\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb quash nj\u00eb fe mjetin e shp\u00ebtimit dhe t\u00eb \u00e7lirimit nga m\u00ebkati, por \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht tjet\u00ebr t\u00eb pretendosh se \u00e7dokush q\u00eb nuk e pranon at\u00eb fe, do t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsisht n\u00eb xhehenem. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, kjo n\u00ebnkupton se pavar\u00ebsisht se \u00e7far\u00eb p\u00ebrpjekjesh b\u00ebjn\u00eb ndjek\u00ebsit e feve t\u00eb tjera p\u00ebr t\u00eb fituar p\u00eblqimin e Zotit, dhe pavar\u00ebsisht sa e duan Krijuesin e tyre dhe me \u00e7far\u00eb p\u00ebrzem\u00ebrsie sillen me krijes\u00ebn e Tij, dhe pavar\u00ebsisht sa e ndershme dhe e d\u00eblir\u00eb \u00ebsht\u00eb jeta e tyre, ata prap\u00ebseprap\u00eb do t\u00eb dergjen n\u00eb xhehenem.<\/p>\n<p>Kur nj\u00eb pik\u00ebpamje e till\u00eb e ngurt\u00eb, mendje-ngusht\u00eb dhe fyese shprehet n\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb provokuese, si\u00e7 b\u00ebhet p\u00ebrgjith\u00ebsisht nga fanatik\u00ebt fetar\u00eb, dihet se ka prodhuar trazira t\u00eb dhunshme.<\/p>\n<p>Por m\u00eb lejoni t\u00eb siguroj lexuesit e mi se atribuimi i nj\u00eb pik\u00ebpamjeje fanatike dhe t\u00eb ngusht\u00eb ndaj Islamit nuk ka asnj\u00eb justifikim. Kurani i Shenjt\u00eb na tregon nj\u00eb pik\u00ebpamje krejt\u00ebsisht tjet\u00ebr dhe sipas tij, shp\u00ebtimi nuk mund t\u00eb monopolizohet nga nj\u00eb fe e vetme. Edhe n\u00ebse shpallen t\u00eb v\u00ebrteta t\u00eb reja dhe zbardhen epokat e reja t\u00eb ndri\u00e7imit, ata njer\u00ebz, t\u00eb cil\u00ebt jetojn\u00eb n\u00eb paudh\u00ebsi, jo p\u00ebr fajin e tyre, dhe kan\u00eb trash\u00ebguar doktrina t\u00eb rreme nga pasardh\u00ebsit e tyre, megjithat\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb kalojn\u00eb jet\u00ebn e tyre n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi me sinqeritet dhe ndershm\u00ebri, atyre nuk do t\u2019u mohohet shp\u00ebtimi i Zotit. Ajetet e m\u00ebposhtme nga Kurani i Shenjt\u00eb e qart\u00ebsojn\u00eb m\u00eb tej k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje:<\/p>\n<p>\u0644\u0651\u0650\u0643\u064f\u0644\u0651\u0650 \u0623\u064f\u0645\u0651\u064e\u0629\u064d \u062c\u064e\u0639\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064e\u0646\u0633\u064e\u0643\u064b\u0627 \u0647\u064f\u0645\u0652 \u0646\u064e\u0627\u0633\u0650\u0643\u064f\u0648\u0647\u064f \u06d6 \u0641\u064e\u0644\u064e\u0627 \u064a\u064f\u0646\u064e\u0627\u0632\u0650\u0639\u064f\u0646\u0651\u064e\u0643\u064e \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0652\u0623\u064e\u0645\u0652\u0631\u0650 \u06da \u0648\u064e\u0627\u062f\u0652\u0639\u064f \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649\u0670 \u0631\u064e\u0628\u0651\u0650\u0643\u064e \u06d6 \u0625\u0650\u0646\u0651\u064e\u0643\u064e \u0644\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649\u0670 \u0647\u064f\u062f\u064b\u0649 \u0645\u0651\u064f\u0633\u0652\u062a\u064e\u0642\u0650\u064a\u0645\u064d\u06de<\/p>\n<p>\u2018P\u00ebr \u00e7do popull kemi b\u00ebr\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sakrifikimi, sipas s\u00eb cil\u00ebs ata sakrifikojn\u00eb. Andaj, ata nuk duhet t\u00eb grinden me ty n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje dhe ti thirri drejt Zotit t\u00ebnd. Pa dyshim, ti je n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb drejt\u00eb\u2019\u201d<a href=\"#_edn22\" name=\"_ednref22\">[22]<\/a>.<a href=\"#_edn23\" name=\"_ednref23\">[23]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>P\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur argumentin e tij, ai citon nj\u00eb tjet\u00ebr ajet nga Kurani, i cili flet rreth <em>ithtar\u00ebve t\u00eb Librit<\/em>:<\/p>\n<blockquote><p>\u0644\u064e\u064a\u0652\u0633\u064f\u0648\u0627 \u0633\u064e\u0648\u064e\u0627\u0621\u064b \u06d7 \u0645\u0651\u0650\u0646\u0652 \u0623\u064e\u0647\u0652\u0644\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0643\u0650\u062a\u064e\u0627\u0628\u0650 \u0623\u064f\u0645\u0651\u064e\u0629\u064c \u0642\u064e\u0627\u0626\u0650\u0645\u064e\u0629\u064c \u064a\u064e\u062a\u0652\u0644\u064f\u0648\u0646\u064e \u0622\u064a\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0622\u0646\u064e\u0627\u0621\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u064a\u0652\u0644\u0650 \u0648\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u064a\u064e\u0633\u0652\u062c\u064f\u062f\u064f\u0648\u0646\u064e \u06de\u200f \u064a\u064f\u0624\u0652\u0645\u0650\u0646\u064f\u0648\u0646\u064e \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0622\u062e\u0650\u0631\u0650 \u0648\u064e\u064a\u064e\u0623\u0652\u0645\u064f\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u0639\u0652\u0631\u064f\u0648\u0641\u0650 \u0648\u064e\u064a\u064e\u0646\u0652\u0647\u064e\u0648\u0652\u0646\u064e \u0639\u064e\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0646\u0643\u064e\u0631\u0650 \u0648\u064e\u064a\u064f\u0633\u064e\u0627\u0631\u0650\u0639\u064f\u0648\u0646\u064e \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0652\u062e\u064e\u064a\u0652\u0631\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0648\u064e\u0623\u064f\u0648\u0644\u064e\u0670\u0626\u0650\u0643\u064e \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0635\u0651\u064e\u0627\u0644\u0650\u062d\u0650\u064a\u0646\u064e\u06de\u200f \u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u064a\u064e\u0641\u0652\u0639\u064e\u0644\u064f\u0648\u0627 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u062e\u064e\u064a\u0652\u0631\u064d \u0641\u064e\u0644\u064e\u0646 \u064a\u064f\u0643\u0652\u0641\u064e\u0631\u064f\u0648\u0647\u064f \u06d7 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u0639\u064e\u0644\u0650\u064a\u0645\u064c \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u062a\u0651\u064e\u0642\u0650\u064a\u0646\u064e\u06de<\/p>\n<p>\u201cAta nuk jan\u00eb t\u00eb gjith\u00eb nj\u00eblloj. Ka nj\u00eb grup prej ithtar\u00ebve t\u00eb Librit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb i q\u00ebndruesh\u00ebm (n\u00eb parimet e drejta). Ata recitojn\u00eb ajetet e Allahut gjat\u00eb or\u00ebve t\u00eb nat\u00ebs dhe b\u00ebjn\u00eb sexhde. Ata besojn\u00eb n\u00eb Allah dhe n\u00eb Dit\u00ebn e Ahiretit, urdh\u00ebrojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn dhe ndalojn\u00eb nga lig\u00ebsia dhe garojn\u00eb n\u00eb mir\u00ebsi. E pik\u00ebrisht k\u00ebta jan\u00eb t\u00eb d\u00eblir\u00eb. \u00c7far\u00ebdo mir\u00ebsie q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb ata, n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nuk do t\u2019u mohohet. Allahu \u00ebsht\u00eb i Gjith\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb druajtje.\u201d<a href=\"#_edn24\" name=\"_ednref24\">[24]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>Periudha e kalifatit t\u00eb <em>Hazret<\/em> Mirza Tahir Ahmedit shtrihet nga 1982 deri n\u00eb vitin 2003. Ai kishte qen\u00eb d\u00ebshmitar i ngjarjeve m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjakshme, q\u00eb u zhvilluan n\u00eb Lindjen e Mesme, kryesisht si pasoj\u00eb e konfliktit Izrael-Palestin\u00eb. Ai mbajti nj\u00eb seri fjalimesh mbi dinamik\u00ebn e gjeopolitik\u00ebs globale rreth k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje. Ai v\u00ebzhgoi k\u00ebt\u00eb konflikt me nj\u00eb interes t\u00eb madh, q\u00eb shfaqet edhe n\u00eb q\u00ebndrimin e tij n\u00eb lidhje me shp\u00ebtimin. Ai tha:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cKa nj\u00eb keqkuptim t\u00eb madh sot, t\u00eb shpikur nga armiq\u00ebsit\u00eb e fundit politike midis hebrenjve dhe musliman\u00ebve, se sipas Islamit, t\u00eb gjith\u00eb hebrenjt\u00eb do t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb xhehenem. Kjo \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht e rreme n\u00eb baz\u00eb t\u00eb asaj q\u00eb ju kam cituar nga Kurani i Shenjt\u00eb dhe n\u00ebn drit\u00ebn e ajetit t\u00eb m\u00ebposht\u00ebm, kjo akuz\u00eb \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht e rreme.<\/p><\/blockquote>\n<p><span class=\"quranic\">\u0648\u064e\u0645\u0650\u0646 \u0642\u064e\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0645\u064f\u0648\u0633\u064e\u0649\u0670 \u0623\u064f\u0645\u0651\u064e\u0629\u064c \u064a\u064e\u0647\u0652\u062f\u064f\u0648\u0646\u064e \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0642\u0651\u0650 \u0648\u064e\u0628\u0650\u0647\u0650 \u064a\u064e\u0639\u0652\u062f\u0650\u0644\u064f\u0648\u0646\u064e\u06de<\/span><\/p>\n<blockquote><p>\u2018Edhe n\u00eb popullin e Musait ishin njer\u00ebz (q\u00eb) udh\u00ebzonin me t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn dhe p\u00ebrmes saj b\u00ebnin drejt\u00ebsi\u2019\u201d.<a href=\"#_edn25\" name=\"_ednref25\">[25]<\/a><sup>,<a href=\"#_edn26\" name=\"_ednref26\">[26]<\/a><\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p><em>Hazret Hakim Maulvi<\/em> Nurudin<sup>r.a.<\/sup>, kalifi I i Hazret Ahmedit, ka shpjeguar ajetin e cituar m\u00eb sip\u00ebr (3:116) me k\u00ebto fjal\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cMeqen\u00ebse vet\u00ebm Allahu e di se kush ka m\u00eb shum\u00eb druajtje (<em>takva<\/em>) ndaj Tij, \u00e7\u00ebshtja e tyre \u00ebsht\u00eb n\u00eb duart e Tij dhe ne nuk kemi t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb hamend\u00ebsojm\u00eb\u201d.<a href=\"#_edn27\" name=\"_ednref27\">[27]<\/a> Megjithat\u00eb, ai shton se druajtja e v\u00ebrtet\u00eb ndaj Zotit, n\u00eb rrethana ideale, nxit njeriun n\u00eb pranimin e besimit t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb me an\u00eb t\u00eb Islamit.<\/p><\/blockquote>\n<p>Hazret Mirza Masrur Ahmedi, kalifi V i Hazret Ahmedit, gjithashtu e qart\u00ebson \u00e7\u00ebshtjen e shp\u00ebtimit n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn linj\u00eb me at\u00eb t\u00eb Hazret Ahmedit. Ai shprehet:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cAllahu i Plotfuqish\u00ebm e ka d\u00ebrguar Profetin e Tij <sup>s.a.v.s.<\/sup> p\u00ebr mbar\u00eb njer\u00ebzimin, dhe ka urdh\u00ebruar q\u00eb \u00e7do njeri duhet t\u2019i p\u00ebrgjigjet thirrjes s\u00eb tij, dhe vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet bindjes ndaj Allahut dhe pranimit t\u00eb Profetit <sup>s.a.v.s.<\/sup> shp\u00ebtimi \u00ebsht\u00eb i mundur. Megjithat\u00eb, n\u00ebse dikush nuk \u00ebsht\u00eb ballafaquar me t\u00eb gjitha provat, dhe gjersa Allahu nuk e ngarkon ask\u00ebnd p\u00ebrtej fuqis\u00eb s\u00eb tij, njeriu i till\u00eb gjithashtu nuk do t\u00eb mbart\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi\u201d.<a href=\"#_edn28\" name=\"_ednref28\">[28]<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>I gjith\u00eb debati m\u00eb sip\u00ebr tregon qart\u00eb se Xhemati Musliman Ahmedia, ndon\u00ebse e konsideron t\u00eb domosdosh\u00ebm pranimin e mesazhit t\u00eb Profetit Muhammed <sup>s.a.v.s.<\/sup>, ai pranon gjithashtu faktin se do t\u00eb ket\u00eb gjithmon\u00eb p\u00ebrjashtime n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, ashtu si\u00e7 ka p\u00ebr \u00e7do rregull dhe ligj n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb. P\u00ebr ta p\u00ebrmbledhur k\u00ebt\u00eb debat mund t\u00eb themi se sipas Xhematit Musliman Ahmedia, Islami nuk e monopolizon shp\u00ebtimin.<\/p>\n<p>Tani i kthehemi tem\u00ebs kryesore t\u00eb k\u00ebtij shkrimi, ku diskutojm\u00eb se si hebrenjt\u00eb p\u00ebrshkruhen nga Kurani i Shenjt\u00eb.<\/p>\n<h2><strong>Skenari politik i Islamit t\u00eb hersh\u00ebm<\/strong><\/h2>\n<p>Q\u00eb nga koha e Islamit t\u00eb hersh\u00ebm e deri n\u00eb bot\u00ebn moderne, shohim se f\u00ebrkimet midis hebrenjve dhe musliman\u00ebve jan\u00eb rrotulluar rreth \u00e7\u00ebshtjeve politike. Aty ku Kurani i Shenjt\u00eb p\u00ebrmend shkeljet e tyre n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e besimit, nd\u00ebshkimin e merr p\u00ebrsip\u00ebr vet\u00eb Allahu. Por, n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me k\u00ebt\u00eb bot\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb kontekstin e politik\u00ebs s\u00eb at\u00ebhershme t\u00eb Medin\u00ebs dhe pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb Arabis\u00eb, Profeti Muhammed <sup>s.a.v.s.<\/sup> k\u00ebshillohet t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb hapa t\u00eb nevojsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Lexuesit duhet t\u00eb kujtojn\u00eb se Profeti Muhammed <sup>s.a.v.s.<\/sup>, n\u00eb pjes\u00ebn e fundit t\u00eb misionit s\u00eb tij profetik, ishte jo vet\u00ebm nj\u00eb profet por edhe nj\u00eb burr\u00eb shteti, q\u00eb sundonte dhe drejtonte t\u00eb gjitha \u00e7\u00ebshtjet e shtetit t\u00eb Medin\u00ebs. Disa veprime t\u00eb caktuara q\u00eb ai nd\u00ebrmori, duhet t\u00eb kuptohen n\u00eb esenc\u00ebn e tyre politike dhe jo t\u00eb p\u00ebrshkruhen detyrimisht si urdhrat profetik\u00eb apo si pjes\u00eb e principeve ideologjike.<\/p>\n<p>Ne e dim\u00eb nga burimet historike se i D\u00ebrguari i Allahut <sup>s.a.v.s.<\/sup> kishte lidhje miq\u00ebsore me hebrenjt\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb koh\u00ebn kur ai vendosi t\u00eb migronte (b\u00ebnte hixhret) n\u00eb Medin\u00eb. Fiset kund\u00ebrshtare t\u00eb Ausit dhe Hazrexhit, q\u00eb sh\u00ebrbenin si aleatet e fiseve t\u00eb ndryshme hebreje, e kishin ftuar Profetin<sup>s.a.v.s <\/sup>t\u00eb shp\u00ebrngulej nga Meka dhe t\u00eb vendosej n\u00eb Medin\u00eb si arbit\u00ebr n\u00eb mosmarr\u00ebveshjet e tyre t\u00eb vjetra.<\/p>\n<p>Pas mb\u00ebrritjes n\u00eb Medin\u00eb, i D\u00ebrguari i Allahut<sup>s.a.v.s.<\/sup> nd\u00ebrmori hapa t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb themeluar nj\u00eb shtet, q\u00eb mund t\u00eb siguronte paqen dhe rendin n\u00eb shoq\u00ebri, nj\u00eb shtet ku fiset e banuara t\u00eb mos p\u00ebrlesheshin me nj\u00ebri-tjetrin, nj\u00eb shtet ku asnj\u00eb fis t\u00eb mos luftonte dhe derdhte gjakun e fisit tjet\u00ebr, por t\u00eb p\u00ebrdorte mjetet paq\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb zgjidhur mosmarr\u00ebveshjet.<\/p>\n<p>Kjo p\u00ebrpjekje u kristalizua n\u00eb <em>Sahife,<\/em> e cila njihet gjer\u00ebsisht si Karta e Medin\u00ebs (<em>mithak el-Medina<\/em>). <em>Sahifa<\/em> u n\u00ebnshkrua nga musliman\u00ebt e shp\u00ebrngulur dhe fiset lokale hebreje, si dhe nga t\u00eb gjitha fiset e tjera q\u00eb banonin n\u00eb Medin\u00eb.<a href=\"#_edn29\" name=\"_ednref29\">[29]<\/a><\/p>\n<p>Sipas burimeve historike, n\u00eb fillim, shp\u00ebrnguljen e musliman\u00ebve nga Meka dhe vendosjen e tyre n\u00eb Medin\u00eb, fisi Kurejsh i Mek\u00ebs e shikonte me skepticiz\u00ebm. Por, kur m\u00ebsuan se musliman\u00ebt mekas jetonin n\u00eb paqe dhe ishin integruar mir\u00eb n\u00eb jet\u00ebn shoq\u00ebrore e politike t\u00eb Medin\u00ebs, ata nis\u00ebn t\u00eb komplotonin kund\u00ebr tyre. Humbja n\u00eb betej\u00ebn e Bedrit, i kishte l\u00ebnduar n\u00eb sed\u00ebr, dhe ata nis\u00ebn t\u00eb k\u00ebrkonin m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb ndezur nj\u00eb luft\u00eb civile n\u00eb Medin\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb trazuar bashk\u00ebjetes\u00ebn midis musliman\u00ebve, hebrenjve dhe idhujtar\u00ebve.<\/p>\n<p>Meqen\u00ebse fitorja n\u00eb Bed\u00ebr u kishte dh\u00ebn\u00eb t\u00eb D\u00ebrguarit t\u00eb Allahut <sup>s.a.v.s.<\/sup> dhe musliman\u00ebve nj\u00eb pozit\u00eb superiore, disa qarqe hebraike n\u00eb Medin\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb m\u00ebnjan\u00eb marr\u00ebveshjet e tyre t\u00eb paqes me musliman\u00ebt, i k\u00ebrc\u00ebnuan ata me luft\u00eb. Q\u00ebllimi kryesor pas k\u00ebtyre provokimeve ishte t\u00eb provonin ep\u00ebrsin\u00eb e tyre dhe t\u00eb rifitonin autoritetin n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e Medin\u00ebs.<a href=\"#_edn30\" name=\"_ednref30\">[30]<\/a><\/p>\n<p>Kjo fushat\u00eb, bask\u00eb me faktor\u00eb t\u00eb ngjash\u00ebm, \u00e7oi n\u00eb trazira me Benu Kejnukan\u00eb dhe rrjedhimisht luft\u00ebn e p\u00ebrgjakshme me ta, duke e b\u00ebr\u00eb at\u00eb fisin e par\u00eb hebre q\u00eb shkeli traktatin e paqes t\u00eb n\u00ebnshkruar me musliman\u00ebt.<a href=\"#_edn31\" name=\"_ednref31\">[31]<\/a><\/p>\n<p>Duhet t&#8217;u kujtojm\u00eb lexuesve k\u00ebtu se t\u00eb gjitha fiset e Medin\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb edhe ato hebraike, ishin pajtuar p\u00ebr pozit\u00ebn e Profetit Muhammed <sup>s.a.v.s.<\/sup> si arbit\u00ebr i tyre kryesor dhe udh\u00ebheq\u00ebsi de facto i shtetit t\u00eb Medin\u00ebs. Kryengritja e Benu Kejnukaut, dhe ato t\u00eb fiseve t\u00eb tjera hebraike m\u00eb von\u00eb, ishte pandehur si nj\u00eb tradhti e hapur kund\u00ebr shtetit dhe jo si pasoja e mosmarr\u00ebveshjeve fetare apo teologjike me hebrenjt\u00eb. I nj\u00ebjti parim vlen edhe p\u00ebr individ\u00ebt si Esma bint Mervani dhe Ka\u2019b ibn Eshrefi, t\u00eb cil\u00ebt u nd\u00ebshkuan jo p\u00ebr p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb e tyre fetare, por p\u00ebr nxitjen e rebelimit kund\u00ebr Shtetit.<a href=\"#_edn32\" name=\"_ednref32\">[32]<\/a><\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb propagand\u00ebs s\u00eb disa qarqeve radikale islamike, vrasja e pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb fisit Benu Kajnuka paraqitet me paturp\u00ebsi si nj\u00eb precedent p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur dhe justifikuar vrasjen e kujtdo q\u00eb kryen blasfemi kund\u00ebr Profetit Muhammed <sup>s.a.v.s.<\/sup>. Propagandist\u00ebt anti-islam kan\u00eb p\u00ebrfituar nga ky q\u00ebndrim radikal i keqinterpretuar dhe i keqparaqitur i musliman\u00ebve p\u00ebr ta p\u00ebrdorur at\u00eb kund\u00ebr Islamit. Megjithat\u00eb, nj\u00eb shqyrtim i drejt\u00eb i rastit t\u00eb k\u00ebtyre dy individ\u00ebve, na tregon p\u00ebrfshirjen e tyre n\u00eb nxitjen e tradhtis\u00eb, rebelizmit dhe anarkis\u00eb kund\u00ebr shtetit dhe assesi n\u00eb blasfemi. K\u00ebto ngjarje nuk mund t\u00eb paraqiten si prov\u00eb p\u00ebr t\u00eb sugjeruar q\u00eb Islami t\u00eb ket\u00eb prirje antisemite.<\/p>\n<p>Ngjarjet q\u00eb \u00e7uan n\u00eb luft\u00eb me Benu Nedirin<a href=\"#_edn33\" name=\"_ednref33\">[33]<\/a> dhe Benu Kurejdhen tregojn\u00eb se si kurejsh\u00ebt e Mek\u00ebs i kishin ftuar p\u00ebr t\u2019u bashkuar n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb kund\u00ebr shtetit t\u00eb Medin\u00ebs dhe ata t\u00eb dy kishin r\u00ebn\u00eb pre. Luft\u00ebrat q\u00eb u zhvilluan me fiset hebre si pasoj\u00eb e nj\u00eb kryengritjeje kund\u00ebr shtetit dhe p\u00ebr shkak t\u00eb tradhtis\u00eb dhe shkeljes s\u00eb traktatit t\u00eb paqes prej tyre.<\/p>\n<p>Ndon\u00ebse, njeriu mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb debate dhe mund t\u00eb argumentoj\u00eb si mjaft orientalist\u00eb se a vall\u00eb vendimi p\u00ebr fiset hebreje ishte i drejt\u00eb apo jo, fakti mbetet i pamohuesh\u00ebm, p\u00ebr t\u00eb cilin pajtohen nj\u00ebz\u00ebri t\u00eb gjith\u00eb historian\u00ebt, musliman\u00ebt apo jo-musliman\u00eb, se Profeti Muhammed <sup>s.a.v.s.<\/sup> nd\u00ebrmori masat nd\u00ebshkuese ndaj fiseve hebreje t\u00eb sip\u00ebrp\u00ebrmendura sepse kishin shkelur tradhtisht traktin e paqes me shtetin dhe kishin nxitur njer\u00ebzit p\u00ebr rebelim kund\u00ebr pushtetit.<\/p>\n<p>Ne e mbyllim k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb duke theksuar, edhe nj\u00eb her\u00eb, se Kurani i Shenjt\u00eb ia cakton nd\u00ebshkimin, p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb besimit ose t\u00eb mosbesimit, q\u00eb do t\u00eb jepej n\u00eb bot\u00ebn tjet\u00ebr, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite Allahut. Por, n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet shoq\u00ebrore e politike, Profeti Muhammed <sup>s.a.v.s.<\/sup> ishte porositur t\u2019i nd\u00ebshkonte ata q\u00eb komplotuan kund\u00ebr shtetit t\u00eb Medin\u00ebs, ashtu si\u00e7 do t\u00eb kishte t\u00eb drejt\u00eb \u00e7do shtet apo sistem i tij gjyq\u00ebsor, edhe n\u00eb bot\u00ebn moderne.<\/p>\n<p>Ky dallim \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb kuptuar se Islami nuk m\u00ebson urrejtje apo dhun\u00eb kund\u00ebr asnj\u00eb feje a besimi vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb besimit apo edhe mosbesimit t\u00eb tyre dhe hebrenjt\u00eb nuk b\u00ebjn\u00eb assesi p\u00ebrjashtim.<\/p>\n<h2><strong>Hebrenjt\u00eb n\u00eb eskatologjin\u00eb islame<\/strong><\/h2>\n<p>Eskatlogjia (nga greq. \u0395\u03c3\u03c7\u03b1\u03c4\u03bf\u03bb\u03bf\u03b3\u03af\u03b1, <em>es\u2019hato<\/em> \u2013 i fundit, e fundme + <em>logia \u2013<\/em> kuptim, m\u00ebsim) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb deg\u00eb e teologjis\u00eb dhe filozofis\u00eb q\u00eb merret me studimin e ngjarjeve q\u00eb do t\u00eb zhvillohen n\u00eb fund t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Pas sqarimit t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes se besimi i \u00e7do individi i p\u00ebrket Zotit, dhe vet\u00ebm Ai ka t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebshkuar apo p\u00ebr t\u00eb falur n\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tilla, b\u00ebhet m\u00eb i leht\u00eb zb\u00ebrthimi i antisemitizmit t\u00eb lidhur me Islamin, sidomos n\u00eb kuptimin e atyre haditheve, t\u00eb cilat flasin p\u00ebr ngjarjet q\u00eb do t\u00eb ndodhin para kijametit. P\u00ebr ta mos nd\u00ebrlikuar \u00e7\u00ebshtjen dhe p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb p\u00ebr lexuesin, marrim vet\u00ebm dy shembuj nga hadithet e tilla:<\/p>\n<p>\u0639\u064e\u0646\u0652 \u0623\u064e\u0628\u0650\u064a \u0647\u064f\u0631\u064e\u064a\u0652\u0631\u064e\u0629\u064e\u060c \u0623\u064e\u0646\u0651\u064e \u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0635\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0644\u064a\u0647 \u0648\u0633\u0644\u0645 \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u200f &#8220;\u200f \u0644\u0627\u064e \u062a\u064e\u0642\u064f\u0648\u0645\u064f \u0627\u0644\u0633\u0651\u064e\u0627\u0639\u064e\u0629\u064f \u062d\u064e\u062a\u0651\u064e\u0649 \u064a\u064f\u0642\u064e\u0627\u062a\u0650\u0644\u064e \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064f\u0648\u0646\u064e \u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0647\u064f\u0648\u062f\u064e \u0641\u064e\u064a\u064e\u0642\u0652\u062a\u064f\u0644\u064f\u0647\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064f\u0648\u0646\u064e \u062d\u064e\u062a\u0651\u064e\u0649 \u064a\u064e\u062e\u0652\u062a\u064e\u0628\u0650\u0626\u064e \u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0647\u064f\u0648\u062f\u0650\u064a\u0651\u064f \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0648\u064e\u0631\u064e\u0627\u0621\u0650 \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u062c\u064e\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0634\u0651\u064e\u062c\u064e\u0631\u0650 \u0641\u064e\u064a\u064e\u0642\u064f\u0648\u0644\u064f \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u062c\u064e\u0631\u064f \u0623\u064e\u0648\u0650 \u0627\u0644\u0634\u0651\u064e\u062c\u064e\u0631\u064f \u064a\u064e\u0627 \u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064f \u064a\u064e\u0627 \u0639\u064e\u0628\u0652\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0647\u064e\u0630\u064e\u0627 \u064a\u064e\u0647\u064f\u0648\u062f\u0650\u064a\u0651\u064c \u062e\u064e\u0644\u0652\u0641\u0650\u064a \u0641\u064e\u062a\u064e\u0639\u064e\u0627\u0644\u064e \u0641\u064e\u0627\u0642\u0652\u062a\u064f\u0644\u0652\u0647\u064f \u200f.\u200f \u0625\u0650\u0644\u0627\u0651\u064e \u0627\u0644\u0652\u063a\u064e\u0631\u0652\u0642\u064e\u062f\u064e \u0641\u064e\u0625\u0650\u0646\u0651\u064e\u0647\u064f \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0634\u064e\u062c\u064e\u0631\u0650 \u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0647\u064f\u0648\u062f\u0650 \u200f&#8221;\u200f \u200f.\u200f<\/p>\n<ol>\n<li>Hazret Ebu Hurejra <sup>a.<\/sup> ka p\u00ebrcjell\u00eb se i D\u00ebrguari i Allahut <sup>s.a.v.s.<\/sup> ka th\u00ebn\u00eb:\u201cNuk do t\u00eb vij\u00eb ora (e fundit), derisa musliman\u00ebt nuk do t\u00eb luftonin kund\u00ebr hebrenjve. Musliman\u00ebt do t\u2019i vrisnin ata, derisa hebrenjt\u00eb do t\u00eb fshiheshin pas nj\u00eb guri e nj\u00eb peme. Guri apo pema do t\u00eb thot\u00eb: O musliman ose o robi i Allahut! Pas meje ka nj\u00eb hebre. Eja dhe vrite at\u00eb.<a href=\"#_edn34\" name=\"_ednref34\">[34]<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0639\u064e\u0646\u0652 \u0623\u064e\u0628\u0650\u064a \u0647\u064f\u0631\u064e\u064a\u0652\u0631\u064e\u0629\u064e \u0640 \u0631\u0636\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0646\u0647 \u0640 \u0639\u064e\u0646\u0652 \u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0635\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0644\u064a\u0647 \u0648\u0633\u0644\u0645 \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u200f &#8220;\u200f \u0644\u0627\u064e \u062a\u064e\u0642\u064f\u0648\u0645\u064f \u0627\u0644\u0633\u0651\u064e\u0627\u0639\u064e\u0629\u064f \u062d\u064e\u062a\u0651\u064e\u0649 \u062a\u064f\u0642\u064e\u0627\u062a\u0650\u0644\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0647\u064f\u0648\u062f\u064e \u062d\u064e\u062a\u0651\u064e\u0649 \u064a\u064e\u0642\u064f\u0648\u0644\u064e \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u062c\u064e\u0631\u064f \u0648\u064e\u0631\u064e\u0627\u0621\u064e\u0647\u064f \u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0647\u064f\u0648\u062f\u0650\u064a\u0651\u064f \u064a\u064e\u0627 \u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064f\u060c \u0647\u064e\u0630\u064e\u0627 \u064a\u064e\u0647\u064f\u0648\u062f\u0650\u064a\u0651\u064c \u0648\u064e\u0631\u064e\u0627\u0626\u0650\u064a \u0641\u064e\u0627\u0642\u0652\u062a\u064f\u0644\u0652\u0647\u064f \u200f&#8221;\u200f\u200f.\u200f<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Hazret Ebu Hurejra <sup>a.<\/sup> ka p\u00ebrcjell\u00eb nga i D\u00ebrguari i Allahut <sup>s.a.v.s.<\/sup> i cili ka th\u00ebn\u00eb:\u201cNuk do t\u00eb vij\u00eb ora (e fundit), derisa ju nuk luftoni kund\u00ebr hebrenjve dhe gjersa do t\u00eb flas\u00eb edhe guri, mbrapa t\u00eb cilit fshihet hebreu se o musliman! Vrite k\u00ebt\u00eb hebre (q\u00eb \u00ebsht\u00eb fshehur) mbrapa meje.<a href=\"#_edn35\" name=\"_ednref35\">[35]<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p>Arsyeja pse zgjodha t\u2019i citoja k\u00ebto dy hadithe <em>t\u00eb ngjashme \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb nxjerr n\u00eb pah natyr\u00ebn alegorike t\u00eb p\u00ebrmbajtjes s\u00eb tyre. Hadithet <\/em>q\u00eb merren me shenjat e dit\u00ebve t\u00eb fundit, me ardhjen e dexhallit, me daljen e jexhuxh\u00ebve e mexhuxh\u00ebve dhe \u00e7\u00ebshtjet e tjera eskatologjike, kan\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb alegorike.<\/p>\n<p>P.sh. edhe pse subjekti i k\u00ebtyre haditheve flet p\u00ebr luft\u00ebn midis musliman\u00ebve dhe hebrenjve, \u00ebsht\u00eb interesante prania e elementeve pem\u00eb\/gur q\u00eb flasin n\u00eb gjuh\u00ebn njer\u00ebzore dhe tregojn\u00eb vendin ku fshihen hebrenjt\u00eb. Objektet jofrymore sikur pema dhe guri nuk mund t\u00eb kall\u00ebzojn\u00eb sekretet duke komunikuar n\u00ebp\u00ebrmjet atyre mjeteve gjuh\u00ebsore q\u00eb p\u00ebrdorin njer\u00ebzit, prandaj p\u00ebrmendja e tyre n\u00eb hadith, mund t\u00eb simbolizoj\u00eb mjetet e sofistikuara luftarake ose pajisjet e tjera t\u00eb teknologjis\u00eb s\u00eb v\u00ebzhgimit. Hebreu q\u00eb fshihet pas gurit, p\u00ebr t\u2019u mbrojtur nga sulmuesit musliman\u00eb, mund t\u00eb interpretohet gjithashtu si simboli i popujve apo individ\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt e kishin tradhtuar t\u00eb D\u00ebrguarin e Allahut <sup>s.a.v.s.<\/sup>. K\u00ebta njer\u00ebz mund t\u2019i p\u00ebrkasin \u00e7far\u00ebdo besimi, ose, si\u00e7 sugjeron rritja e ateizmit n\u00eb bot\u00eb, ai mund t\u00eb jet\u00eb sh\u00ebmb\u00ebllesa e atyre njer\u00ebzve q\u00eb nuk kan\u00eb asnj\u00eb bindje fetare dhe q\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb si penges\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e vendosjes s\u00eb mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Allahut n\u00eb tok\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, askush nuk mund t\u00eb thot\u00eb me siguri se si do t\u00eb shfaqet skenari i haditheve n\u00eb t\u00eb ardhmen dhe vet\u00ebm Allahu e di m\u00eb s\u00eb miri. Ne e dim\u00eb se mund t\u00eb kemi arsye p\u00ebr t\u00eb pasur mosmarr\u00ebveshje, por derisa bazohemi n\u00eb Kuran, nuk kemi t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb p\u00ebrkrahim \u00e7far\u00ebdo lloj antisemitizmi, pasi Kurani nuk nxit dhun\u00eb a urrejtje ndaj asnj\u00eb populli apo individi, vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb dallimeve n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e besimit.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar, dua t\u00eb n\u00ebnvizoj se ashtu sikur n\u00eb koh\u00ebn e hershme t\u00eb Islamit, kur mosmarr\u00ebveshjet dhe konfliktet midis hebrenjve dhe musliman\u00ebve kishin natyr\u00ebn politike, edhe sot vihet re e nj\u00ebjta gj\u00eb n\u00eb mjedise t\u00eb ndryshme gjeopolitike. Ka mjaft vende, ku musliman\u00ebt dhe hebrenjt\u00eb bashk\u00ebjetojn\u00eb n\u00eb harmoni n\u00eb shoq\u00ebri. Ajo q\u00eb d\u00ebshmojm\u00eb sot n\u00eb rastin e konfliktit Palestin\u00eb-Izrael, nuk \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebrisht nj\u00eb konflikt musliman-hebre, por nj\u00eb luft\u00eb e ashp\u00ebr arabo-sioniste, s\u00eb cil\u00ebs po i jepet padrejt\u00ebsisht ngjyrimi i konfliktit fetar, nd\u00ebrsa ajo bazohet rr\u00ebnj\u00ebsisht n\u00eb interesat gjeopolitike.<\/p>\n<p>Redaktor gjuh\u00ebsor: Sali Beja<\/p>\n<h2>Referencat<\/h2>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[1]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 2:48 \u201cO bijt\u00eb e Izraelit! Kujtojeni bekimin Tim q\u00eb ju kam dh\u00ebn\u00eb dhe q\u00eb ju kam ngritur mbi bot\u00ebt.\u201c<br \/>\n<a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[2]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 98:2 \u201cPrej ithtar\u00ebve t\u00eb Librit dhe idhujtar\u00ebve, ata q\u00eb mohuan, kurrsesi nuk do t\u00eb ndalonin, gjersa u erdhi shenja e qart\u00eb\u201d.<br \/>\n<a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\">[3]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 98:7 \u201cSigurisht, prej ithtar\u00ebve t\u00eb Librit dhe idhujtar\u00ebve, ata q\u00eb mohuan, do t\u00eb jen\u00eb n\u00eb zjarrin e xhehenemit, n\u00eb t\u00eb cilin do t\u00eb mbesin gjat\u00eb. Pik\u00ebrisht k\u00ebta jan\u00eb krijesat m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija.\u201d<br \/>\n<a href=\"#_ednref4\" name=\"_edn4\">[4]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 5:69 \u201cThuaju: O ithtar\u00ebt e Librit! Nuk q\u00ebndroni mbi asgj\u00eb derisa nuk zbatoni Teuratin, Inxhilin dhe at\u00eb q\u00eb ju \u00ebsht\u00eb zbritur prej Zotit tuaj. Ajo q\u00eb t\u00eb \u00ebsht\u00eb zbritur ty prej Zotit t\u00ebnd, do t\u2019i shtoj\u00eb shumic\u00ebs prej tyre vet\u00ebm rebelimin dhe mohimin. Prandaj, mos t\u00eb t\u00eb vij\u00eb keq p\u00ebr popullin mohues.\u201d<br \/>\n<a href=\"#_ednref5\" name=\"_edn5\">[5]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 5:70.<br \/>\n<a href=\"#_ednref6\" name=\"_edn6\">[6]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 2:63.<br \/>\n<a href=\"#_ednref7\" name=\"_edn7\">[7]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 3:86.<br \/>\n<a href=\"#_ednref8\" name=\"_edn8\">[8]<\/a> Disa nga ajetet e Kuranit jan\u00eb t\u00eb vendosura (<em>muhkemat<\/em>) n\u00eb kuptimin q\u00eb jan\u00eb t\u00eb qarta dhe nuk kan\u00eb vend p\u00ebr keqkuptime. Por ka disa ajete q\u00eb jan\u00eb t\u00eb figurshme (<em>muteshabihat<\/em>), ku nj\u00eb lexues mund t\u00eb gaboj\u00eb n\u00eb interpretimin e tyre. Por lexuesi i till\u00eb kur u referohet ajeteve t\u00eb vendosura, do ta kuptoj\u00eb gabimin. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ajetet e vendosura jan\u00eb quajtur gjithashtu n\u00ebna ose baza e Librit. Ajetet e vendosura n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi trajtojn\u00eb ligjin dhe doktrinat e besimit, nd\u00ebrsa t\u00eb figurshmet trajtojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi elemente dyt\u00ebsore t\u00eb ligjeve, ose p\u00ebrshkruajn\u00eb incidente t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb Profet\u00ebve apo t\u00eb popujve t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ato t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb edhe si profeci p\u00ebr t\u00eb ardhmen dhe, si t\u00eb tilla, shpesh ato kan\u00eb edhe idioma dhe gjuh\u00eb konotative. Ata q\u00eb kan\u00eb shtremb\u00ebri n\u00eb zemrat, kur i lexojn\u00eb historit\u00eb e p\u00ebrmendura nga Kurani e q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrmendur edhe n\u00eb Librat e m\u00ebparsh\u00ebm, tentojn\u00eb t\u2019i kuptojn\u00eb duke u bazuar nga ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb mitizuar n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, duke i harruar ajetet e vendosura t\u00eb Kuranit, dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e fshehin merit\u00ebn e Kuranit, i cili ka treguar t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e atyre historive. Andaj, ajetet e tilla, pra t\u00eb figurshmet, nuk duhet t\u2019i interpretoni n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ato t\u00eb bien ndesh me ajetet e vendosura. Duhet th\u00ebn\u00eb se prania e gjuh\u00ebs konotative, ose e metaforave, n\u00eb ajetet e figurshme duket si n\u00eb Kuranin e Shenjt\u00eb, ashtu edhe n\u00eb Librat e m\u00ebparsh\u00ebm Hyjnor\u00eb. Gjuha e figurshme \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebri p\u00ebr t\u00eb siguruar shum\u00ebkuptim\u00ebsin\u00eb me sa m\u00eb pak fjal\u00eb, p\u00ebr t\u2019i shtuar bukurin\u00eb dhe elokuenc\u00ebn ligj\u00ebrimit dhe gjithashtu, si\u00e7 pohohet edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb ajet, p\u00ebr t\u2019i v\u00ebn\u00eb n\u00eb prov\u00eb njer\u00ebzit si nevoj\u00eb e zhvillimit dhe e p\u00ebrsosjes s\u00eb tyre shpirt\u00ebrore.<br \/>\n<a href=\"#_ednref9\" name=\"_edn9\">[9]<\/a> Shirku: Sipas kuptimit etimologjik fjala \u201cShirk\u201d do t\u00eb thot\u00eb bashkimi i dy gj\u00ebrave dhe n\u00eb terminologjin\u00eb fetare shirku n\u00ebnkupton shoq\u00ebrimin e partnerit\/ortakut me Allahun n\u00eb sundimin e Tij absolut (Rububijeh), n\u00eb adhurimin e Tij (Uluhijjeh) ose n\u00eb atributet e Tij.<br \/>\n<a href=\"#_ednref10\" name=\"_edn10\">[10]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 39:54.<br \/>\n<a href=\"#_ednref11\" name=\"_edn11\">[11]<\/a> Hazrat Mirza Ghulam Ahmed, \u201c<em>Hakikatul-Wahi\u201d<\/em>, Ruhani Khazain, v\u00ebll. 22, f. 209.<br \/>\n<a href=\"#_ednref12\" name=\"_edn12\">[12]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 4:151,152.<br \/>\n<a href=\"#_ednref13\" name=\"_edn13\">[13]<\/a> Hazrat Mirza Ghulam Ahmed, \u201c<em>Hakikatul-Wahi\u201d<\/em>, Ruhani Khazain, v\u00ebll. 22, f. 185.<br \/>\n<a href=\"#_ednref14\" name=\"_edn14\">[14]<\/a> Si m\u00eb lart\u00eb.<br \/>\n<a href=\"#_ednref15\" name=\"_edn15\">[15]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 2:287.<br \/>\n<a href=\"#_ednref16\" name=\"_edn16\">[16]<\/a> Hazrat Mirza Ghulam Ahmed, \u201c<em>Hakikatul-Wahi\u201d<\/em>, <em>Ruhani Khazain<\/em>, v\u00ebll. 22, f. 186.<br \/>\n<a href=\"#_ednref17\" name=\"_edn17\">[17]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 7:157.<br \/>\n<a href=\"#_ednref18\" name=\"_edn18\">[18]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 51:57 \u201cUn\u00eb i kam krijuar xhind\u00ebt dhe njer\u00ebzit vet\u00ebm t\u00eb M\u00eb adhurojn\u00eb\u201d.<br \/>\n<a href=\"#_ednref19\" name=\"_edn19\">[19]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 89:30-31.<br \/>\n<a href=\"#_ednref20\" name=\"_edn20\">[20]<\/a> Hazret Mirza Bashiruddin Mahmud Ahmedi<sup>r.a.<\/sup>, \u201c<em>Mesla Vahi o Nebuvat ke mutalik Islami Nezeria<\/em>\u201d, (Q\u00ebndrimi i Islamit ndaj \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb shpalljes dhe profet\u00ebsis\u00eb) <em>Envar-ul-\u2018Ulum<\/em>, v\u00ebll. XXIII, f. 351-352.<br \/>\n<a href=\"#_ednref21\" name=\"_edn21\">[21]<\/a> Hazret Mirza Bashiruddin Mahmud Ahmed<sup>r.a.<\/sup>, \u201c<em>Ahmediat ka pejgam<\/em>\u201d (Mesazhi i Ahmediatit), <em>Envar-ul-\u2018Ulum<\/em>, v\u00ebll. XX, f. 569.<br \/>\n<a href=\"#_ednref22\" name=\"_edn22\">[22]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 22:68.<br \/>\n<a href=\"#_ednref23\" name=\"_edn23\">[23]<\/a> Hazret Mirza Tahir Ahmed<sup>r.a.<\/sup>, \u201c<em>Islam&#8217;s Response to Contemporary Issues\u201d<\/em>, f. 21.<br \/>\n<a href=\"#_ednref24\" name=\"_edn24\">[24]<\/a> <em>Kurani i Shentj\u00eb<\/em> 3:114-116.<br \/>\n<a href=\"#_ednref25\" name=\"_edn25\">[25]<\/a> <em>Kurani i Shenjt\u00eb<\/em> 3:160.<br \/>\n<a href=\"#_ednref26\" name=\"_edn26\">[26]<\/a> Hazret Mirza Tahir Ahmed<sup>r.a.<\/sup>, \u201c<em>Islam&#8217;s Response to Contemporary Issues\u201d<\/em>, f. 26.<br \/>\n<a href=\"#_ednref27\" name=\"_edn27\">[27]<\/a> Hazret Hakim Maulvi Nurudin<sup>r.a.<\/sup>, \u201c<em>Hakaik ul-Furkan<\/em>\u201d, v\u00ebll. I, f. 523.<br \/>\n<a href=\"#_ednref28\" name=\"_edn28\">[28]<\/a> Hazret Mirza Masrur Ahmed, <em>Fjalimi i s\u00eb premtes<\/em>, m\u00eb 29 maj 2009.<br \/>\n<a href=\"#_ednref29\" name=\"_edn29\">[29]<\/a> R. B. Serjeant, &#8220;<em>Kushtetuta e Medin\u00ebs<\/em>\u201d, botuar n\u00eb The Islamic Quarterly, nr. 8 [Jan-Qer 1964], f. 3; \u201cM Watt \u201c<em>Muhammad at Medina<\/em>\u201d, f. 225.<br \/>\n<a href=\"#_ednref30\" name=\"_edn30\">[30]<\/a> <em>Sunen Ebu Daud<\/em>, kitab: <em>el-Khiraxh<\/em>, bab: <em>Kejfe kane Ikhraxh ul-Jehud<\/em>; <em>Ibn Hishami.<br \/>\n<\/em><a href=\"#_ednref31\" name=\"_edn31\">[31]<\/a> <em>Ibn Sa\u2018d.<br \/>\n<\/em><a href=\"#_ednref32\" name=\"_edn32\">[32]<\/a> P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, shikoni <em>Sahihun e Buhariut<\/em>, kitab: <em>el-Meghazi<\/em>, bab: <em>Katlu Ka\u2019b ibn el-Eshrefit<\/em>, <em>Sunen Ebu Daud<\/em>, kitab: <em>kejfe kane ikhraxh ul-jehudi minel Medineti.<br \/>\n<\/em><a href=\"#_ednref33\" name=\"_edn33\">[33]<\/a> <em>Sahihu i Buhariut<\/em>, kitab: el-Meghazi, bab: Hadithi beni en-Nediri.<br \/>\n<a href=\"#_ednref34\" name=\"_edn34\">[34]<\/a> <em>Sahihu i Muslimit<\/em>, Libri: 54 el-Fiten ve Eshrat es-Sa\u2019ah, hadith nr. 6985 (Sunnah.com aksesuar m\u00eb 20\/11\/2023).<br \/>\n<a href=\"#_ednref35\" name=\"_edn35\">[35]<\/a> <em>Sahihu i Buhariut<\/em>, kitab: el-Xhihadi ves-Sijeri, bab: Kital el-Jehudi, hadith nr. 2926, (Sunnah.com aksesuar m\u00eb 20\/11\/2023).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pyetja \u00ebsht\u00eb se a nxisin Kurani i Shenjt\u00eb dhe hadithet urrejtje kund\u00ebr hebrenjve. Nj\u00eb p\u00ebrgjigje e shkurt\u00ebr e k\u00ebsaj pyetjeje \u00ebsht\u00eb: Jo!<\/p>\n","protected":false},"featured_media":19110,"template":"","tags":[784,833,806,243],"authors":[464],"content_source":[555],"class_list":["post-19108","articles","type-articles","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-islami","tag-izraeli","tag-konflikti-izraelito-palestinez","tag-pyetje-pergjigje","topics-islami","topics-judaizmi","article-cat-artikuj","authors-asif-m-basit","content_source-alhakam"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v21.1 (Yoast SEO v27.4) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit? Nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr n\u00eb Kuran dhe hadith<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pyetja \u00ebsht\u00eb se a nxisin Kurani i Shenjt\u00eb dhe hadithet urrejtje kund\u00ebr hebrenjve. Nj\u00eb p\u00ebrgjigje e shkurt\u00ebr e k\u00ebsaj pyetjeje \u00ebsht\u00eb: Jo!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit? Nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr n\u00eb Kuran dhe hadith\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pyetja \u00ebsht\u00eb se a nxisin Kurani i Shenjt\u00eb dhe hadithet urrejtje kund\u00ebr hebrenjve. Nj\u00eb p\u00ebrgjigje e shkurt\u00ebr e k\u00ebsaj pyetjeje \u00ebsht\u00eb: Jo!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Xhemati Musliman Ahmedia\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-23T09:12:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/11\/A-eshte-Islami-antisemit.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"601\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"25 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\\\/\",\"name\":\"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit? Nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr n\u00eb Kuran dhe hadith\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/11\\\/A-eshte-Islami-antisemit.jpg\",\"datePublished\":\"2023-11-22T17:03:22+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-23T09:12:44+00:00\",\"description\":\"Pyetja \u00ebsht\u00eb se a nxisin Kurani i Shenjt\u00eb dhe hadithet urrejtje kund\u00ebr hebrenjve. Nj\u00eb p\u00ebrgjigje e shkurt\u00ebr e k\u00ebsaj pyetjeje \u00ebsht\u00eb: Jo!\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/11\\\/A-eshte-Islami-antisemit.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/3\\\/2023\\\/11\\\/A-eshte-Islami-antisemit.jpg\",\"width\":800,\"height\":601,\"caption\":\"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Artikujt\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/artikuj\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit? Nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr n\u00eb Kuran dhe hadith\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/\",\"name\":\"Xhemati Musliman Ahmedia\",\"description\":\"Albania\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ahmadiyya-islam.org\\\/al\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit? Nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr n\u00eb Kuran dhe hadith","description":"Pyetja \u00ebsht\u00eb se a nxisin Kurani i Shenjt\u00eb dhe hadithet urrejtje kund\u00ebr hebrenjve. Nj\u00eb p\u00ebrgjigje e shkurt\u00ebr e k\u00ebsaj pyetjeje \u00ebsht\u00eb: Jo!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit? Nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr n\u00eb Kuran dhe hadith","og_description":"Pyetja \u00ebsht\u00eb se a nxisin Kurani i Shenjt\u00eb dhe hadithet urrejtje kund\u00ebr hebrenjve. Nj\u00eb p\u00ebrgjigje e shkurt\u00ebr e k\u00ebsaj pyetjeje \u00ebsht\u00eb: Jo!","og_url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/","og_site_name":"Xhemati Musliman Ahmedia","article_modified_time":"2026-03-23T09:12:44+00:00","og_image":[{"width":800,"height":601,"url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/11\/A-eshte-Islami-antisemit.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"25 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/","url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/","name":"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit? Nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr n\u00eb Kuran dhe hadith","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/11\/A-eshte-Islami-antisemit.jpg","datePublished":"2023-11-22T17:03:22+00:00","dateModified":"2026-03-23T09:12:44+00:00","description":"Pyetja \u00ebsht\u00eb se a nxisin Kurani i Shenjt\u00eb dhe hadithet urrejtje kund\u00ebr hebrenjve. Nj\u00eb p\u00ebrgjigje e shkurt\u00ebr e k\u00ebsaj pyetjeje \u00ebsht\u00eb: Jo!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/11\/A-eshte-Islami-antisemit.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/11\/A-eshte-Islami-antisemit.jpg","width":800,"height":601,"caption":"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/a-eshte-islami-antisemit-nje-studim-i-shkurter-ne-kuran-dhe-hadith\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Artikujt","item":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/artikuj\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"A \u00ebsht\u00eb Islami antisemit? Nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr n\u00eb Kuran dhe hadith"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/#website","url":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/","name":"Xhemati Musliman Ahmedia","description":"Albania","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/articles\/19108","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/articles"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/articles"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19108"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19108"},{"taxonomy":"authors","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/authors?post=19108"},{"taxonomy":"content_source","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmadiyya-islam.org\/al\/wp-json\/wp\/v2\/content_source?post=19108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}